Bài 22. Dinh Dưỡng, Chuyển Hóa Vật Chất Và Năng Lượng ở Vi Sinh Vật

I. KHÁI NIỆM VI SINH VẬT

- Vi sinh vật là những sinh vật nhỏ bé, gồm nhiều nhóm phân loại khác nhau, vi sinh vật hấp thụ và chuyển hóa vật chất nhanh, sinh trưởng mạnh.

II. MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC KIỂU DINH DƯỠNG

1. Các loại môi trường cơ bản

- Môi trường tự nhiên: Vi sinh vật có ở khắp nơi, trong môi trường có điều kiện sinh thái đa dạng.

- Môi trường phòng thí nghiệm:

+ Môi trường dùng chất tự nhiên.

+ Môi trường tổng hợp gồm các chất đã biết thành phần hóa học và số lượng.

+ Môi trường bán tổng hợp gồm chất tự nhiên và chất hóa học.

2. Các kiểu dinh dưỡng

Dựa vào nhu cầu về nguồn năng lượng và nguồn cacbon, có 4 hình thức dinh dưỡng ở vi sinh vật:

a) Quang tự dưỡng

- Nguồn năng lượng: Ánh sáng.

- Nguồn cacbon chủ yếu: CO2.

- Nhóm đại diện: Vi khuẩn lam, tảo đơn bào, vi khuẩn lưu huỳnh màu tía và màu lục…

b) Hóa tự dưỡng

- Nguồn năng lượng: Chất vô cơ.

- Nguồn cacbon chủ yếu: CO2.

- Nhóm đại diện: Vi khuẩn nitrat hóa, vi khuẩn ôxi hóa hiđrô, ôxi hóa lưu huỳnh…

c) Quang dị dưỡng

- Nguồn năng lượng: Ánh sáng.

- Nguồn cacbon chủ yếu: Chất hữu cơ.

- Nhóm đại diện: Vi khuẩn không chứa lưu huỳnh màu lục và màu tía…

d) Hóa dị dưỡng

- Nguồn năng lượng: Chất hữu cơ.

- Nguồn cacbon chủ yếu: Chất hữu cơ.

- Nhóm đại diện: Nấm, động vật nguyên sinh, phần lớn vi khuẩn không quang hợp…

III. HÔ HẤP VÀ LÊN MEN

1. Hô hấp

- Hô hấp là một hình thức hóa dị dưỡng các hợp chất cacbohiđrat.

a) Hô hấp hiếu khí

- Khái niệm: Là quá trình ôxi hóa các phân tử hữu cơ.

- Chất nhận electron cuối cùng: Ôxi phân tử.

+ Ở sinh vật nhân thực, chuỗi truyền electron ở màng trong ti thể.

+ Ở sinh vật nhân sơ, diễn ra ngay trên màng sinh chất.

- Sản phẩm tạo thành: CO2, H2O, năng lượng.

b) Hô hấp kị khí

- Khái niệm: Quá trình phân giải cacbohiđrat để thu năng lượng cho tế bào.

- Chất nhận electron cuối cùng: Phân tử hữu cơ NO3, SO4.

- Sản phẩm tạo thành: năng lượng.

2. Lên men

- Lên men là quá trình chuyển hóa kị khí diễn ra trong tế bào chất.

- Chất cho electron và chất nhận electron là các phân tử hữu cơ.

- Sản phẩm tạo thành: sữa chua, rượu, dấm…