Bài Ca Dao: Chiều Chiều Vịt Lội Ao Sen

Có thể bạn quan tâm

Chiều chiều vịt lội ao sen
Chiều chiều vịt lội ao sen Tình cờ tôi gặp người quen tôi chào Chào cô trước mũi tiên phuông Chào cô sau lái mặt vuông chữ điền Hỏi thăm cô bác xóm giềng Người nào là vợ Vân Tiên Nói cho tôi biết chào liền chị dâu Người nào người nghĩa tôi đâu Nói cho tôi biết kết câu ân tình
Dị bản
- Chiều chiều vịt lội ao sen Tình cờ tôi gặp người quen tôi chào Chào cô trước mũi tiên phuông Chào cô sau lái mặt vuông chữ điền Chào rồi tôi chụp hỏi liền Hỏi thăm phụ mẫu bình yên thế nào Hiu hiu gió thổi vườn đào Cô nào có nghĩa tôi chào làm quen.
- Ngập ngừng vịt lội ao sen Bữa nay gặp lại người quen tôi mừng
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - Lục Vân Tiên
  - chào hỏi
- Người đăng: Phan An
- 21 September,2013

Cùng thể loại:

Bạc với vàng còn đen còn đỏ
Bạc với vàng còn đen còn đỏ, Đôi đứa mình còn nhỏ thương nhiều, Vừa nghe em là anh muốn như anh Kim Trọng thương chị Thúy Kiều thuở xưa
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - truyện Kiều
- Người đăng: Phan An
- 28 October,2025
Vườn em đã có choẻn cau
Vườn em đã có choẻn cau Nhà anh có chiếc cơi son đợi chờ Anh về thưa mẹ với thầy Anh sang làm rể tết nầy là xong
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 5 January,2023
Ới o nho nhỏ bức cỏ hái dâu
Ới o nho nhỏ bức cỏ hái dâu Bước qua năm nữa tôi bưng trầu cưới o
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 29 August,2022
Chưa chồng thì liệu đi nghe
Chưa chồng thì liệu đi nghe Để bác mẹ liệu thì huê em tàn Có thì liệu lấy mới ngoan Để bác mẹ liệu thế gian đã đành
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Người đăng: Phan An
- 14 April,2022
Trông chờ đèn tắt bếp vùi
Trông chờ đèn tắt bếp vùi Để anh sẽ nói vài lời vân vi
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Người đăng: Phan An
- 14 April,2022
Thương ai thương mãi thế ni
Thương ai thương mãi thế ni Có đò chống quách đò đi cho rồi
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Người đăng: Phan An
- 13 April,2022
Anh về cho em về theo
Anh về cho em về theo Bác mẹ có đánh ta leo lên giàn
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Người đăng: Phan An
- 13 April,2022
Thường khi đi nhớ về thương
Thường khi đi nhớ về thương Ước chi em được tựa tường ví anh
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Người đăng: Phan An
- 10 April,2022
Con chim quỳnh nhung ăn trái quỳnh châu
Con chim quỳnh nhung ăn trái quỳnh châu Chàng đà phụ thiếp thiếp đâu phụ chàng Không tới lui thì ra chỗ từ nan Tới lui thì sợ miệng thế gian chê cười Nguyện cùng nhau đất chín trời mười Trăm năm không bỏ nghĩa người bạn ơi!
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - chung thủy
- Người đăng: Phan An
- 10 April,2022
Ba năm thẻ cắm, nêu trồng
Ba năm thẻ cắm, nêu trồng Nếu anh có vợ, đền chồng cho em
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Người đăng: Phan An
- 9 April,2022

Có cùng từ khóa:

Nào ai bị rớt xuống sông
Nào ai bị rớt xuống sông? Nào ai thất lạc vườn hồng năm canh? Nào ai phá ngục khai thành? Nào ai bị trói năm canh bão bùng? Nào ai giữ trọn hiếu trung? Trai nam nhi đáp được gái nữ hồng kết duyên. – Vân Tiên bị rớt dưới sông Nguyệt Nga thất lạc vườn hồng năm canh Hớn Minh phá ngục khai thành Tiểu đồng bị trói năm canh bão bùng Tử Trực giữ trọn hiếu trung Trai nam nhi đây đối được gái nữ hồng tính sao?
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - Lục Vân Tiên
  - đối đáp
  - điển tích
- Người đăng: Phan An
- 20 August,2015
Chim lẻ bạn còn bay về non đảnh
Chim lẻ bạn còn bay về non đảnh Cảnh nhớ thương là tình cảnh mặn Dù cho vợ Trang Tử kia còn lỡ đạo thờ chồng Còn em giữ một dạ, một lòng như chị Nguyệt Nga
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - Kiều Nguyệt Nga
  - điển tích
  - Trang Tử
  - chung tình
  - Lục Vân Tiên
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 2 December,2014
Trước tôi chào anh em đông đủ
Trước tôi chào anh em đông đủ Sau tôi chào bạn cũ lưu niên Anh hùng hội ngộ tôi chào riêng anh hùng Chào cô chào bác, tôi chào cùng chủ gia Áo đen, áo trắng, áo dà Chào áo cụt lỡ, chào qua vá quàng Nghèo hèn cho chí giàu sang Vải nhuộm nâu tôi chào trước, lụa hồng đào tôi chào sau.
Dị bản
- Trước tôi chào anh em đông đủ Sau tôi chào bạn cũ bá niên Câu chào câu hỏi đã yên Còn câu gá nghĩa chào riêng mình chàng.
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
  - Khác
- Thẻ:
  - chào hỏi
  - hát huê tình
- Người đăng: Phan An
- 30 November,2014
Chẳng thà em chịu đói, chịu rách học theo cách bà Mạnh, bà Khương
Chẳng thà em chịu đói, chịu rách học theo cách bà Mạnh, bà Khương Chớ không như Võ hậu đời Đường Làm cho bại hoại cang thường nhơ danh Chẳng thà nghèo khó ở túp lều tranh Chớ không đành bội nghĩa như cha con Võ công tham tài
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Vũ trụ, con người và xã hội
- Thẻ:
  - cỏ tranh
  - nho giáo
  - cương thường
  - điển tích
  - Lục Vân Tiên
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 28 December,2013
Đêm nằm chép miệng thở than
Đêm nằm chép miệng thở than Thiếp ơi có nhớ nghĩa chàng hay không? Dang tay rớt chén rượu nồng Vái cùng Nguyệt lão tơ hồng xe dây Xin cho đó hiệp cùng đây Đừng cho gió tạt mưa bay điều gì Mỗi ngày mỗi thảm sầu bi Lê mê thấy cảnh, li bì thấy duyên Ta đây vốn thật Vân Tiên Đó phải Nguyệt Nga cất tiếng, ta khuyên vài lời Xưa rày mỗi đứa mỗi nơi Đám đông như hội đến chơi cũng buồn
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - Nguyệt lão
  - rượu
  - Lục Vân Tiên
  - kết tóc xe tơ
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 25 November,2013
Đời có sinh có tử
Đời có sinh có tử Có người dữ người hiền Đố anh trong truyện Vân Tiên Có ai thọ bịnh theo tiên chầu trời? Ai bị một gậy bỏ đời? Ai mà thổ huyết chết nơi gia đàng? Ai mà vừa tới lâm san Bị cọp ăn thịt chẳng oan ức gì? Ai mà ăn ở bất nghì Giữa đường bị cá nuốt đi? Ai mà hùng hổ một khi Kéo quân chật đất, ngựa phi dậy trời Xưng tài giỏi nhất trần đời Bị Tiên một nhát đứt lìa đầu đi? Anh mà phân rõ thị phi Em đây thí phát vô chùa đi tu …
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Khác
- Thẻ:
  - Lục Vân Tiên
  - đối đáp
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 25 November,2013
Đôi đứa ta như Nguyệt Nga ngày trước
Đôi đứa ta như Nguyệt Nga ngày trước Đã trao lời nguyện ước với Vân Tiên Liều mình qua cống Tây Phiên Vai mang bức tượng, giữ lời nguyền không phai
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - Lục Vân Tiên
  - thề nguyền
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 22 November,2013
Bây giờ em gặp chàng đây
Bây giờ em gặp chàng đây Chàng cho em mượn chiếc khăn này làm ghi Yêu em còn tiếc làm gì Có cho em mượn, chàng thì đưa đây Hay là sợ mẹ, sợ thầy Xin chàng phải nói nước mây em tường Ví dù chàng có lòng thương Khăn này sánh với xuyến vàng Nguyệt Nga Giữa đường gặp gỡ đôi ta Cùng nhau kết tóc xe tơ vẹn tròn Mỗi người một nước một non Vàng kia không tiếc, lại còn tiếc khăn!
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - trêu ghẹo
  - Lục Vân Tiên
  - kết tóc xe tơ
  - Kiều Nguyệt Nga
  - khăn tay
  - vòng xuyến
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 21 November,2013
Anh thương em thì phải thương luôn
Anh thương em thì phải thương luôn Đừng cho kẻ biển người nguồn Thuấn, Nghiêu Em dặn chàng ai dỗ đừng xiêu Ở sao có nghĩa như Kiều Nguyệt Nga Vân Tiên mắc nạn đường xa Thủy chung chờ đợi thiệt là sáu năm
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - điển tích
  - Lục Vân Tiên
  - Kiều Nguyệt Nga
  - Thuấn Nghiêu
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 21 November,2013
Anh đừng tư lự, thất tình
Anh đừng tư lự, thất tình Rồi đây trúc cũng hiệp bình với mai Anh đừng than ngắn thở dài Nào ai đã nỡ bỏ ai nên phiền Nói ra về lúc Vân Tiên Chàng mà xa thiếp, thiếp chịu phiền sáu năm Sương sa lụy nhỏ đầm đầm Đặt mình xuống chiếu, bụng nằm chiêm bao Cũng vì nhơn nghĩa anh trao Cho nên nước mắt nhỏ trào như mưa
Thông tin thêm
- Chủ đề:
  - Tình yêu đôi lứa
- Thẻ:
  - xa cách
  - Lục Vân Tiên
- Người đăng: Nguiễn Sơn
- 21 November,2013

Chú thích

Tiên phuông Tiên phong, đi đầu (phương ngữ Nam Bộ).
Chữ điền Chữ 田 (ruộng). Mặt chữ điền tức là mặt cương nghị (nam) hoặc phúc hậu (nữ).
Lục Vân Tiên Tên nhân vật chính, đồng thời là tên tác phẩm truyện thơ Nôm nổi tiếng của Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888), được sáng tác theo thể lục bát vào đầu những năm 50 của thế kỷ 19, đề cao đạo lý làm người. Lục Vân Tiên là một chàng trai khôi ngô tuấn tú, tài kiêm văn võ, cùng với Kiều Nguyệt Nga, một người con gái chung thủy, đức hạnh trải qua nhiều sóng gió nhưng cuối cùng cũng đạt được hạnh phúc.

Đối với người dân Nam Bộ, truyện Lục Vân Tiên có sức ảnh hưởng rất lớn, được xem là hơn cả Truyện Kiều của Nguyễn Du.
Người nghĩa Người thương, người tình.
Phụ mẫu Cha mẹ (từ Hán Việt).
Kim Trọng Một nhân vật trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du. Kim Trọng là một thư sinh hào hoa phong nhã, bạn học của Vương Quan (em ruột Thúy Kiều). Kiều và Kim Trọng gặp và đem lòng yêu nhau. Khi phải bán mình chuộc cha, Kiều nhờ em là Thúy Vân thay mình gá nghĩa cùng Kim Trọng. Sau mười lăm năm lưu lạc, hai người lại đoàn viên.
Thúy Kiều Nhân vật chính trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du. Thúy Kiều là một người con gái tài sắc vẹn toàn, vì bán mình chuộc cha mà phải trải qua mười lăm năm lưu lạc, gặp nhiều đắng cay khổ sở, "thanh lâu hai lượt thanh y hai lần," cuối cùng mới được đoàn viên cùng người tình là Kim Trọng.
O Cô, cô gái, thím (phương ngữ miền Trung). Trong gia đình, o cũng dùng để chỉ em gái của chồng.
Bác mẹ Cha mẹ (từ cổ).
Huê Hoa (phương ngữ Trung và Nam Bộ). Gọi như thế do kiêng húy tên của bà Hồ Thị Hoa, chính phi của hoàng tử Đảm (về sau là vua Minh Mạng).
Vân vi Đầu đuôi câu chuyện, đầu đuôi sự tình (từ cũ).
Ni Này, nay (phương ngữ miền Trung).
Ví Với. Từ này ở Trung và Nam Bộ phát âm thành dí.
Cắm thẻ ruộng Cắm thẻ để nhận và xác định chủ quyền của một mảnh ruộng.
Cắm nêu ruộng Cắm cây nêu để báo cho mọi người biết là ruộng đang bị tranh chấp hay bị thiếu thuế, không ai được mua lúa, gặt hái.
Canh Đơn vị tính thời gian ban đêm ngày xưa. Người xưa chia một đêm ra thành năm canh (đêm năm canh, ngày sáu khắc). Theo đó, canh một là giờ Tuất (19-21h), canh hai là giờ Hợi (21-23h), canh ba là giờ Tí (23h-1h sáng), canh tư là giờ Sửu (1h-3h), canh năm là giờ Dần (3h-5h). Mỗi lúc sang canh thường có trống điểm, gọi là trống canh.
Sau khi bị mù, Lục Vân Tiên bị Trịnh Hâm lừa đẩy xuống sông. Xem chú thích Trịnh Hâm.
Kiều Nguyệt Nga Tên nhât vật nữ chính trong truyện thơ Lục Vân Tiên. Kiều Nguyệt Nga là một người con gái xinh đẹp, đức hạnh, được Vân Tiên cứu thoát khỏi tay bọn cướp Phong Lai. Nghe tin Vân Tiên chết, nàng đã ôm bức hình Vân Tiên nhảy xuống sông tự vẫn, nhưng được Phật Bà đưa dạt vào vườn hoa nhà họ Bùi. Bùi Kiệm ép nàng lấy hắn. Nàng trốn đi, nương tựa nhà một bà lão dệt vải. Sau này khi Vân Tiên dẹp giặc Ô Qua, đi lạc vào rừng đã gặp lại Nguyệt Nga, hai người sống sum vầy hạnh phúc.

Kiều Nguyệt Nga được người dân Nam Bộ xem là biểu tượng của lòng chung thủy.
Hớn Minh Một nhân vật trong truyện thơ Lục Vân Tiên. Hớn Minh là một người trung nghĩa, trên đường đi thi gặp con quan huyện là Đặng Sinh đang hà hiếp dân lành, liền nổi giận, bẻ gãy giò hắn rồi ra đầu thú:

Đi vừa tới huyện Loan-minh, Gặp con quan huyện Đặng Sinh là chàng. Giàu sang ỷ thế nghinh ngang, Gặp con gái tốt cưỡng gian không nghì Tôi bèn nổi giận một khi, Vật chàng xuống đó bẻ đi một giò. Mình làm nỡ để ai lo, Bó tay chịu trói nộp cho huyện đàng.

Hớn Minh vượt ngục, gặp gỡ và kết bạn với Lục Vân Tiên, rồi về sau cùng Vân Tiên cầm quân diệt giặc Phiên.
Tiểu đồng Người đầy tớ trung thành đi theo hầu Lục Vân Tiên khi chàng lên kinh ứng thí. Khi Vân Tiên bị mù, Trịnh Hâm muốn hãm hại nên lừa tiểu đồng, nói là vào rừng kiếm thuốc, kì thực y trói tiểu đồng vào gốc cây cho cọp ăn thịt. Nhưng đến đêm khuya, tiểu đồng được thần núi hiện ra cởi trói cho.

Tiểu đồng bị trói khôn về, Kêu la chẳng thấu bốn bề rừng hoang: "Phận mình đã mắc tai nàn, "Cảm thương họ Lục suối vàng bơ vơ. "Xiết bao những nỗi dật dờ, "Đà giang nào biết, bụi bờ nào hay. "Vân Tiên hồn có linh rày, "Đem tôi theo với đỡ tay chưn cùng!" Vái rồi luỵ nhỏ ròng ròng, Đêm khuya ngồi dựa cội tòng ngủ quên. Sơn quân ghé lại một bên, Cắn dây mở trói cõng lên ra đàng.
Vương Tử Trực Tên một nhân vật trong truyện thơ Nôm Lục Vân Tiên. Tử Trực gặp gỡ Vân Tiên tại nhà Võ công, hai người kết nghĩa anh em và cùng lên kinh đi thi. Tử Trực là người trượng nghĩa, khảng khái, khi Võ công ngỏ ý muốn gả người con gái (trước đó đã hứa gả cho Vân Tiên) cho mình, chàng đã nổi giận mắng Võ công.

Trực rằng: "Ai Lữ Phụng Tiên? Hòng toan đem thói Ðiêu Thuyền trêu ngươi. Mồ chồng ngọn cỏ còn tươi, Lòng nào mà lỡ buông lời nguyệt hoa? Hổ han vậy cũng người ta, So loài cầm thú vậy mà khác chi? Vân Tiên! Anh hỡi cố tri Suối vàng có biết sự ni chăng là?" Tay lau nước mắt trở ra, Về nhà sắm sửa tìm qua Ðông Thành.
Đảnh Đỉnh (phương ngữ Trung và Nam Bộ). Cũng chỉ đỉnh núi, đỉnh đèo.
Vợ Trang Tử là người đàn bà trắc nết, chồng vừa chết đã toan theo trai. Xem thêm.
Lưu niên Lâu năm (từ Hán Việt).
Chủ gia Chủ nhà (từ Hán Việt).
Đà Màu nâu sẫm. Ở một số tỉnh miền Trung (Phú Yên, Bình Định...) màu này cũng được gọi là màu dà. Thuốc nhuộm màu dà được lấy từ cây dà.

Da thuộc màu đà
Vá quàng Những người phải lao động, khuân vác nhiều, phần lưng và vai áo thường rách thành lỗ lớn. Người ta vá những chỗ ấy bằng miếng vải to, có khi không trùng màu, gọi là vá quàng.
Bá niên Trăm năm (từ Hán Việt).
Gá nghĩa Kết nghĩa (gá nghĩa vợ chồng, gá nghĩa anh em), tiếng miền Nam còn đọc trại thành gá ngãi.
Mạnh mẫu Mẹ của Mạnh Tử - một triết gia nổi tiếng của Trung Quốc. Bà nổi tiếng là người nghiêm khắc và hết lòng dạy dỗ con. Theo Liệt nữ truyện, mẹ Mạnh Tử ba lần chuyển nhà để khuyến khích con chuyên cần học tập. Một lần Mạnh Tử bỏ học về nhà chơi, bà Mạnh đang ngồi dệt vải trông thấy bèn đứng dậy, kêu con lại rồi cầm dao cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung, nói rằng: "Con đang đi học mà bỏ học thì cũng như mẹ đang dệt tấm vải này mà cắt đứt bỏ đi." Mạnh Tử tỉnh ngộ, tu chí học hành, sau này thành một triết gia lỗi lạc. Người đời sau nói về gương giáo dục con cái hay nhắc điển tích Mẹ Mạnh Tử ba lần chuyển nhà (Mạnh mẫu trạch lân).

Tranh vẽ Mạnh mẫu cắt tấm vải dạy con
Khương hậu Hoàng hậu họ Khương, vợ vua Chu Tuyên Vương nhà Chu (trị vì 828 - 782 trước CN), được hậu thế khen là "triết hậu." Theo Liệt nữ truyện, Chu Tuyên Vương có thói ngủ dậy rất trưa, Khương hậu khuyên can mãi không được, liền tháo trâm, cởi bỏ hoa tai ngồi chịu tội ở cung Vĩnh Hạng (nơi giam cầm những cung phi có tội thời bấy giờ), gởi lời tâu với vua rằng: "Thiếp bất tài, làm cho quân vương vui sắc đẹp mà quên đức, sai lễ, thường dậy trưa. Tội ấy tại thiếp." Vua hối hận, từ đó siêng năng việc cần chính. Người đời sau lấy việc ấy làm điển tích nói về người vợ hiền mẫu mực.

Tuyên Vương trễ buổi triều mai, Bà Khương chịu tội khéo lời khuyên can. (Nữ phạm diễn nghĩa từ - Tuy Lý Vương)
Võ Tắc Thiên (625 - 705) Thường gọi là Võ Mị Nương, tên thật là Võ Chiếu, nữ hoàng duy nhất trong lịch sử Trung Quốc (trị vì 690 - 705). Bà từ địa vị tài nhân (thê thiếp tầm thường) thăng dần lên đến hoàng hậu, vợ vua Đường Cao Tông. Năm 690, bà lên ngôi hoàng đế, đổi tên nước là Chu, tiến hành nhiều chính sách chính trị đổi mới, được nhiều hiền nhân đương thời giúp sức như Lâu Sử Đức, Địch Nhân Kiệt, Tống Cảnh... Võ Tắc Thiên cũng nổi tiếng chuyên quyền độc đoán và tàn bạo, lại vượt ra ngoài đạo lí thông thường của Nho giáo nên phải chịu nhiều điều tiếng. Về sau bà bị truất ngôi, giam lỏng trong cung rồi chết già.

Võ Tắc Thiên
Đường Một triều đại kéo dài từ năm 618 đến năm 907 trong lịch sử Trung Quốc. Vào thời nhà Đường, văn học Trung Quốc, nhất là thơ ca, phát triển cực thịnh. Đa số những nhà thơ lớn nhất của Trung Quốc sống với thời kì này: Vương Bột, Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị, Đỗ Mục...

Lý Bạch
Cương thường Cũng đọc là cang thường, cách nói tắt của tam cương ngũ thường, một khái niệm về đạo lí của Nho giáo trong chế độ phong kiến dành cho nam giới. Tam cương nghĩa là ba giềng mối (cương là đầu mối của lưới, nắm được cương thì các mắt lưới sẽ giương lên), gồm có quân thần (vua tôi), phụ tử (cha con), và phu phụ (chồng vợ). Ngũ thường (năm đức tính phải có) gồm: Nhân (đức khoan dung), lễ (lễ độ), nghĩa (đạo nghĩa), trí (trí tuệ) và tín (lòng thành thật).

Trong ca dao - dân ca, đạo cang thường thường dùng để chỉ tình cảm vợ chồng.
Cỏ tranh Loại cỏ thân cao, sống lâu năm, có thân rễ lan dài, ăn sâu dưới đất. Lá mọc đứng, cứng, gân nổi, dáng lá hẹp dài, mép lá rất sắc, có thể cứa đứt tay. Ở nhiều vùng quê, nhân dân ta thường đánh (bện) cỏ tranh thành tấm lợp nhà. Tro của cỏ tranh có vị mặn, vì vậy thú rừng thường liếm tro cỏ tranh thay cho muối.

Nhà dài Ê Đê lợp tranh
Võ công Cha của nhân vật Võ Thể Loan trong truyện thơ Nôm Lục Vân Tiên. Võ công hứa gả con gái là Thể Loan cho Lục Vân Tiên, nhưng sau thấy Vân Tiên gặp nạn, mù lòa nên khinh rẻ; Thể Loan lại lừa bỏ rơi chàng trong hang núi. Sau bạn của Vân Tiên là Vương Tử Trực đỗ đạt, qua nhà Võ công hỏi thăm tin tức Vân Tiên. Võ công ngỏ ý gả con gái cho Tử Trực thì bị chàng cự tuyệt và mắng vào mặt, Võ công hổ thẹn ốm rồi chết.

Võ công hổ thẹn trong mình, Năm ngày nhuốm bệnh, thình lình thác oan.
Tài Tiền bạc, của cái (từ Hán Việt).
Kết tóc xe tơ Kết tóc: Thuở xưa, con trai và con gái đều để tóc dài bới lên đầu. Trong đêm tân hôn, tóc của dâu rể được các nữ tì buộc vào nhau. Xe tơ: Xem chú thích Nguyệt Lão.

Kết tóc xe tơ có nghĩa là cưới nhau, thành vợ thành chồng.
Hiệp Họp, hợp (sum họp, hòa hợp) (phương ngữ Nam Bộ).
Thọ bịnh Thọ bệnh, bị bệnh (phương ngữ Nam Bộ).
Gia đường (Gia: nhà, đường: nhà lớn) nhà cửa ở có thờ phụng ông bà. Cũng dùng để chỉ cha (xuân đường) và mẹ (huyên đường). Người Nam Bộ phát âm thành gia đàng.
Sơn lâm Núi rừng (từ Hán Việt). Cũng nói san lâm hoặc lâm san.
Vô nghì Không có tình nghĩa (từ cũ). Cũng nói bất nghì.
Thị phi Phải và không phải. Chỉ sự đồn đại, chê bai.

Kẻ yêu nên ít lời cao hạ, Người ghét càng nhiều tiếng thị phi. (Than thân - Nguyễn Hữu Chỉnh)
Thí phát Cắt tóc (phương ngữ).
Phiên bang Nước của người Phiên. Người Trung Quốc xưa gọi các dân tộc sống ngoài biên cương của mình là người Phiên. Về sau chữ "Phiên" được sử dụng để chỉ nước ngoài nói chung, đặc biệt là những nước không theo văn hiến Trung Hoa.
Đây là bức tượng Lục Vân Tiên do Kiều Nguyệt Nga tạc. Khi bị bắt đi cống cho giặc Phiên, đi ngang qua ải Đồng, nàng đã đeo bức tượng này lên vai, nhảy xuống biển tự vẫn.

"Vắng người có bóng trăng thanh Trăm năm xin gửi chút tình lại đây Vân Tiên anh hỡi có hay Thiếp nguyền một tấm lòng ngay với chàng" Than rồi lấy tượng vai mang Nhằm dòng nước chảy vội vàng nhảy ngay
Làm ghi Làm tin, làm dấu, làm quy ước. Rằng: "Trăm năm cũng từ đây, "Của tin gọi một chút này làm ghi." (Truyện Kiều)
Thầy Cha, bố (phương ngữ một số địa phương Bắc và Bắc Trung Bộ).
Tường Rõ ràng, hiểu rõ, nói đủ mọi sự không thiếu tí gì. Như tường thuật 詳述 kể rõ sự việc, tường tận 詳盡 rõ hết sự việc (Thiều Chửu).
Ví dầu Nếu mà, nhược bằng (từ cổ). Cũng nói là ví dù.
Xuyến Vòng trang sức bằng vàng, ngọc, thường đeo ở cổ tay.
Thuấn, Nghiêu Vua Thuấn và vua Nghiêu, hai vị vua kế tiếp nhau trong huyền sử Trung Hoa cổ. Tương tuyền rằng đây là hai vị minh quân và thời Nghiêu Thuấn được coi là thời thái bình an lạc.
Thủy chung Trước và sau. Thường được dùng với nghĩa (tình cảm) trước sau như một, không thay đổi. Từ này trước đây cũng được viết là thỉ chung.
Trúc Một loại cây giống tre, mọc thành bụi, lá nhỏ và thưa hơn lá tre. Do trúc có dáng đẹp nên được trồng làm cây cảnh. Trong văn chương ngày xưa, trúc thường được dùng tượng trưng cho hình ảnh người quân tử, hoặc người con gái.

Tranh thủy mặc vẽ trúc
Mai Còn gọi là mơ, một loại cây thân nhỏ, nhiều cành, rất phổ biến các nước Đông Á, nhất là Trung Quốc và Nhật Bản. Cây ra hoa vào cuối mùa đông, đầu mùa xuân. Hoa mai nhỏ, mỗi hoa có năm cánh, thường hoa có màu trắng, mặc dù một số giống mai có thể cho hoa màu hồng hay đỏ sẫm. Trong văn học cổ, mai thường được dùng như một hình ảnh ước lệ, đại diện cho người phụ nữ. Lưu ý, cây mai này không phải là loại mai vàng của miền Nam nước ta.

Hoa mai
Trong truyện Lục Vân Tiên, Nguyệt Nga đã thủ tiết chờ đợi Vân Tiên cả thảy sáu năm.
Lụy Nước mắt (phương ngữ Nam Bộ, nói trại từ lệ).
Nghĩa nhân Cũng viết nhân nghĩa, nghĩa là "lòng yêu thương người (nhân) và biết làm điều phải (nghĩa)." Hiểu rộng là đạo nghĩa sống ở đời.