05 Hình Thái Cơ Bản Của Tiền Tệ

Tiền là mọi thứ được chấp nhận rộng rãi làm phương tiện mua hàng hoá và dịch vụ.

Các nhà kinh tế sử dụng thuật ngữ khả năng thanh toán để chỉ mức độ dễ dàng đổi một tài sản thành phương tiện trao đổi của nền kinh tế. Vì tiền là phương tiện trao đổi của nền kinh tế, nên nó là tài sản có khả năng thanh khoản cao nhất, các tài sản khác nhau có khả năng thanh khoản rất khác nhau. Phần lớn cổ phiếu, trái phiếu có thể bán dễ dàng với chi phí thấp và vì vậy chúng là những loại tài sản có khả năng thanh khoản tương đối cao.

Quá trình phát triển của tiền trải qua các hình thái sau:

(i) Tiền bằng hàng hóa: khi tồn tại dưới hình thức hàng hóa có giá trị cố hữu, tiền được gọi là tiền hàng hóa. Thuật ngữ giá trị cố hữu hàm ý hàng hóa đó có giá trị ngay cả khi nó không được sử dụng làm tiền. Một ví dụ về tiền hàng hóa điển hình nhất là vàng. Vàng có giá trị cố hữu bởi vì nó được sử dụng trong công nghiệp và chế tác đồ trang sức.

(ii) Khi tiền không có giá trị cố hữu, nó được gọi là tiền pháp định. Đây là loại tiền được lưu hành do luật lệ của chính phủ quy định. Giá trị ghi trên đồng tiền quy ước thường lớn hơn rất nhiều so với giá trị vật dùng làm tiền. Tiền qui ước cũng bao gồm hai dạng tiền kim loại và tiền giấy.

(iii) Tiền kim loại: thời kỳ đầu thường dùng các kim loại quý như bạc, vàng. Về sau dùng các hợp kim rẻ tiền hơn. Tiền kim loại ngày nay thường có giá trị nhỏ và các chi tiêu thông qua phương tiện bán hàng tự động.

(iv) Tiền giấy: tiền giấy bao gồm tiền giấy khả hoán (loại tiền có thể đem đổi được bạc hoặc vàng với một lượng giá trị tương đương) và tiền giấy bất khả hoán (loại tiền bắt buộc lưu hành theo luật định, không thể mang chúng đến ngân hàng để đổi lấy vàng hay bạc. Ngày nay các quốc gia đều dùng loại tiền giấy bất khả hoán).

(v) Tiền ngân hàng: là lượng tiền gửi không kỳ hạn sử dụng séc. Đây là số tiền ghi nợ của ngân hàng đối với người mở tài khoản séc tại ngân hàng. Séc là một kiểu giấy nợ có thể thanh toán theo yêu cầu của người chủ gửi tiền. Nó cho phép tiến hành thanh toán mà không dùng tiền mặt.