Ấn Ðộ “đau đầu” Vì Bất ổn ở Các Nước Láng Giềng - Báo Cần Thơ

TRÍ VĂN (Theo The Print)

Tình trạng bất ổn chính trị ở Pakistan, cuộc khủng hoảng kinh tế chưa từng có ở Sri Lanka, chiến dịch chống Ấn Ðộ tại Maldives, sự tung hoành của Taliban ở Afghanistan và ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở những nước này đã bất ngờ hội tụ, trở thành hàng loạt vấn đề đau đầu đối với New Delhi, đặt ra những thách thức ngoại giao mới trong bối cảnh Ấn Ðộ đang bận tâm đến cuộc chiến Nga - Ukraine.

Thủ tướng Ấn Ðộ Narendra Modi (phải) trong một cuộc gặp với người đồng cấp Sri Lanka Mahinda Rajapaksa. Ảnh: AFP

Theo một số nguồn tin, Thủ tướng Ấn Ðộ Narendra Modi ngày nào cũng được Ngoại trưởng S. Jaishankar, Cố vấn An ninh Quốc gia Ajit Doval cũng như Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh cập nhật diễn biến tại các nước láng giềng. Các cuộc khủng hoảng đang phát triển tại khu vực đang trở thành “thách thức ngoại giao lớn nhất” đối với chính sách “Láng giềng là trên hết” của Ấn Ðộ. Các nguồn tin cho biết, trong khi chính quyền Thủ tướng Modi hoàn toàn nhận thức được thực tế là họ phải tiếp cận cuộc khủng hoảng một cách thận trọng và chung tay giúp đỡ nhưng lại không có kế hoạch đóng “bất kỳ vai trò nào khác” vì sợ bị “cáo buộc can thiệp vào vấn đề nội bộ” - điều mà Pakistan, Sri Lanka và Nepal thường nhấn mạnh.

Lo khủng hoảng tị nạn xảy ra ở Sri Lanka

Cuộc khủng hoảng kinh tế chưa từng có ở Sri Lanka không có lợi cho lĩnh vực an ninh hàng hải của Ấn Ðộ, vì quốc đảo này tọa lạc trên một trong những tuyến đường biển nhộn nhịp nhất thế giới. Các nguồn tin cho hay, New Delhi đang “thận trọng theo dõi” tình hình ở Sri Lanka và đã nỗ lực hết mình trong việc hỗ trợ Colombo khắc phục khủng hoảng. Ấn Ðộ cũng nhận thức được các vấn đề tiềm ẩn phát sinh từ đó có thể đe dọa bộ máy an ninh hàng hải của nước này.

Bên cạnh đó, New Delhi cũng đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng tị nạn tiềm ẩn nếu như khủng hoảng kinh tế ở Sri Lanka tiếp diễn. Ngoài ra, Ấn Ðộ cũng lo ngại rằng khủng hoảng ở Sri Lanka có thể dẫn đến sự chậm trễ trong việc thực hiện các dự án đang được triển khai trên khắp quốc đảo này, vốn có tầm quan trọng hàng đầu đối với sự phát triển của Sri Lanka. Theo Bộ Ngoại giao Ấn Ðộ, quốc gia Nam Á này đến nay đã viện trợ hơn 2,5 tỉ USD cho Sri Lanka, cũng như có kế hoạch triển khai nhiều gói viện trợ để giúp người dân Sri Lanka có được các mặt hàng thiết yếu như gạo, nhiên liệu. Hồi tháng rồi, 5 tàu Hải quân Ấn Ðộ đã đến thăm Sri Lanka, không chỉ để cho thấy sự hợp tác quốc phòng chặt chẽ giữa 2 nước mà còn báo hiệu quốc đảo này quan trọng như thế nào đối với an ninh hàng hải của Ấn Ðộ.

“Sự bất ổn ở bất kỳ quốc gia láng giềng nào đều ảnh hưởng trực tiếp đến Ấn Ðộ. Cuộc khủng hoảng hiện tại là do các vấn đề chính trị và quản trị nội bộ của Sri Lanka. Bất kỳ sự bất ổn nào ở đây cũng sẽ có ảnh hưởng xấu đến tuyến hàng hải. Nếu tình trạng bất ổn như vậy không được kiểm soát thì chúng ta có thể phải đối mặt với cuộc khủng hoảng người tị nạn” - Sarabjeet Singh Parmar, thành viên cấp cao tại tổ chức tư vấn National Maritime Foundation, nhận định. Ông Parmar lo ngại, tình trạng bất ổn ở Sri Lanka có nguy cơ làm hỏng các khuôn khổ an ninh như đối thoại an ninh 3 bên Ấn Ðộ - Maldives - Sri Lanka và ngăn chặn tất cả các sáng kiến khác của Ấn Ðộ trong khuôn khổ Hiệp hội Vành đai Ấn Ðộ Dương và cấu trúc chiến lược Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương.

Mối nguy khủng bố xuyên biên giới, đối mặt với sự tẩy chay

Trong khi Sri Lanka rơi vào khủng hoảng kinh tế, Pakistan lại một lần nữa rơi vào vòng xoáy của cuộc tranh quyền. Theo các nguồn tin, dù Ấn Ðộ không công khai đối thoại với Pakistan và quan hệ ngoại giao giữa 2 bên vẫn lao dốc, New Delhi đang theo dõi sát sao diễn biến tại Pakistan. New Delhi cũng tin rằng với việc Taliban nắm quyền ở Afghanistan, vấn nạn khủng bố tái sinh sôi tại khu vực, đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với Ấn Ðộ, đặc biệt là vào thời điểm biên giới phía Ðông nước này đang phải đối mặt với cuộc xung đột quân sự với Trung Quốc kể từ tháng 4-2020.

Trong khi đó, Maldives bất ngờ chứng kiến sự gia tăng trong chiến dịch “tẩy chay Ấn Ðộ” khi cựu Tổng thống Abdulla Yameen có kế hoạch trở lại chính trường. Chiến dịch này đạt được “đà” phát triển vào năm 2021 sau khi Maldives và Ấn Ðộ ký hiệp ước quân sự vào tháng 2 năm ngoái. “Chính trị bản sắc đang diễn ra ở Sri Lanka, Nepal và thậm chí là Maldives, trong đó hiện hữu yếu tố chống Ấn Ðộ. Tuy nhiên, chúng ta phải duy trì mối quan hệ với các nước bằng cách tập trung vào các dự án phát triển, đi đúng hướng, làm những gì có thể dù chính trị nội bộ của họ có ra sao” - Manjeev Singh Puri, cựu đặc phái viên của Ấn Ðộ tại Nepal, nhận định.

Trong chuyến thăm Maldives mới đây, Ngoại trưởng Jaishankar đã đề cập và phê duyệt một số dự án do Ấn Ðộ tài trợ trong nỗ lực truyền tải thông điệp rằng không giống như Trung Quốc, New Delhi luôn sẵn sàng vì sự phát triển của Malé.

Nhà cựu ngoại giao Sharat Sabharwal cho rằng trong khi Trung Quốc vẫn là mối đe dọa lớn nhất của Ấn Ðộ, sự bất ổn tại khu vực Nam Á đương nhiên sẽ khiến New Delhi lo lắng. Theo ông này, Sri Lanka là một quốc đảo có vị trí cực kỳ quan trọng nên bất kỳ hình thức bất ổn nào tại đây cũng sẽ có tác động đối với Ấn Ðộ. Và mối đe dọa về một cuộc khủng hoảng người tị nạn tiềm ẩn sẽ không tốt cho Ấn Ðộ về mặt an ninh.