Ảnh Hưởng Của Neon Genesis Evangelion đến Sự Phát Triển Của ...

Shin Seiki Evangelion (新世紀エヴァンゲリオン) hay Neon Genesis Evangelion, là một trong những anime nổi tiếng nhất ở Nhật Bản, thường xuyên có mặt trong top 10 những anime hay nhất mọi thời đại, mặc dù đã phát hành hơn 22 năm trước.

Có thể nói NGE là anime thành công nhất của hãng GAINAX nói chung và Anno Hideaki nói riêng. Và tất nhiên nó cũng gây một tác động không hề nhỏ đến bộ mặt của ngành công nghiệp anime mà trong bài viết này tôi sẽ đề cập đến cho các bạn.

1. Lịch sử anime trước Neon Genesis Evangelion

Vào giữa những năm 1950, chủ tịch hãng phim Toei đã bắt đầu có ý tưởng về những bộ phim hoạt hoạ như phim của Walt Disney. Vào năm 1958, Toei tung ra bộ phim hoạt hình đầu tiên The Tale of the White Serpent dựa trên thần thoại Trung Quốc. The Mischievous Prince Slays the Giant Serpent năm 1963, The Adventure of Horus và Prince of the Sun năm 1966; và Puss in Boots năm 1967 là những tác phẩm đầu tiên của hai gã khổng lồ trong thế giới anime Isao Takahata và Hayao Miyazaki, dẫn đường cho những bộ phim sâu sắc và người lớn hơn sau này.

Giống như rất nhiều bộ anime Nhật Bản được chiếu trên TV vào những năm 60, đa số là dành cho trẻ em, vào thời đó, các anime chiếu trên TV chủ yếu là dạng thiện ác đối đầu. Mọi thứ thay đổi vào những năm 70 khi mà sự cách tân và tình tiết phức tạp xâm nhập vào TV anime. Lupin Sansei được phát hành bởi hãng Money Punch đã xây dựng hình tượng nhân vật ‘tên trộm anh hùng’ Lupin. Hài hước và phiêu lưu, tính cách của Lupin được xây dựng với vẻ ‘người lớn’ và ‘bạo lực’ dành cho những khán giả lớn tuổi hơn.

Hình tượng Lupin đã nhanh chóng trở nên phổ biến trong lĩnh vực TV và phim ảnh. Những bộ anime chiếu trên TV thế hệ trước đã làm nhiều khán giả kinh ngạc với những robot và tàu vũ trụ được thiết kế đẹp mắt: Uchu Senkan Yamato đã làm mê hoặc tất cả người xem khi giới thiệu Space Battleship Yamato. Đồng nghiệp của Tezuka là Leiji Matsumoto đã kết hợp tính kĩ thuật trong thiết kế của Yamato với một cốt truyện rất xúc động; Matsumoto sau đó đã chuyển sang làm phim hành động chiếu trên TV theo loạt và làm bộ phim Galaxy Express 999 vào năm 1979. Những con robot khổng lồ (mecha anime) đã trở thành trụ cột của anime Nhật Bản từ sau Tetsujin 28 (phát hành năm 1966). Mobile Suit Gundam (1979), đã kết hợp yếu tố khổng lồ trong Yamato và tính ‘nhân hoá’ của Tetsujin. Gundam. Sau đó là sự ra đời của Sokokihei Votoms và Chojiju Yasai Macross.

Để bắt kịp thị trường đang ngày càng mở rộng, những nhà sản xuất anime đã quay sang phát triển anime chuyển thể từ manga. Một trong những hoạ sĩ đầu tiên được chuyển thể chính là Akira Toriyama; bộ comedy Dr. Slump của ông ngay lập tức trở thành hit.Sau đó, năm 1986, Dragon Ball đã trở thành bộ anime chiếu trên TV phổ biến nhất, nhờ sự khéo léo trong hình ảnh và tính hấp dẫn của cốt truyện được chuyển thể nguyên vẹn từ manga.

Tiếp đó, anime khoa học viễn tưởng nhận được sức sống mới từ những công nghệ thực tế hơn vào những năm 1980 với những bộ tiểu thuyết của William Gibson, Bruce Sterling và Neal Stephenson. Năm 1982, Blade Runner, của Ridley Scott đã xây dựng một thế giới viễn tưởng khá toàn diện. Những hoạ sĩ manga và anime liên tiếp đưa ra những thuật ngữ mới về sci-fi. Hoạ sĩ kiêm giám đốc đầu tiên Katsuhiro Otomo đã làm thay đổi anime trên toàn thế giới vào năm 1988 với hit Akira cùng với một phong cách hoàn toàn mới lạ. Những bộ phim như A.D Police và Bubble Gum Crisis đều chịu ảnh hưởng bởi bước nhảy vọt này của Akira.

Một hoạ sĩ có ảnh hưởng khác, Masamune Shirow đã xây dựng những công nghệ tiên tiến của tương lai trong Appleseed và Black Magic M-66. Và đến năm 1995, Kokaku Kidoutai (Ghost in the Shell), bộ thành công nhất của ông, quay trở lại bối cảnh cuộc chiến giữa người và máy.

Tính ‘nghiêm túc thật sự’ trong manga và anime càng ngày càng được bộc lộ rõ ràng: Keiji Nakazawa tái hiện lại ấn tượng của chính mình, một người sống sót sau vụ ném bom nguyên tử ở Hiroshima trong bộ anime hiện thực và xúc động Barefoot Gen vào năm 1983. Tiếp đó, Hotaru No Haka (Grave of the Fireflies – Mộ đom đóm) kể về câu chuyện hai anh em mồ côi để sau vụ ném bom cháy ở Tokyo. Ít có một bộ phim nào có thể diễn tả được sự kinh hoàng của chiến tranh như những bộ hoạt hình này. Qua anime, khán giả cũng phần nào hiểu được văn học Nhật Bản. Dựa trên tác phẩm cổ điển vào thế kỷ thứ 10 của Murasaki Shikibu, Genji Monogatari (Tale of Genji – Chuyện kể về Genji) đã thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về những mưu đồ trong một lâu đài lãnh chúa. Một quả bom vang dội khác, Ginga Tetsudo no Yoru (Night on the Galactic Railroad – Đêm trên đường ray Ngân hà) được chuyển thể từ tiểu thuyết của Miyazawa.

Nhìn chung đi kèm với sự phát triển của anime là sự thay đổi về độ tuổi khán giả, sự đa dạng về thể loại và nội dung, thay đổi các motif quen thuộc. Nhiều tác phẩm có ý nghĩ triết lý và ngày càng có chiều sâu hơn. Tuy sự thay đổi này không xảy ra nhanh nhưng đó là những bước tiến rõ rệt của ngành công nghiệp anime.

2. Ngành công nghiệp anime sau NGE.

Vào thời điểm này, hai hãng phim định hướng cho anime tiến vào thế kỉ 21 là: Gainax và Studio Ghibli. Trong đó, hai bộ phim có ảnh hưởng nhất là Neon Genesis Evangelion của Anno Hideaki và bộ phim Princess Mononoke của Miyazaki Hayao. Sự nổi tiếng của hai tác phẩm này được đi kèm với những chủ đề mang tính khiêu gợi suy nghĩ và những ý tưởng đã tốn rất nhiều giấy mưc của bài báo về học thuật, không chỉ về các tác phẩm này mà còn về anime nói chung. Anime cuối cùng đã được giới bình luận Nhật Bản thừa nhận là một sản phẩm văn hoá thực sự xứng đáng được nghiên cứu một cách hàn lâm.

Vậy đâu là điểm khiến NGE gây được tác động to lớn như vậy?

Vâng điều đáng nói ở đây là NGE là tiên phong trong anime được cố tình xây dựng trên một chủ đề khá phức tạp nhưng nó vẫn rất nổi tiếng. Eva đã không đánh đổi yếu tố cốt chuyện để thu hút khán giả mà thay vào đó, studio GAINAX tin tưởng khán giả của họ có thể thấu hiểu NGE. Từ NGE, những yếu tố đặc trưng của anime hiện đại như cách xây dựng cốt truyện và nhân vật đượcra đời. Chắc chắn NGE không phải là tác phẩm đầu tiên của hoạt hình Nhật Bản có nội dung phức tạp hay thu hút những khán giả nghiêm túc. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên một anime như vậy thực sự thành công trong việc thu hút khán giả và chứng minh rằng mức độ cấu trúc câu chuyện của nó là khả thi về mặt thương mại.

Không thể bỏ qua nền tảng của Studio GAINAX trong bài viết này. NGE tự nó là một siêu phẩm, nhưng GAINAX đã làm (và có) tất cả mọi thứ trong khả năng của họ để tận dụng điều đó. Studio GAINAX được thành lập bởi một nhóm “mọt sách”, khởi nghiệp nhờ bán phim fan-made và các sản phẩm cho người hâm mộ. Người ta cho rằng nhờ những người sáng lập của Studio GAINAX mà thị trường bán hàng cho anime, manga và trò chơi điện tử của Nhật thành công. Họ quản lý General Products, cửa hàng đầu tiên thành công trong việc bán hàng hóa phim được cấp phép ở Nhật. Họ cũng chính là những người tổ chức Wonder Festival đầu tiên.

Giờ khó mà có thể hình dung ra một Nhật Bản nếu thiếu đi những món hàng ăn theo những bộ anime nổi tiếng (thậm chí những bộ ít tiếng tăm cũng có rất nhiều món đồ được làm dành cho fan của chúng). Sự thương mại hóa các sản phẩm từ anime đi vào mọi mặt của đời sống Nhật Bản: Pokemon xuất hiện trong sách giáo khoa của học sinh, mọi người đều mang theo những chiếc móc chìa khóa in hình một nhân vật nào đó, Doraemon trở thành đại sứ cho Nhật Bản, ta có thể thấy những hình ảnh từ anime ở khắp nơi trên đường phố, trên các xe cộ, thậm chí trên cả trực thăng của JSDF.

NGE là anime tiên phong, nhờ nó mà anime dần được coi trọng như là một phương tiện có giá trị tri thức, triết học và xã hội. Đây có thể là mấu chốt của nhiều lập luận cho những ý nghĩa của NGE trong nhiều mặt. Các học giả người Nhật lúc đó nhìn thấy NGE như một biểu ngữ mà họ có thể đưa ra để cho rằng anime cũng là một phương tiện vừa có giá trị về mặt học thuật vừa có ý nghĩa về mặt xã hội như phim người đóng hay văn học. NGE nâng tầm anime từ những chương trình dành cho trẻ em đi lên thành một phương tiện cho nhiều lứa tuổi, sánh ngang với những tác phẩm văn học và điện ảnh, và được đánh giá và thảo luận với tư cách ngang hàng với những thể loại nghệ thuật kia.

Neon Genesis Evangelion đã cứu vớt ngành công nghiệp anime những năm 90s khỏi bờ vực sụp đổ. Hàng loạt series được sản xuất ngay sau đó nhắm vào đối tượng là các thanh niên và được công chiếu trong khoảng từ 11h đêm đến 4h sáng nhằm mục địch giới thiếu các anime mới. Từ đó hình thành nên một mảng anime mới: late night anime.

3. Late night anime

Đi liền với thành công của NGE là sự ra đời của một mảng mới trong ngành công nghiệp anime: Late night anime (phim hoạt hình công chiếu lúc khuya) nhắm tới người xem lứa tuổi thanh thiếu niên thay vì nhắm tới khán giả nhỏ tuổi như trước. Một trong những mục đích của late night anime là quảng bá đĩa DVD hoặc hàng hóa liên quan được lên kế hoạch phát hành trong tương lai.

Ngoài những anime có cốt truyện nguyên bản (original anime), nhiều anime được chuyển thể từ manga, tiểu thuyết hoặc trò chơi điện tử, nhằm mục đích quảng bá lẫn nhau (anime giúp quảng cáo tác phẩm gốc và ngược lại).

Các thể loại có xu hướng được các fan anime ngày nay ưa thích bao gồm romance, slice of life, action hoặc sci-fi, dần trở nên chuyên biệt hơn. Hầu hết các series được phát sóng 3 tháng hoặc 6 tháng với 12 đến 13 tập cho mỗi 3 tháng. Những anime này có nội dung tương đối người lớn (bạo lực, sex, kinh dị, hoặc quá tâm lý, phức tạp, khó tiếp thu đối với khán giả trẻ). Chính nhờ thành công của NGE mà từ đó các anime khác được cho phép, khuyến khích và cũng có được thành công khi thu hút khán giả với những tác phẩm sau này và anime như chúng ta biết ngày nay ra đời.

4. Kết luận

Tóm lại, NGE đã góp phần rất lớn trong việc thay đổi bộ mặt của nền công nghiệp anime. Anime đã thay đổi về đối tượng khán giả nhắm tới, về nội dung cũng như về ý nghĩa; trở thành một thể loại nghệ thuật ngang hàng với những thể loại nghệ thuật cổ điển. NGE và GAINAX cũng đã cách mạng hóa ngành công nghiệp anime khi mở ra những thị trường lớn từ bán các sản phẩm gắn liền với anime, nhờ đó mang lại lợi nhuận cũng như đưa văn hóa A/M sát nhập vào cuộc sống của Nhật Bản.

Tạm thời xong phần một, trong bài viết sau tôi sẽ cố gắng đề cập nhiều hơn về ảnh hưởng của NGE đến chính các thể loại anime.

Chia sẻ:

• X
• Facebook

Thích Đang tải...

Có liên quan