02 Thuộc Tính Của Hàng Hóa Và Mối Quan Hệ Với Tính Hai Mặt Của Lao ...

Hàng hóa là sản phẩm của lao động có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi buôn bán.

Hàng hóa có thể ở dạng hữu hình như sắt, thép, thực phẩm… hay vô hình như dịch vụ, giao thông vận tải… nhưng dù ở dạng nào nó cũng có hai thuộc tính: giá trị sử dụng và giá trị.

(i) Giá trị sử dụng là công dụng của hàng hóa để thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người.

Hàng hóa nào cũng có một hay một vài công dụng và công dụng đó làm nó có giá trị sử dụng. Ví dụ như gạo là dùng để ăn, giá trị sử dụng của gạo là để ăn…

Giá trị sử dụng của hàng hóa là do thuộc tín tự nhiên (Lý, hóa, sinh) của thực thể hàng hóa đó quy định nhưng việc phát hiện ra những thuộc tính có ích đó lại phụ thuộc vào sự phát triển của xã hội, của con người. Xã hội càng tiến bộ, lực lượng sản xuất ngày càng phát triển thì số lượng giá trị sử dụng ngày càng nhiều, chủng loại giá trị sử dụng ngày càng phong phú và chất lượng giá trị sử dụng ngày càng cao.

Giá trị sử dụng là giá trị sử dụng xã hội. Nó không phải là giá trị sử dụng cho người trực tiếp sản xuất mà là cho xã hội thông qua trao đổi mua bán. Do đó, người sản xuất phải luôn quan tâm đến nhu cầu của xã hội, làm cho sản phẩm của họ phù hợp với nhu cầu xã hội.

Giá trị sử dụng mang trên mình giá trị trao đổi.

(ii) Giá trị của hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong sản phẩm. Giá trị trao đổi là biểu hiện bên ngoài của giá trị, giá trị là nội dung bên trong, là cơ sở của giá trị trao đổi.

Giá trị trao đổi là một quan hệ về số lượng, là tỷ lệ theo đó một giá trị sử dụng loại này được trao đổi với những giá trị sử dụng loại khác.

Giá trị biểu hiện mối quan hệ giữa những người sản xuất hàng hóa. Vì vậy, giá trị là một phạm trù lịch sử, chỉ tồn tại trong nền kinh tế hàng hóa.

Hai thuộc tính đó của hàng hóa vừa mâu thuẫn, vừa thống nhất. Chúng thống nhất ở chỗ: chúng cùng tồn tại trong hàng hóa, một hàng hóa phải có hai thuộc tính này, thiếu một trong hai thuộc tính thì không phải là hàng hóa.

Tuy nhiên, chúng mâu thuẫn ở hai điểm:

– Thứ nhất, về một giá trị sử dụng thì hàng hóa khác nhau về chất còn về mặt giá trị thì hàng hóa lại giống nhau về chất;

– Thứ hai, giá trị được sử dụng trong quá trình lưu thông còn giá trị sử dụng được thực hiện trong quá trình tiêu dùng.

Mối quan hệ của hai thuộc tính hàng hóa với tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa

Hai thuộc tính của hàng hóa này không phải là do có hai thứ lao động khác nhau kết tinh trong hàng hóa mà là do lao động sản xuất hàng hóa có tính chất hai mặt, vừa có tính trừu tượng (lao động trừu tượng), vừa có tính cụ thể (lao động cụ thể).

Lao động cụ thể là lao động có ích dưới một hình thức cụ thể của những nghề nghiệp chuyên môn nhất định. Mỗi một lao động cụ thể có mục đích, phương pháp, công cụ lao động, đối tượng lao động và kết quả lao động riêng. Do đó, lao động cụ thể tạo ra giá trị sử dụng của hàng hóa. Nếu phân công lao động xã hội càng phát triển thì càng có nhiều giá trị sử dụng khác nhau để đáp ứng nhu cầu của xã hội.

Lao động trừu tượng chính là sự tiêu hao sức lao động (tiêu hao sức bắp thịt, thần kinh) của người sản xuất hàng hóa nói chung. Chính lao động trừu tượng của người sản xuất hàng hóa tạo ra giá trị của hàng hóa. Ta có thể nói, giá trị của hàng hóa là lao động trừu tượng kết tinh trong hàng hóa. Đây chính là mặt chất của giá trị hàng hóa.