Bài Thơ: Trường Hận Ca - 長恨歌 (Bạch Cư Dị - 白居易) - Thi Viện

Thi Viện ×

• Tên tác giả/dịch giả
• Tên bài thơ @Tên tác giả
• Nội dung bài thơ @Tên tác giả
• Tên nhóm bài thơ @Tên tác giả
• Tên chủ đề diễn đàn
• Tìm với Google

Toggle navigation

• Tác giả
  • Danh sách tác giả
  • Tác giả Việt Nam
  • Tác giả Trung Quốc
  • Tác giả Nga
  • Danh sách nước
  • Danh sách nhóm bài thơ
  • Thêm tác giả...
• Thơ
  • Các chuyên mục
  • Tìm thơ...
  • Thơ Việt Nam
  • Cổ thi Việt Nam
  • Thơ Việt Nam hiện đại
  • Thơ Trung Quốc
  • Đường thi
  • Thơ Đường luật
  • Tống từ
  • Thêm bài thơ...
• Tham gia
  • Diễn đàn
  • Các chủ đề mới
  • Các chủ đề có bài mới
  • Tìm bài viết...
  • Thơ thành viên
  • Danh sách nhóm
  • Danh sách thơ
• Khác
  • Chính sách bảo mật thông tin
  • Thống kê
  • Danh sách thành viên
  • Từ điển Hán Việt trực tuyến
  • Đổi mã font tiếng Việt

Đăng nhập ×

Đăng nhập

Tên đăng nhập: Mật khẩu: Nhớ đăng nhập Đăng nhập Quên mật khẩu? Đăng nhập bằng Facebook Đăng ký

Bình luận nhanh 19

Bạn đang bình luận với tư cách khách viếng thăm. Để có thể theo dõi và quản lý bình luận của mình, hãy đăng ký tài khoản / đăng nhập trước.

Tên của bạn: Thông tin liên hệ: Xác nhận bạn không phải người máy: Gửi bình luận Đào Văn Nghi06/10/2025 04:54 BÀI CA VỀ NỖI HẬN DÀI (Tiếptheo) Trời đất chuyển xe Rồng trở lại, Cứ dùng dằng chẳng nỡ dời chân! Gò Mã Ngôi còn đầy bùn đất, Mặt ngọc còn đâu thác chốn này. Lệ thấm áo vua tôi nhìn lại, Hướng đằng đông vó ngựa quay về. Về tới nơi ao vườn vẫn vậy, Liễu Vị Ưng, Thái Dịch sen hồ, Thấy hoa sen nhớ nàng khuôn mặt, Thấy liễu vờn nhớ nét lông mày. Trước cảnh ấy sao ngăn dòng lệ, Trong gió xuân đào mận nở hoa. Khi mưa thu ngô đồng rụng lá, Đền Tây cung Nam điện cỏ đầy. Lá rụng đầy thềm không ai quét, Con em Lê Viện tóc bạc thay. Thái giám thị tì già hết cả, Trước điện đóm bay lạnh ngắt tình. Vò võ đèn khêu chưa thành mộng, Trống cầm canh chậm điểm đêm dài. Đêm sắp tàn sông Ngân lấp lánh, Sương lạnh tràn mái ngói phủ dầy. Tấm chăn xanh cùng ai đêm lạnh, Kẻ khuất rồi đằng đẵng cả năm. Chưa từng gặp phách hồn trong mộng, Chơi Hồ Đô đạo sĩ Lâm Cung. Phép thuật thông gọi hồn vong được, Cảm lòng Vua trằn trọc nhớ nàng. Sai Phương quân tìm kiếm hết lòng, Nhanh như chớp xé mây cưỡi gió. Khắp đất trời nơi nơi tìm kiếm, Trên từ mây biếc xuống suối vàng. Cả hai nơi mênh mang chẳng thấy, Chợt nghe ngoài biển có núi Tiên. Núi chập chờn hư vô huyền ảo, Lầu lộng lẫy năm thứ mây hồng, Bao nàng tình thướt tha yểu điệu, Có một nàng tên gọi Thái Châu. Mặt hoa da tuyết trông na ná, Gõ lầu tây mái ngọc cửa vàng. Nhờ Tiểu Ngọc Song Thành truyền đến, Lại còn nghe sứ Hán tới bên. Trong màn hoa giật mình tỉnh giấc, Khoác áo rồi trở dậy bồi hồi. Tấm rèm ngọc mành vàng vừa mở, Búi tóc nghiêng ngái ngủ vẫn còn. Mũ lệch xiêu vội bước xuống thềm, Gió tạt áo thổi bay nhè nhẹ. Giống như đang múa khúc “Nghê Thường”, Vẻ âm thầm ngắn dài dòng lệ, Một nhành hoa lệ đẫm mưa xuân. Dạ quân Vương nghẹn ngào khóe mắt, Từ biệt xong đôi ngả khuất lời. Tình Chieu Dương thế là đoạn tuyẹt, Cung Bồng Lai đằng đẵng tháng ngày. Ngoảnh mặt lại cõi đời nhìn xuống, Đâu Tràng An chỉ thấy bụi trần. Mượn vật cũ tỏ tình thầm kín, Hộp khảm châu trâm ngọc gửi về. Thoa một nhành hộp kia một mảnh, Thoa nhành vàng mảnh khảm hộp chia. Nghẹn lòng bền như vàng như khảm, Trên trần gian có lúc gặp người. Sắp chia tay ân cần nhắn gửi, Lời thề riêng biết giữa hai người. Tiệc trường sinh bày đêm mùng bảy, Lời thề riêng đêm vắng giãi bày. “Nguyện làm chim liền cánh trên trời, Dưới mặt đất làm cây liền cội”. Trời đất dài lâu rồi cũng hết, Hận dài đằng đẵng thuở nào cùng? Đào Nghi dịch: 5/10/2025 BÀI CA VỀ NỖI HẬN DÀI (Tiếptheo) Trời đất chuyển xe Rồng trở lại, Cứ dùng dằng chẳng nỡ dời chân! Gò Mã Ngôi còn đầy bùn đất, Mặt ngọc còn đâu thác chốn này. Lệ thấm áo vua tôi nhìn lại, Hướng đằng đông… Đào Văn Nghi06/10/2025 04:53 Diễn Nôm: BÀI CA VỀ NỖI HẬN DÀI Đường Minh Hoàng say mê gái đẹp, Ở ngôi cao tìm mãi chẳng ra. Gái họ Dương tuổi vừa mới lớn, Chốn phòng the khách lạ chưa tường. Vẻ đẹp trời ban bỏ hoài sao nỡ, Một sớm mai được chọn vào cung. Mỗi khi cười phô trăm nét đẹp, Sáu cung son nhan sắc ai bằng? Hồ Hoa Thanh đường tằm xuân lạnh, Suối ấm trơn da thịt trắng ngần. Vua mưa móc thị tì nâng đỡ, Tha thướt lần đầu được sủng ân. Tóc mây châm ngọc cài rung lắc, Màn phù dung êm ái đêm xuân. Bực một nỗi đêm xuân ngắn ngủi, Mặt trời lên Vua chửa vào chầu. Chẳng lúc ngơi khi vui khi tiệc, Xuân chơi xuân tối tối cùng nàng. Nơi hậu cung ba nghìn gái đẹp, Tình yêu thương trút cả cho nàng. Lầu vàng gác tía dành riêng chốn, Tiệc ngọc xong rồi lại ái ân. Cấp đất phong quan anh em trị, Một mình nàng cả họ vẻ vang. Khắp thiên hạ bậc làm cha mẹ, Gái sinh ra quý trọng hơn nam. Trên cung điện núi Ly cao ngất, Khúc nhạc vang theo gió ngân xa. Trầm giọng ca điệu múa khoan hòa, Đàn sáo đêm ngày xem không xuể. Tiếng trống trận Ngư Dương ập đến, Điệu Nghê Thường tan tác kinh hoàng. Khói mịt mù chín cửa thành lan, Về tây nam nghìn xe ngựa chạy. Lọng cờ hoa nghả nghiêng vùng vẫy, Khỏi cổng thành trăm dặm phía tây. Tình thế khó sáu quân dừng lại, Gái mày ngài đầu ngựa vong thây. Hoa vàng trâm ngọc không ai nhặt, Rơi trên mặt đất vãi vung đầy. Cứu chẳng nổi Vua đành ôm mặt, Nhìn lại toàn nước mắt máu hòa. Gió hiu hắt bụi vàng tản mát, Mây lang thang Kiếm Các quẩn quanh. Dưới Nga My người đi thưa thớt, Ánh dương buồn bạc rủ cờ hoa. Sông núi Thục đất buồn cỏ biếc, Tình của Vua nhung nhớ sớm chiều. Trong hoàng cung đau lòng trông ngóng, Não ruột chuông rền những đêm mưa. (Còn nữa) Diễn Nôm: BÀI CA VỀ NỖI HẬN DÀI Đường Minh Hoàng say mê gái đẹp, Ở ngôi cao tìm mãi chẳng ra. Gái họ Dương tuổi vừa mới lớn, Chốn phòng the khách lạ chưa tường. Vẻ đẹp trời ban bỏ hoài sao nỡ, Một sớm… Duc Do14/07/2023 04:09 DIỄN NÔM : TRƯỜNG HẬN CA Vua yêu đẹp, mơ giai nhân, Khắp nơi tìm kiếm xa gần chẳng nên. Họ Dương gái mới lớn lên, Nuôi trong khuê các chưa nên duyên lành. Giai nhân uổng phí sao đành, Một ngày được chọn vào thành cạnh vua. Quay đầu cười đẹp sao vừa... Sáu cung ngơ ngẩn chào thua một nàng ! Hoa Thanh Trì tắm vua ban, Ôn tuyền nước ấm sạch làn da trơn. Đỡ lên mềm mại chập chờn, Là đêm thị tẩm chờn vờn mưa mây. Trâm cài mặt ngọc tóc mây, Phù Dung trướng ấm tình đầy đêm xuân. Đêm xuân khéo ngắn trời hừng, Kể từ hôm đó vua ngưng tảo triều. Ngày đêm yến tiệc vui nhiều, Đêm đêm xuân sắc đủ điều truy hoan. Hậu cung người đẹp ba ngàn, Ba ngàn yêu chỉ một nàng mà thôi ! Nhà vàng trang điểm vừa rồi, Lầu ngọc tiệc đã đón mời đêm thâu. Anh em trai gái phong hầu, Vẻ vang dòng họ ai đâu tranh phần. Làm cho cha mẹ muôn dân, Đã trọng sanh gái không cần phải trai. Cung Lê cao ngất Thiên Thai, Nhạc tiên theo gió thoảng bay tư bề. Đàn ca xướng hát thỏa thuê, Quân vương chìm đắm chẳng hề nghỉ ngơi. Ngư Dương trống trận tơi bời, Nghê Thường vũ khúc nửa vời vỡ tan. Kinh thành khói lửa tràn lan, Muôn ngàn khinh kỵ Tây nam hướng về. Đoàn quân cờ xí ủ ê, Cửa đô trăm dặm nhất tề... chẳng đi. Sáu quân bất mãn điều chi ?... Cam lòng xử chết nga mi mới đành ! Hoa cài lược vắt tan tành, Trâm vàng thoa ngọc cũng đành vùi chôn. Quân vương che mặt lặng hồn, Quay nhìn máu lệ chập chờn tuôn rơi. Bụi mù gió cuốn núi đồi, Kiếm Các sạn đạo quanh rồi lại xuôi. Nga Mi dưới núi vắng người, Tinh kỳ ủ rủ ngậm ngùi nắng hanh. Sông Thục xanh núi Thục xanh, Tình sầu thánh chúa năm canh mơ màng. Hành cung buồn ngắm trăng vàng, Đêm mưa tiếng lạc vang vang chạnh lòng. Trời xoay đất chuyển một vòng, Hồi loan đến chỗ đau lòng lại ngưng. Mã Ngôi Pha ngựa ngập ngừng, Nào đâu người ngọc đã từng thác oan. Vua tôi nước mắt chứa chan, Kinh đô mặc ngựa lang thang về thành. Như xưa thượng uyển nhìn quanh, Phù dung Thái Dịch liễu cành Vị Ương. Phù dung tựa mặt người thương, Liễu như mày kẻ xót thương lệ trào. Gió xuân nở rộ lý đào, Ngô đồng lá rụng rạt rào mưa thu. Tây cung cỏ mọc mịt mù, Đỏ thềm chưa quét hoa thu rụng đầy. Lê Viên đệ tử tóc mây, Cung nga Thái giám phây phây bạc đầu. Lặp lòe đom đóm về đâu, Đèn côi khôn ngủ dạ sầu đêm thanh. Chậm sao tiếng trống sang canh, Ngân Hà nhấp nháy trời xanh sáng rồi . Uyên Ương ngói lạnh sương rơi, Chăn đơn Phỉ Thúy ai người đắp chung ? DIỄN NÔM : TRƯỜNG HẬN CA Vua yêu đẹp, mơ giai nhân, Khắp nơi tìm kiếm xa gần chẳng nên. Họ Dương gái mới lớn lên, … Duc Do14/07/2023 04:08 Tiếp theo... Biệt mù chết sống tròn năm, Trong mơ hồn phách chưa lần thấy nhau. Lâm Cùng đạo sĩ tay cao, Chí thành dễ khiến gặp nhau tức thì ! Vì quân vương chẳng nệ chi, Cho người phương sĩ tìm đi khắp miền. Lướt mây rẻ gió như tiên, Lên trời xuống đất mọi miền săm soi. Xuống địa ngục, lên chín trời, Mịt mù mặc sức hai nơi cùng tìm. Bỗng nghe biển có đảo tiên, Biển tiên thấp thoáng ở miền Bồng Lai . Trong mây ẩn hiện lâu đài, Thướt tha lắm vẻ chân dài như tiên. Thái Chân tên một cô hiền, Mặt hoa da phấn cầu liền gặp nhau. Cửa vàng then ngọc gỏ mau, Song Thành Tiểu Ngọc báo vào trong ngay. Nghe tin sứ giả đến đây, Trong Cửu Hoa Trướng như ngây giật mình . Xô gối khoát vội áo xinh, Bình phong rèm bạc theo tình mở ngay. Vừa tỉnh giấc búi tóc bay, Mão hoa nghiêng lệch bước ngay xuống đường. Gió lay vạt áo vương vương, Còn ngờ điệu vũ Nghê Thường ngày xưa. Mặt ngọc nước mắt như mưa, Tựa hoa lê hãy đọng thừa sương sa. Ngưng thổn thức, tạ vua xa, Âm dương cách biệt chốc đà hơn năm. Chiêu Dương ân ái xa xăm, Bồng Lai ngày tháng âm thầm chẳng an. Quay đầu nhìn xuống trần gian, Trường An nào thấy thấy toàn mây bay. Vật cũ bày tỏ tình ai, Hoa cài trâm vắt tỏ bày tình si. Hoa vàng một nửa gởi đi, Trâm vàng một nửa hợp thì một đôi. Những mong vàng đá không thôi, Trên trời dưới đất có hồi thong dong. Chia tay gởi gắm đôi dòng, Lời riêng riêng chỉ hai lòng biết thôi. Mùng bảy tháng bảy trên trời, Trong Trường Sanh Điện ngỏ lời ước mong. Trên trời liền cánh chim hồng, Liền cành dưới đất cây trồng vườn yêu. Trời cao đất rộng bấy nhiêu, Hận này mãi vẫn còn nhiều không thôi !... Đỗ Chiêu Đức diễn Nôm Tiếp theo... Biệt mù chết sống tròn năm, Trong mơ hồn phách chưa lần thấy nhau. Lâm Cùng đạo sĩ tay cao, Chí thành dễ khiến… Duc Do14/07/2023 04:05 Trung tâm tư tưởng của bài thơ TRƯỜNG HẬN CA là "Phê bình đánh giá Đường Huyền Tông (tức Đường Minh Hoàng) vì ham mê sắc đẹp mà đưa đến cái loạn của An Lộc Sơn làm hại dân hại nước; nhưng đồng thời cũng ca ngợi mối tình yêu đẹp đẽ say đắm đến trở thành huyền thoại bi kịch giữa Đường Huyền Tông và Dương Quý Phi." Còn về ... Giá trị văn học và tính nghệ thuật của bài thơ thì rất cao : Thứ nhất là về việc chọn lựa sử liệu để vận dụng vào trong bài thơ; Đường Huyền Tông là người đã tạo ra bi kịch lịch sử mà cũng là người hứng chịu cái bi kịch do chính mình tạo nên. Cái khéo của Bạch Cư Dị là không lột trần tội lỗi của Đường Huyền Tông cũng như của Dương Qúy Phi, chỉ nhắc đến rồi cho qua, để bảo toàn hình tượng trong tình yêu đẹp đẽ say đắm của hai người. Thứ hai là tính lãng mạng trong tình yêu đôi lứa; Ái tình có thể làm cho con người ta sống chết có nhau, chết mà vẫn còn như sống và người sống mà cũng như đã chết; Điều nầy trước đây, ở thời điểm của nhà Đường, chưa có nhà thơ nào làm được như thế cả. Thứ ba là về miêu tả hình tượng của nhân vật với một tâm lý sống động thực tế đầy tính nhân văn đời thường của con người. Thứ Tư là cấu tứ và sử dụng từ ngữ điêu luyện đầy tính nghệ thuật, âm điệu nhịp nhàng dễ đọc dễ nhớ, gợi cảm gợi tình... Nhiều câu đã trở thành thành ngữ tục ngữ như : * 回眸一笑百媚生，Hồi mâu nhất tiếu bách mị sanh, HỒI MÂU NHẤT TIẾU 回眸一笑 là : QUAY ĐẦU CƯỜI MĨM trăm ngàn vẻ xinh ! Thường dùng để chỉ nụ cười quyến rủ của các bà các cô hay cười để làm duyên. Còn ... * 漁陽鼙鼓動地來，Ngư Dương bề cổ động địa lai, 漁陽鼙鼓 NGƯ DƯƠNG BỀ CỔ là Tiếng trống trận ở đất Ngư Dương, nơi mà tướng An Lộc Sơn đã khởi binh làm loạn. Sau dùng rộng ra NGƯ DƯƠNG BỀ CỔ có nghĩa là Nơi có chiến tranh loạn lạc xảy ra. * 驚破霓裳羽衣曲。Kinh phá nghê thường vũ y khúc. NGHÊ THƯỜNG VŨ Y KHÚC 霓裳羽衣曲 là : Khúc hát và điệu múa Nghê Thường của Đường Minh Hoàng du nguyệt điện sáng chế ra để vui đùa ca múa hành lạc ở trong cung. * 芙蓉如面柳如眉，Phù dung như diện liễu như my. là : Mặt đẹp như hoa phù dung và chân mày thì dài và xanh như lá liễu. Trong Cung Oán Ngâm Khúc Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều đã mượn ý nầy để tả nàng cung phi là : Trộm nhớ thuở gây hình tạo hóa, Vẻ PHÙ DUNG một đóa khoe tươi. * 梨花一枝春帶雨。Lê hoa nhất chi xuân đới vũ. là : "Một cành hoa lê có lấm chấm vài giọt mưa" để chỉ vẻ đẹp của người đẹp đang...khóc ! Như Thúy Kiều nằm mơ thấy Đạm Tiên đến báo mộng và cho biết mình có số...Đoạn Trường, nên khi tỉnh dậy đã than khóc đến nỗi Vương bà phải thức giấc mà hỏi rằng : Cớ sao trằn trọc canh khuya, MÀU HOA LÊ HÃY ĐẦM ĐÌA GIỌT MƯA ? Cuối cùng là 2 câu : * 在天願作比翼鳥，Tại thiên nguyện tác tỉ dực điểu, * 在地願為連理枝。Tại địa nguyện vi liên lý chi... Hai câu trên đây gần như hiện diện thường xuyên trong các tiểu thuyết diễm tình để tả tình yêu của đôi lứa đang yêu nhau say đắm, luôn luôn lúc nào cũng khắng khít bên nhau : Trên trời nguyện làm chim liền cánh, Dưới đất nguyện làm cây liền cành. Mong rằng tất cả những cặp tình nhân trên đời nầy đều luôn luôn được như hai câu nói trên đây; Đừng để phải ôm mối hận tình rồi ca bài ca trường hận như là Đường Minh Hoàng và Dương Qúy Phi vậy ! Inline image 杜紹德 Đỗ Chiêu Đức Trung tâm tư tưởng của bài thơ TRƯỜNG HẬN CA là "Phê bình đánh giá Đường Huyền Tông (tức Đường Minh Hoàng) vì ham mê sắc đẹp mà đưa đến cái loạn của An Lộc Sơn làm hại dân hại nước; nhưng đồng thời cũng… Thương Hoàng12/05/2022 21:47 Hán đế trọng dung cầu tuyệt sắc Bao năm truy kiếm đã thấy đâu? Dương gia nay có hoa đương nở Chưa hé buông the chẳng thấu người Trời ban sắc mạo khôn oan phí Nay sớm mai chiều cạnh hầu vương Mỗi lần ngoáy mặt ngàn hoa nở Sáu cung giai lệ hóa rằng không Hoa thanh ngăm mát tiết xuân đẫm Suối ngát tuôn dòng thắm mỹ nhân Yếu mềm tựa liễu tay tỳ đỡ Nịnh ấy là vua trả sủng ân Mặt hoa trâm ngọc tô làn tóc Phù dung trướng lắp cảnh tình xuân Hận đêm ngắn ngủi ngày sao vội Buổi triều từ đấy đợi một quân Tiệc ẩm bồi vương chưa từng ngớt Vui thú tình xuân ắt có nàng Tú lệ hậu cung 3 nghìn vẻ 3 nghìn ái sủng trọn người mang Hán đế trọng dung cầu tuyệt sắc Bao năm truy kiếm đã thấy đâu? Dương gia nay có hoa đương nở Chưa hé buông the chẳng thấu người Trời ban sắc mạo khôn oan phí Nay sớm mai chiều cạnh hầu vương Mỗi lần ngoáy… Trần Thái Hồng06/02/2022 17:02 Chú thích (tiếp) Chuyển giao Tiểu Ngọc báo Song Thành (74) (74) Tiểu Ngọc: Bạch Cư Dị trong “Nghê thường vũ y vũ ca 霓裳羽衣舞歌”đã tự chú thích là Tiểu Ngọc là con gái của Ngô vương Phù Sai. Song Thành: họ Đổng. Người hầu gái của Tây vương mẫu trong truyền thuyết. Tiểu Ngọc và Song Thành cùng là thị nữ của Dương phi. Đại ý của hai câu này là, Dương phi sống ở sâu trong Tiên, nên sau khi phương sĩ gõ cửa, người mở cửa nhờ Tiểu Ngọc đến nói với Song Thành sau đó Song Thành nói với Dương phai. Văn đạo Hán gia thiên tử sứ (75) (75) Văn đạo: Tôi nghe có. Hán gia thiên tử sứ: chỉ đạo sĩ do Huyền Tông phái đến. Cửu hoa trướng lý mộng hồn kinh (76) (76) Cửu hoa trướng: màn nhiều hoa. Hoa 華 từ cổ của hoa花. Mộng hồn kinh: Câu nói này khiến Dương phi giật mình khỏi giấc ngủ trong lều Cửu Hoa. Lãm y thôi chẩm khởi bồi hồi (77) (77) Lãm y: Quần áo tơi tả bèn lấy quần áo để mặc. Bồi hồi: đi tới đi lui. Châu bạc ngân bình di lý khai (78) (78) Châu bạc ngân bình:: Màn được khảm hoa văn chỉ bạc. Di lý: Liên tiếp, lần lượt. Vân kết bán thiên tân thuỵ giác (79) (79) Vân kết bán thiên: Tóc búi nửa phần, tóc buộc lệch sang một bên. Chỉ thức dậy mà chưa tỉnh. Tân thuỵ giác đã thức giấc để giải thích nguyên nhân búi tóc lệch. Hoa quan bất chỉnh há đường lai Phong xuy tiên duệ phiêu phiêu cử (80) (80) Duệ: tay áo. Cử: Giơ lên. Phiêu phiêu: Phất phới, nhẹ nhàng, bồng bềnh. Câu này là trong mắt Huyền Tông gió thổi bay tay áo như điệu múa nhẹ nhàng và đáng yêu không kém phần diễn “Nghê thường vũ y khúc” trước. Do tự Nghê Thường vũ y vũ (81) (81) Do: vẫn. Ngọc dung tịch mịch lệ lan can (82) (82) Ngọc dung: khuôn mặt như đẹp như ngọc. Tịch mịch: dáng vẻ tĩnh mịch, tiêu điều. Lệ lan can: Nước mắt giàn giụa. Lan can: dọc ngang Hai câu này nói gương mặt Dương phi đẫm lệ như hoa lê tưới mưa xuân. .Câu sau miêu tả vẻ đẹp của Dương phi. Chú thích (tiếp) Chuyển giao Tiểu Ngọc báo Song Thành (74) (74) Tiểu Ngọc: Bạch Cư Dị trong “Nghê thường vũ y vũ ca 霓裳羽衣舞歌”đã tự chú thích là Tiểu Ngọc là con gái của Ngô vương Phù Sai. Song Thành: họ… Trần Thái Hồng06/02/2022 17:00 Chú thích (tiếp) Tiêu Phòng a giám thanh nga lão (55) (55) Tiêu phòng: Cung điện nơi ở của thê thiếp. Phủ lên các bức tường bằng tiêu, ớt và bùn, loại nào thơm và ấm. A giám: Món ăn của phụ nữ trong cung điện. Thanh nga: vẻ đẹp trẻ trung. Thanh nga và Bạch phát đối nhau. Tịch điện huỳnh phi tứ tiễu nhiên Tịch: Buổi tối. Điện: Cung điện. Huỳnh: Con đom đóm. Tứ tiễu nhiên: ảm đạm và im lặng. Cô đăng khiêu tận vị thành miên (56) (56) Cô đăng: Đèn cô đơn. Không đúng khi miêu tả sự hoang tàn của Huyền Tông trong những năm cuối đời của ông ấy. Vị thành miên: Không ngủ được. Trì trì chung cổ sơ trường dạ (57) (57) Trì trì: Chậm rãi. Chung cổ: Chuông và Trống: Tiếng chuông và trống báo canh đêm. Cảnh cảnh tinh hà dục thự thiên (58) (58) Dục thự: muốn trời sáng. Uyên ương ngoã lãnh sương hoa trọng (59) (59) Uyên ương ngoã: Ngói uyên ương. Ngụy Văn Đế năm mơ thấy hai phiến ngói rơi xuống đất hóa đôi uyên ương, về sau người ta gọi thứ ngói cứ ghép hai phiến một để lợp nhà là ngói uyên ương. Lãnh sương hoa: Sương trên hoa lạnh . Trọng: Nặng. Sương dầy. Phỉ thuỷ khâm hàn thuỳ dữ cộng (60) (60) Phỉ thuỷ khâm: chiếc chăn lộng lẫy được làm bằng lông vũ chim thúy. Du du sinh tử biệt kinh niên (61) (61) Du du: Dài và xa, thăm thẳm. Hồn phách bất tằng lai nhập mộng (62) (62) Hồn phách: Linh hồn. Tinh thần, linh khí gắn liền với cơ thể con người. Người xưa cho rằng con người có ba hồn bảy (hay chín vía) phách. Chỉ hồn ma của Dương phi sau khi chết. Lâm Cùng đạo sĩ Hồng Đô khách (63) (63) Lâm Cùng: Nay là huyện Cùng Lai, Lan Châu nay thuộc tỉnh Tứ Xuyên. Đạo sĩ: Các đệ tử sùng bái Đạo giáo. Hồng đô: Nguyên là cửa một cung điện đời Hán ở Lạc Dương; nay dùng để chỉ kinh đô. Năng dĩ tinh thành trí hồn phách Vị cảm quân vương triển chuyển tư Toại giao phương sĩ ân cần mịch (64) (64) Ân cần: Hết lòng chu đáo. Câu này nói các đạo sĩ có thể sử dụng phép thuật để chiêu hồn Dương phi. Bài không ngự khí bôn như điện (65) (65) Bài không ngự khí: Xé tầng mây, cưỡi làn gió. Bôn như điện: Chạy nhanh như điện. Thăng thiên nhập địa cầu chi biến Thượng cùng bích lạc hạ hoàng tuyền (66) (66) Thượng cùng: Tận cùng. Bích lạc: Đạo sĩ gọi thiên giới là Bích lạc. Hoàng Tuyền: dùng để chỉ lòng đất. Lưỡng xứ mang mang giai bất kiến (67) (67) Lưỡng xứ: Hai nơi. Chỉ Bích lạc và Hoàng Tuyền. Mang mang: không rõ, rất mơ hồ. Giai bất kiến: Đều không thấy cô ấy. Hốt văn hải thượng hữu tiên sơn Sơn tại hư vô phiếu diểu gian (68) (68) Phiếu diểu: Như có như không, mơ hồ. Lâu các linh lung ngũ vân khởi (69) (69) Linh lung: Khéo léo, tinh xảo. Ngũ vân: Mây ngũ sắc. Kỳ trung xước ước đa tiên tử (70) (70) Xước ước: Duyên dáng, Vẻ đẹp nhẹ nhàng. Tiên tử: Tiên nữ. Trung hữu nhất nhân tự Thái Chân (71) (71) Trung hữu: Có những nàng. Tự Thái Chân: Tên tự là Thái Chân, Thái Chuyên, nguyên tên của Dương phi Dương Ngọc Hoàn khi làm nữ đạo sĩ, vì vậy nó được dùng ở đây như một tiên nữ. Tuyết phu hoa mạo sâm si thị (72) (72) Tuyết phu hoa mạo: da trắng như tuyết, dung mạo xinh đẹp như hoa. Sâm si: Phảng phất Kim khuyết tây sương khấu ngọc quynh (73) (73) Kim khuyết: Lối đi bằng vàng. Thời xưa, ở ngoài cửa cung, hai bên có lầu đài để nhìn ra xa, giữa có lối đi gọi là khuyết. Khấu: Gõ. Ngọc quynh: Cửa bằng ngọc Chú thích (tiếp) Tiêu Phòng a giám thanh nga lão (55) (55) Tiêu phòng: Cung điện nơi ở của thê thiếp. Phủ lên các bức tường bằng tiêu, ớt và bùn, loại nào thơm và ấm. A giám: Món ăn của phụ nữ trong cung… Trần Thái Hồng06/02/2022 16:59 Chú thích (tiếp) Tinh kỳ vô quang nhật sắc bạc (40) (40) Tinh kỳ: Cờ, Thuật ngữ chung cho các cờ. Điều này Chỉ lá cờ của $ Zong. Nhật sắc bạc: Mặt trời mỏng, tả ánh sáng mờ ảo. Bốn câu này diễn tả nỗi buồn của Huyền Tông ở đất Thục, ngày đêm thương nhớ thê thiếp. Thục giang thuỷ bích Thục sơn thanh Thánh chủ triêu triêu mộ mộ tình (41) (41) Thánh chủ: Huyền tông. Hành cung kiến nguyệt thương tâm sắc (42) (42) Hành cung kiến nguyệt …: thương tâm khi thấy ánh trăng đứt ruột khi nghe tiếng chuông trong cơn mưa đêm. Dạ vũ văn linh trường đoạn thanh (43) (43) Linh: Cái chuông rung, cái chuông nhỏ cầm tay lắc. Dạ vũ văn linh Nghe tiếng chuông trong mưa đêm: Trịnh Xứ Hối trong “Minh hoàng tạp lục bổ di” viết: Khi Huyền Tông vào Thục, ông đi qua Tà Cốc, gặp phải khoảng hơn chục trận mưa. Trong mưa ở sạn đạo nghe thấy tiếng chuông từ trên núi, thấy đặc biệt hoang vắng lanh lẽo. Đau buồn thương tiếc Dương phi, phổ thơ thành “Vũ lâm linh khúc” gửi niềm uất hận. Thiên tuyền địa chuyển hồi long ngự (44) (44) Thiên tuyền địa chuyển: Trời xoay, đất chuyển, nghĩa bóng: tình hình chung đã thay đổi. Long ngự: Xe rồng tức xe của hoàng đế. Câu này có nghĩa là tình hình chung đã được cải thiện, Huyền Tông từ Thành Đô về Trường An. Tháng chín năm thứ hai Túc tông Chí Đức (757) Quách Tử Nghi (tể tướng) thu phục lại Trường An, tháng mười hai cùng năm Huyền tông về Trường An. Đáo thử trừ trừ bất nhẫn khứ (45) (45) Thử: Đây, chỉ câu trước “Tây xuất đô môn bách dư lý”, là câu tiếp theo “Mã Ngôi pha hạ nê thổ trung”. Trừ trừ: do dự. Bất nhẫn khứ: Không thể rời đi. Mã Ngôi pha hạ nê thổ trung (46) (46) Mã Ngôi pha: Bãi Mã Ngôi, nơi Dương phi bị chết. Bất kiến ngọc nhan không tử xứ (47) (47) Ngọc nhan: Đẹp, ám chỉ Dương Phi. Không tử xứ: Chỗ trống để chết. Câu này không nói Dương phi nhưng nhìn thấy nơi cô ấy chết hẹn Dương phi chờ để gặp nhau. Quân thần tương cố tận triêm y (48) (48) Tương cố: Nhìn nhau. Triêm y: Nước mắt ướt đẫm quần áo. Đông vọng đô môn tín mã quy (49) (49) Tín mã: Roi ngựa vô tâm, mặc cho ngựa đi. Quy lai trì uyển giai y cựu (50) (50) Uyển: khu vườn nuôi chim thú, trồng hoa cỏ cây cối. Điều này Chỉ khu vườn nơi hoàng đế săn bắn và vui chơi. Y cựu: Vẫn cũ. Thái Dịch phù dung Vỵ Ương liễu; (51) (51) Thái Dịch: Tên của ao phía bắc của cung điện Hán Kiến Chương, nay ở phía đông thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây, ao rộng mười khoảnh bằng một nghìn mẫu. Phù dung: tức thủy phù dung, hoa sen. Vỵ Ương: Tên của Cung điện Hán, di chỉ ở phía tây bắc Tây An ngày nay. Câu này nói rằng, nhìn thấy hoa sen ở ao Thái Dịch giống như nhìn thấy khuôn mặt của Dương phi, thấy những tán lá liễu trước cung điện Vỵ Ương giống như nhìn thấy lông mày của Dương phi. Lý Bạch trong “thanh bình điệu tam thủ” có câu hóa dụng: “Quần áo trông giống như hoa”. Phù dung như diện liễu như mi Đối thử như hà bất lệ thuỳ (52) (52) Như hà: như thế nào. Lệ thuỳ: rơi lệ. Xuân phong đào lý hoa khai nhật Thu vũ ngô đồng diệp lạc thì Tây Cung, Nam Nội đa thu thảo (53) (53) Tây Cung: Tây Cung, tức Tây nội, chỉ cung Thái cực. Nam Nội: điện Nam Nội tức cung Hưng Khánh ở phía nam đông nội. Đường Minh Hoàng sau khi chạy loạn trở về truyền ngôi cho con, làm thái thượng hoàng. Huyền Tông lần đầu tiên sống ở cung Hưng Khánh, vì cung điện gần triều chính, thường xuyên tiếp xúc với quần thần, Túc Tông sợ ông có tham vọng lại lên ngôi nên dời ông đến Tây Cung. Lạc diệp mãn giai hồng bất tảo Lê viên đệ tử bạch phát tân (54) (54) Lê viên đệ tử: Chỉ ban nhạc mà Huyền Tông đã đào tạo ở Lê viên. Lê Viên là hai kỹ phường trong nội cung. Vào năm đầu tiên khai quốc (714), Huyền Tông đã lập một cung bên cạnh cung điện Bồng Lai để luyện tập âm nhạc và vũ đạo, và tự tham gia dạy diến tập âm nhạc và khiêu vũ. Bạch phát tân: Tóc mới trắng. Chú thích (tiếp) Tinh kỳ vô quang nhật sắc bạc (40) (40) Tinh kỳ: Cờ, Thuật ngữ chung cho các cờ. Điều này Chỉ lá cờ của $ Zong. Nhật sắc bạc: Mặt trời mỏng, tả ánh sáng mờ ảo. Bốn câu này diễn tả nỗi… Trần Thái Hồng06/02/2022 16:53 Chú thích: (tiếp) Tam thiên sủng ái tại nhất nhân Tại nhất nhân: Chỉ tập trung vào một người, là Dương Phi. Kim ốc trang thành kiều thị dạ Kim ốc: Nhà vàng. Dùng để nói cái nhà hết sức hoa lệ. Võ Đế Cố Sự chép: Hán Võ Đế khi còn là Thái tử, bà Trưởng công chúa (tức là cô của Vũ đế) muốn gả con là A Kiều cho Võ Đế, mới hỏi: A Kiều có đẹp không? Con có muốn cưới làm vợ không? Võ Đế đáp: Nhược đắc A Kiều đương dĩ kim ốc trữ chi若得阿橋當以金屋貯之， nếu cưới được A Kiều thì sẽ đúc nhà vàng cho ở. Về sau khi lên ngôi vua, Võ Đế lập A Kiều làm Hoàng hậu. Ở đây nó dùng để chỉ cung điện nơi Dương phi đang sống. Tay tạo hóa cớ sao mà độc, Buộc người vào kim ốc mà chơi. (Cung Oán Ngâm Khúc). Trang thành: trang điểm. Ngọc lâu yến bãi tuý hoà xuân (19) (19) Ngọc lâu: một tòa nhà lộng lẫy. Yến bãi: tiệc tan. Tỷ muội huynh đệ giai liệt thổ (20) (20) Tỉ muội: chị em. Liệt thổ: Phong quan và lãnh địa (đất được quyền cai quản riêng) Người nhà họ Dương đều đước phong chức và chia đất. Sau khi Vương phi Huyền Tông sủng ái, cha bà là Dương Huyền Diệm truy tặng Thái úy Tề quốc công, mẹ được phong Lương quốc phu nhân, anh Dương Tiêm là Hồng lô khanh em họ là Dương Kỳ là Thị ngự sử, chị lớn lấy họ Thôi là Hàn quốc phu nhân, chị lấy họ Bùi là Quắc quốc phu nhân, chị thứ tám lấy họ Liễu là Tần quốc phu nhân, anh thứ tư Dương Quốc Trung là Hữu thừa Nguỵ quốc công. Khả liên quang thái sinh môn hộ (21) (21) Khả liên: yêu chân thành, thật đáng ghen tị. Toại linh thiên hạ phụ mẫu tâm (22) (22) Toại: Vì vậy. Linh: làm cho Bất trọng sinh nam trọng sinh nữ (23) (23) Bất trọng…:Không trọng sinh đàn ông và trọng sinh đàn bà: Thời đó có hai câu ca dao: “Ssinh nữ vật bi toan , sinh nam vật hỉ hoan 生女勿悲痠，生男勿喜歡 Đừng buồn khi có con gái, đừng thích con trai khi có con trai.” Xem “Trường hận ca truyện” của Tràn Hồng. Ly cung cao xứ nhập thanh vân (24) (24) Ly cung: Tên một điện trong cung Vỵ Ương đời Hán, nơi vợ vua ở. Cú hồ trên núi Ly Sơn, có suối nước ấm. Đường Minh Hoàng sai xây cung điện ở đấy để nghỉ ngơi và du ngoạn. Núi Ly Sơn: tức núi Ly Nhung, ở tỉnh Thiểm Tây ngày nay. Tiên nhạc phong phiêu xứ xứ văn (25) (25) Tiên nhạc: Chỉ những âm thanh âm nhạc khác nhau ở Cung Hoa Thanh. Hoãn ca mạn vũ ngưng ty trúc (26) (26) Ngưng: Chậm rãi, thong thả. Ty: Nhạc cụ bằng tơ, dây, chẳng hạn như Hồ cầm, tỳ bà và các loại tương tự. Trúc: Các nhạc cụ bằng tre, hơi như sênh tiêu. Vũ ngưng ty trúc: Ca thong thả, múa nhẹ nhàng, (đàn) chậm rãi tiếng tơ tiếng trúc. Tận nhật quân vương khan bất túc(27) (27) Tận nhật: Suốt ngày, từ sáng đến đêm. Khan bất túc: xem vẫn cho là không đủ. Bốn câu trên hóa dụng câu: “Quân thần lưu hoan ngu , nhạc động ân lục kham 君臣留歡娛，樂動慇穋堪 Vua tôi ở lại vui chơi nhạc làm mất nỗi buồn” trong ; “Tự kinh phó phụng tiên huyện vịnh hoài ngũ bách tự 自京赴奉先縣詠怀五百字” của Đỗ Phủ. Trung đường vũ thần tiên: ‘Tiếng đàn sắt trong đuổi nỗi buồn” tả Đường Huyền tông và Dương phi vui hoang dâm trong Hoa Thanh cung. Chú thích: (tiếp) Tam thiên sủng ái tại nhất nhân Tại nhất nhân: Chỉ tập trung vào một người, là Dương Phi. Kim ốc trang thành kiều thị dạ Kim ốc: Nhà vàng. Dùng để nói cái nhà hết sức hoa lệ. Võ Đế… Xem thêm... ☆☆☆☆☆ 604.43Ngôn ngữ: Chữ HánThể thơ: Thất ngôn cổ phongThời kỳ: Trung Đường20 bài trả lời: 18 bản dịch, 2 thảo luận46 người thích: Vanachi, Tiêu Trung, Linh-Chi, miss_autumn, Nguyễn Đông Ngạn, Thập Tứ Cách Cách, Khoi Dinh Bang, NgocNga.net, haniharwood, Sheila Mae, Leigh dianeTatterton, twilight_zone, Thẩm Phương, Li.beau, motminh_611, eS, Lachrimae_Gementes, kimyenbn, Maira, +Lạc Giữa Nhân Gian+, 阿霙, Miêu Miêu, nhokkira, Ngô Minh Trí, ĐTC, kirakira23, Phong Duyên Thiên Hạ, KimKyra, Nguyệt Quang, Q. Le, Dinhsam, ngô cẩm ly, Tứ Hải Sênh Ca, Trang.enji.1112, Nini, Yết Nguyệt, Nguyễn Huy, Thiên Hải Phong Lan, vô danh, Cố Kỉ, LuciferRed, Lê Quân Nghi, Thanhdaotho, Văn Tiến, Yên Hoa Tam Nguyệt, Đường PhủTừ khoá: Dương Quý Phi (4) Đường Minh Hoàng (12) ly biệt (6) thất sủng (26)

Tuyển tập chung

- Đường thi tam bách thủ » Thất ngôn cổ thi

• Trả lời
• In bài thơ
• Tài liệu đính kèm 2

Một số bài cùng từ khoá

- Trường Môn phú (Tư Mã Tương Như)- Ai giang đầu (Đỗ Phủ)- A Kiều oán (Lưu Vũ Tích)- Lệ nhân hành (Đỗ Phủ)- Thiếp bạc mệnh (Lý Bạch)

Một số bài cùng tác giả

- Tỳ bà hành- Trường tương tư (Biện thuỷ lưu, Tứ thuỷ lưu)- Hoa phi hoa- Đại Lâm tự đào hoa- Phú đắc cổ nguyên thảo tống biệt

Đăng bởi Vanachi vào 23/05/2005 20:13, đã sửa 5 lần, lần cuối bởi Vanachi vào 08/02/2022 15:58

Minh hoạ

Đang tải...

Minh hoạ

長恨歌

漢皇重色思傾國，御宇多年求不得。楊家有女初長成，養在深閨人未識。天生麗質難自棄，一朝選在君王側。回眸一笑百媚生，六宮粉黛無顏色。春寒賜浴華清池，溫泉水滑洗凝脂。侍兒扶起嬌無力，始是新承恩澤時。雲鬢花顏金步搖，芙蓉帳暖度春宵。春宵苦短日高起，從此君王不早朝。承歡侍宴無閑暇，春從春遊夜專夜。後宮佳麗三千人，三千寵愛在一身。金屋妝成嬌侍夜，玉樓宴罷醉和春。姊妹弟兄皆列土，可憐光彩生門戶。遂令天下父母心，不重生男重生女。驪宮高處入青雲，仙樂風飄處處聞。緩歌慢舞凝絲竹，盡日君王看不足。漁陽鼙鼓動地來，驚破霓裳羽衣曲。九重城闕煙塵生，千乘萬騎西南行。翠華搖搖行復止，西出都門百餘里。六軍不發無奈何，宛轉蛾眉馬前死。花鈿委地無人收，翠翹金雀玉搔頭。君王掩面救不得，回看血淚相和流。黃埃散漫風蕭索，雲棧縈紆登劍閣。峨嵋山下少人行，旌旗無光日色薄。蜀江水碧蜀山青，聖主朝朝暮暮情。行宮見月傷心色，夜雨聞鈴腸斷聲。天旋地轉迴龍馭，到此躊躇不能去。馬嵬坡下泥土中，不見玉顏空死處。君臣相顧盡霑衣，東望都門信馬歸。歸來池苑皆依舊，太液芙蓉未央柳。芙蓉如面柳如眉，對此如何不淚垂。春風桃李花開日，秋雨梧桐葉落時。西宮南內多秋草，落葉滿階紅不掃。梨園子弟白髮新，椒房阿監青娥老。夕殿螢飛思悄然，孤燈挑盡未成眠。遲遲鐘鼓初長夜，耿耿星河欲曙天。鴛鴦瓦冷霜華重，翡翠衾寒誰與共。悠悠生死別經年，魂魄不曾來入夢。臨邛道士鴻都客，能以精誠致魂魄。為感君王輾轉思，遂教方士殷勤覓。排空馭氣奔如電，升天入地求之遍。上窮碧落下黃泉，兩處茫茫皆不見。忽聞海上有仙山，山在虛無縹緲間。樓閣玲瓏五雲起，其中綽約多仙子。中有一人字太真，雪膚花貌參差是。金闕西廂叩玉扃，轉教小玉報雙成。聞道漢家天子使，九華帳裡夢魂驚。攬衣推枕起徘徊，珠箔銀屏迤邐開。雲鬢半偏新睡覺，花冠不整下堂來。風吹仙袂飄飄舉，猶似霓裳羽衣舞。玉容寂寞淚闌干，梨花一枝春帶雨。含情凝睇謝君王，一別音容兩渺茫。昭陽殿裡恩愛絕，蓬萊宮中日月長。回頭下望人寰處，不見長安見塵霧。唯將舊物表深情，鈿合金釵寄將去。釵留一股合一扇，釵擘黃金合分鈿。但教心似金鈿堅，天上人間會相見。臨別殷勤重寄詞，詞中有誓兩心知。七月七日長生殿，夜半無人私語時。在天願作比翼鳥，在地願為連理枝。天長地久有時盡，此恨綿綿無絕期。

Trường hận ca

Hán hoàng trọng sắc tư khuynh quốc,Ngự vũ đa niên cầu bất đắc.Dương gia hữu nữ sơ trưởng thành,Dưỡng tại thâm khuê nhân vị thức.Thiên sinh lệ chất nan tự khí,Nhất triêu tuyển tại quân vương trắc.Hồi mâu nhất tiếu bách mị sinh,Lục cung phấn đại vô nhan sắc.Xuân hàn tứ dục Hoa Thanh trì,Ôn tuyền thuỷ hoạt tẩy ngưng chi.Thị nhi phù khởi kiều vô lực,Thuỷ thị tân thừa ân trạch thì.Vân mấn hoa nhan kim bộ dao,Phù dung trướng noãn độ xuân tiêu.Xuân tiêu khổ đoản nhật cao khởi,Tòng thử quân vương bất tảo triều.Thừa hoan thị yến vô nhàn hạ,Xuân tòng xuân du dạ chuyên dạ.Hậu cung giai lệ tam thiên nhân,Tam thiên sủng ái tại nhất thân.Kim ốc trang thành kiều thị dạ,Ngọc lâu yến bãi tuý hoà xuân.Tỷ muội đệ huynh giai liệt thổ,Khả liên quang thái sinh môn hộ.Toại linh thiên hạ phụ mẫu tâm,Bất trọng sinh nam trọng sinh nữ.Ly cung cao xứ nhập thanh vân,Tiên nhạc phong phiêu xứ xứ văn.Hoãn ca mạn vũ ngưng ty trúc,Tận nhật quân vương khan bất túc.Ngư Dương bề cổ động địa lai,Kinh phá “Nghê thường vũ y” khúc.Cửu trùng thành khuyết yên trần sinh,Thiên thặng vạn kỵ tây nam hành.Thuý hoa dao dao hành phục chỉ,Tây xuất đô môn bách dư lý.Lục quân bất phát vô nại hà,Uyển chuyển nga mi mã tiền tử.Hoa điền uỷ địa vô nhân thu,Thuý kiều, kim tước, ngọc tao đầu.Quân vương yểm diện cứu bất đắc,Hồi khan huyết lệ tương hoà lưu.Hoàng ai tản mạn phong tiêu tác,Vân sạn oanh vu đăng Kiếm Các.Nga My sơn hạ thiểu nhân hành,Tinh kỳ vô quang nhật sắc bạc.Thục giang thuỷ bích, Thục sơn thanh,Thánh chúa triêu triêu mộ mộ tình.Hành cung kiến nguyệt thương tâm sắc,Dạ vũ văn linh trường đoạn thanh.Thiên tuyền địa chuyển hồi long ngự,Đáo thử trù trừ bất năng khứ.Mã Ngôi pha hạ nê thổ trung,Bất kiến ngọc nhan không tử xứ.Quân thần tương cố tận triêm y,Đông vọng đô môn tín mã quy.Quy lai trì uyển giai y cựu,Thái Dịch phù dung, Vị Ương liễu;Phù dung như diện liễu như mi,Đối thử như hà bất lệ thuỳ.Xuân phong đào lý hoa khai nhật,Thu vũ ngô đồng diệp lạc thì.Tây Cung, Nam Nội đa thu thảo,Lạc diệp mãn giai hồng bất tảo.Lê Viên tử đệ bạch phát tân,Tiêu phòng a giám thanh nga lão.Tịch điện huỳnh phi tứ tiễu nhiên,Cô đăng khiêu tận vị thành miên.Trì trì chung cổ sơ trường dạ,Cảnh cảnh tinh hà dục thự thiên.Uyên ương ngoã lãnh sương hoa trọng,Phỉ thuý khâm hàn thuỳ dữ cộng.Du du sinh tử biệt kinh niên,Hồn phách bất tằng lai nhập mộng.Lâm Cùng đạo sĩ Hồng Đô khách,Năng dĩ tinh thành trí hồn phách.Vị cảm quân vương triển chuyển tư,Toại giao phương sĩ ân cần mịch.Bài không ngự khí bôn như điện,Thăng thiên nhập địa cầu chi biến.Thượng cùng bích lạc, hạ hoàng tuyền,Lưỡng xứ mang mang giai bất kiến.Hốt văn hải thượng hữu tiên sơn,Sơn tại hư vô phiếu diểu gian.Lâu các linh lung ngũ vân khởi,Kỳ trung xước ước đa tiên tử.Trung hữu nhất nhân tự Thái Chân,Tuyết phu hoa mạo sâm si thị.Kim khuyết tây sương khấu ngọc quynh,Chuyển giao Tiểu Ngọc, báo Song Thành.Văn đạo Hán gia thiên tử sứ,Cửu hoa trướng lý mộng hồn kinh.Lãm y thôi chẩm khởi bồi hồi,Châu bạc ngân bình di lệ khai.Vân mấn bán thiên tân thuỵ giác,Hoa quan bất chỉnh há đường lai.Phong xuy tiên duệ phiêu phiêu cử,Do tự “Nghê thường vũ y” vũ.Ngọc dung tịch mịch lệ lan can,Lê hoa nhất chi xuân đới vũ.Hàm tình ngưng đệ tạ quân vương,Nhất biệt âm dung lưỡng diểu mang!Chiêu Dương điện lý ân ái tuyệt,Bồng Lai cung trung nhật nguyệt trường.Hồi đầu hạ vọng nhân hoàn xứ,Bất kiến Trường An kiến trần vụ.Duy tương cựu vật biểu thâm tình,Điến hạp kim thoa ký tương khứ.Thoa lưu nhất cổ, hạp nhất phiến,Thoa phách hoàng kim hạp phân điến.Đãn giao tâm tự kim điến kiên,Thiên thượng nhân gian hội tương kiến.Lâm biệt ân cần trùng ký từ,Từ trung hữu thệ lưỡng tâm tri:Thất nguyệt thất nhật Trường Sinh điện,Dạ bán vô nhân tư ngữ thì.“Tại thiên nguyện tác tỷ dực điểu,Tại địa nguyện vi liên lý chi.”Thiên trường địa cửu hữu thì tận,Thử hận miên miên vô tuyệt kỳ.

Dịch nghĩa

Vua Hán trọng sắc đẹp, muốn có một người nghiêng nước nghiêng thành,Ở ngôi bao năm tìm kiếm không được.Họ Dương có cô gái mới lớn lên,Nuôi dạy ở nơi buồng the, người ngoài chưa ai biết.Vẻ đẹp trời sinh khó tự bỏ hoài,Một sớm được tuyển vào bên vua.Mỗi lần ngoành mặt, nhoẻn cười lộ ra trăm vẻ đáng yêu,Sáu cung son phấn không còn ai đáng gọi là có nhan sắc nữa.Tiết xuân lạnh, được tắm ở hồ Hoa Thanh,Suối ấm, nước trơn dội trên da trắng mịn như mỡ đông.Thị tỳ nâng dậy, yếu mềm như không còn sức nữa,Ấy là lần đầu tiên được thấm nhuần ơn vua.Tóc mây, mặt hoa, những chuỗi ngọc trên đầu rung rinh,Trướng phù dung ấm trải qua đêm xuân.Bực nỗi đêm xuân ngắn ngủi, mặt trời lên cao rồi mới dậy,Từ đấy vua không ra coi chầu sớm nữa.Khi mua vui, khi hầu tiệc, chẳng lúc nào ngơi,Mùa xuân theo đi chơi xuân, đêm nào cũng là đêm riêng của nàng với vua.Gái đẹp nơi hậu cung hàng ba nghìn người,Tình yêu thương đối với ba ngìn người ấy nay trút cả vào mình nàng,Nơi nhà vàng, trang hoàng xong, là chỗ của những đêm hầu hạ nũng nịu.Tiệc lầu ngọc, tan rồi là buổi say sưa với cả chiều xuân êm ái!Chị em, anh em đều đước cắt đất phong quan,Thương thay! Một mình làm vẻ vang cho cả nhà cả họ!!Khiến cho lòng những người làm cha mẹ trong thiên hạ,Quý sinh con gái hơn sinh trai.Cung điện trên núi Ly cao vút mây xanh,Khúc nhạc tiên theo gió đưa đi, nơi nơi nghe tiếng.Giọng ca trầm trầm, điệu múa khoan hoà với tiếng đàn tiếng sáo,Suốt ngày vua xem không xuể.Tiếng trống trận Ngư Dương bỗng dậy đất kéo đến,Làm cho điệu múa “Nghê thường vũ y” tan tác kinh hoàng.Chín lần thành khuyết, khói bụi mịt mù,Ngìn cỗ xe, muôn cỗ ngựa chạy về tây nam.Tàn thắm, cờ hoa ngả nghiêng dùng dằng,Đi ra phía tây, khỏi cổng thành được hơn trăm dặm.Bỗng sáu quân không chịu tiến, tình thế khó xong,Gái mày ngày phải quằn quại chết trước đầu ngựa.Bông hoa vàng, cành thuý kiều, hình kim tước và trâm ngọc cài đầu,Rơi rắc trên mặt đất chẳng còn ai nhặt.Cứu không nổi, vua đành bưng mặt,Khi nhìn lại, máu pha nước mắt đã chảy ròng ròng.Bụi vàng tản mát bay, gió hiu hắt thổi,Những đợt thang mây vẫn uốn khúc cheo leo trên núi Kiếm Các.Dưới chân núi Nga My thưa thớt người đi,Bóng cờ ủ rũ, ánh mặt trời bạc phếch.Sông đất Thục biếc, núi đất Thục xanh,Tình vua nhớ nhung hết sớm lại chiều.Ánh trăng nơi hành cung, trông những đau lòng,Tiếng chuông lúc đêm mưa, nghe càng đứt ruột.Trời xoay đất chuyển, xe rồng lại trở về,Tới đó, dùng dằng không nỡ dời chân.Trong đống đất bùn, trên gò Mã Ngôi,Mặt ngọc nào thấy đâu, còn trơ chỗ thác uổng!Vua tôi nhìn nhau, ai nấy lệ rơi thấm áo,Hướng về phương đông, phía cổng thành mặc cho vó ngựa quen đường lững thững bước về.Tới nơi, ao vườn vẫn nguyên như cũ,Sen hồ Thái Dịch, liễu cung Vị Ương.Thấy hoa sen, nhớ đến mặt nàng, thấy lá liễu, nhớ lông mày nàng,Trước cảnh ấy, cầm sao được giọt lệ!Những buổi gió xuân, đào lý nở hoa,Những lúc mưa thu, ngô đồng rụng lá.Đền Tây Cung, điện Nam Nội cỏ thu mọc đầy,Lá rụng tơi bời, đỏ thềm không ai quét.Bọn con em nơi Lê Viên tóc đà nhuốm bạc,Lũ thái giám, thị tỳ chốn tiêu phòng cũng đã già rồi.Trước điện, buổi tối, cái đóm bay, cảnh tình lặng ngắt,Ngọn đèn vò võ khêu đã hết bấc, giấc mộng vẫn chưa thành.Tiếng trống cầm canh chầm chậm của đêm mới bắt đầu dài,Ánh sao lấp lánh trên sông Ngân lúc trời sắp sáng.Lớp sương nặng phủ trên mái ngói uyên ương giá ngắt,Tấm chăn cánh trả, lạnh như tiền, chung đắp cùng ai?Kẻ khuất người còn xa nhau đã hơn năm trời đằng đẵng,Hồn phách chưa từng gặp nhau trong giấc chiêm bao.Một đạo sĩ ở Lâm Cùng, đến chơi Hồng Đô,Có phép thuật tinh thành gọi được hồn phách người chết.Vì cảm nỗi lòng vua nhớ nhung trằn trọc,Mới sai phương sĩ (đạo sĩ) hết lòng tìm kiếm:Xé tầng mây, cưỡi làn gió, đi nhanh như chớp,Lên trời, xuống đất, tìm khắp mọi nơi.Trên từ mây biếc, dưới đến suối vàng,Cả hai nơi đều mênh mang không thấy.Chợt nghe ở ngoài bể cổ có ngọn núi tiên,Núi rập rờn trong khoảng hư vô huyền ảo.Lầu gác lộng lẫy, năm thức mây lồng,Có bao nàng tiên thướt tha yểu điệu.Trong đó, một nàng tên gọi Thái Chân,Da tuyết, mặt hoa na ná giống.Gõ cửa ngọc mái tây nơi kim khuyết,Nhờ Tiểu Ngọc, truyền bảo đến Song Thành.Nghe có sứ vua Hán tới,Trong màn cửa hoa giật mình tỉnh giấc.Khép áo, đẩy gối, bồi hồi trở dậy,Cánh rèm châu, bức mành bạc từ từ mở ra.Bối tóc mây hơi lệch, vẻ còn ngái ngủ,Mũ hoa đội chưa ngay, vội bước xuống thềm.Gió thổi, vạt áo nhẹ nhẹ bay,Hệt như lúc đang múa khúc “Nghê thường vũ y”.Vẻ ngọc âm thầm, vắn dài hàng lệ,Một cành hoa lệ đẫm hạt mưa xuân.Đăm đăm khoé mắt, nghẹn ngào “Đa tạ lòng quân vương,Một lần từ biệt đôi ngả cách mặt khuất lời.Tình ân ái ở Chiêu Dương thế là đoạn tuyệt,Ngày tháng trong cung Bồng Lai dài đằng đẵng.Ngoảnh mặt nhìn xuống cõi đời,Không thấy Trường An, chỉ thấy bụi trần mù mịt.Nay xin mượn vật cũ để tỏ chút tình thâm,Chiếc hộp khảm, cành kim thoa, gửi mang về giúp.Thoa để lại một nhành, hộp để lại một mảnh,Thoa bẻ nhánh vàng, hộp chia mảnh khảm.Chỉ nguyệt tấm lòng bền như vàng như khảm,Kẻ trên đời, người trần thế sẽ còn gặp nhau!”Lúc sắp từ biệt còn ân cần nhắc gửi mấy lời,Trong đó có lời thề riêng, chỉ hai tấm lòng được biết.Đó là đêm mồng bảy tháng bày, tại điện Trường Sinh,Nửa đêm, người vắng, thề riêng với nhau:“Ở trên trời nguyện làm chim liền cánh,Ở dưới đất nguyện làm cây liền cành.”Trời đất dài lâu cũng có lúc hết,Hận này đằng dặc, không thủa nào cùng!

長恨歌 Trường hận ca Trường hận ca

漢皇重色思傾國，Hán hoàng trọng sắc tư khuynh quốc,Vua Hán trọng sắc đẹp, muốn có một người nghiêng nước nghiêng thành,

御宇多年求不得。Ngự vũ đa niên cầu bất đắc.Ở ngôi bao năm tìm kiếm không được.

楊家有女初長成，Dương gia hữu nữ sơ trưởng thành,Họ Dương có cô gái mới lớn lên,

養在深閨人未識。Dưỡng tại thâm khuê nhân vị thức.Nuôi dạy ở nơi buồng the, người ngoài chưa ai biết.

天生麗質難自棄，Thiên sinh lệ chất nan tự khí,Vẻ đẹp trời sinh khó tự bỏ hoài,

一朝選在君王側。Nhất triêu tuyển tại quân vương trắc.Một sớm được tuyển vào bên vua.

回眸一笑百媚生，Hồi mâu nhất tiếu bách mị sinh,Mỗi lần ngoành mặt, nhoẻn cười lộ ra trăm vẻ đáng yêu,

六宮粉黛無顏色。Lục cung phấn đại vô nhan sắc.Sáu cung son phấn không còn ai đáng gọi là có nhan sắc nữa.

春寒賜浴華清池，Xuân hàn tứ dục Hoa Thanh trì,Tiết xuân lạnh, được tắm ở hồ Hoa Thanh,

溫泉水滑洗凝脂。Ôn tuyền thuỷ hoạt tẩy ngưng chi.Suối ấm, nước trơn dội trên da trắng mịn như mỡ đông.

侍兒扶起嬌無力，Thị nhi phù khởi kiều vô lực,Thị tỳ nâng dậy, yếu mềm như không còn sức nữa,

始是新承恩澤時。Thuỷ thị tân thừa ân trạch thì.Ấy là lần đầu tiên được thấm nhuần ơn vua.

雲鬢花顏金步搖，Vân mấn hoa nhan kim bộ dao,Tóc mây, mặt hoa, những chuỗi ngọc trên đầu rung rinh,

芙蓉帳暖度春宵。Phù dung trướng noãn độ xuân tiêu.Trướng phù dung ấm trải qua đêm xuân.

春宵苦短日高起，Xuân tiêu khổ đoản nhật cao khởi,Bực nỗi đêm xuân ngắn ngủi, mặt trời lên cao rồi mới dậy,

從此君王不早朝。Tòng thử quân vương bất tảo triều.Từ đấy vua không ra coi chầu sớm nữa.

承歡侍宴無閑暇，Thừa hoan thị yến vô nhàn hạ,Khi mua vui, khi hầu tiệc, chẳng lúc nào ngơi,

春從春遊夜專夜。Xuân tòng xuân du dạ chuyên dạ.Mùa xuân theo đi chơi xuân, đêm nào cũng là đêm riêng của nàng với vua.

後宮佳麗三千人，Hậu cung giai lệ tam thiên nhân,Gái đẹp nơi hậu cung hàng ba nghìn người,

三千寵愛在一身。Tam thiên sủng ái tại nhất thân.Tình yêu thương đối với ba ngìn người ấy nay trút cả vào mình nàng,

金屋妝成嬌侍夜，Kim ốc trang thành kiều thị dạ,Nơi nhà vàng, trang hoàng xong, là chỗ của những đêm hầu hạ nũng nịu.

玉樓宴罷醉和春。Ngọc lâu yến bãi tuý hoà xuân.Tiệc lầu ngọc, tan rồi là buổi say sưa với cả chiều xuân êm ái!

姊妹弟兄皆列土，Tỷ muội đệ huynh giai liệt thổ,Chị em, anh em đều đước cắt đất phong quan,

可憐光彩生門戶。Khả liên quang thái sinh môn hộ.Thương thay! Một mình làm vẻ vang cho cả nhà cả họ!!

遂令天下父母心，Toại linh thiên hạ phụ mẫu tâm,Khiến cho lòng những người làm cha mẹ trong thiên hạ,

不重生男重生女。Bất trọng sinh nam trọng sinh nữ.Quý sinh con gái hơn sinh trai.

驪宮高處入青雲，Ly cung cao xứ nhập thanh vân,Cung điện trên núi Ly cao vút mây xanh,

仙樂風飄處處聞。Tiên nhạc phong phiêu xứ xứ văn.Khúc nhạc tiên theo gió đưa đi, nơi nơi nghe tiếng.

緩歌慢舞凝絲竹，Hoãn ca mạn vũ ngưng ty trúc,Giọng ca trầm trầm, điệu múa khoan hoà với tiếng đàn tiếng sáo,

盡日君王看不足。Tận nhật quân vương khan bất túc.Suốt ngày vua xem không xuể.

漁陽鼙鼓動地來，Ngư Dương bề cổ động địa lai,Tiếng trống trận Ngư Dương bỗng dậy đất kéo đến,

驚破霓裳羽衣曲。Kinh phá “Nghê thường vũ y” khúc.Làm cho điệu múa “Nghê thường vũ y” tan tác kinh hoàng.

九重城闕煙塵生，Cửu trùng thành khuyết yên trần sinh,Chín lần thành khuyết, khói bụi mịt mù,

千乘萬騎西南行。Thiên thặng vạn kỵ tây nam hành.Ngìn cỗ xe, muôn cỗ ngựa chạy về tây nam.

翠華搖搖行復止，Thuý hoa dao dao hành phục chỉ,Tàn thắm, cờ hoa ngả nghiêng dùng dằng,

西出都門百餘里。Tây xuất đô môn bách dư lý.Đi ra phía tây, khỏi cổng thành được hơn trăm dặm.

六軍不發無奈何，Lục quân bất phát vô nại hà,Bỗng sáu quân không chịu tiến, tình thế khó xong,

宛轉蛾眉馬前死。Uyển chuyển nga mi mã tiền tử.Gái mày ngày phải quằn quại chết trước đầu ngựa.

花鈿委地無人收，Hoa điền uỷ địa vô nhân thu,Bông hoa vàng, cành thuý kiều, hình kim tước và trâm ngọc cài đầu,

翠翹金雀玉搔頭。Thuý kiều, kim tước, ngọc tao đầu.Rơi rắc trên mặt đất chẳng còn ai nhặt.

君王掩面救不得，Quân vương yểm diện cứu bất đắc,Cứu không nổi, vua đành bưng mặt,

回看血淚相和流。Hồi khan huyết lệ tương hoà lưu.Khi nhìn lại, máu pha nước mắt đã chảy ròng ròng.

黃埃散漫風蕭索，Hoàng ai tản mạn phong tiêu tác,Bụi vàng tản mát bay, gió hiu hắt thổi,

雲棧縈紆登劍閣。Vân sạn oanh vu đăng Kiếm Các.Những đợt thang mây vẫn uốn khúc cheo leo trên núi Kiếm Các.

峨嵋山下少人行，Nga My sơn hạ thiểu nhân hành,Dưới chân núi Nga My thưa thớt người đi,

旌旗無光日色薄。Tinh kỳ vô quang nhật sắc bạc.Bóng cờ ủ rũ, ánh mặt trời bạc phếch.

蜀江水碧蜀山青，Thục giang thuỷ bích, Thục sơn thanh,Sông đất Thục biếc, núi đất Thục xanh,

聖主朝朝暮暮情。Thánh chúa triêu triêu mộ mộ tình.Tình vua nhớ nhung hết sớm lại chiều.

行宮見月傷心色，Hành cung kiến nguyệt thương tâm sắc,Ánh trăng nơi hành cung, trông những đau lòng,

夜雨聞鈴腸斷聲。Dạ vũ văn linh trường đoạn thanh.Tiếng chuông lúc đêm mưa, nghe càng đứt ruột.

天旋地轉迴龍馭，Thiên tuyền địa chuyển hồi long ngự,Trời xoay đất chuyển, xe rồng lại trở về,

到此躊躇不能去。Đáo thử trù trừ bất năng khứ.Tới đó, dùng dằng không nỡ dời chân.

馬嵬坡下泥土中，Mã Ngôi pha hạ nê thổ trung,Trong đống đất bùn, trên gò Mã Ngôi,

不見玉顏空死處。Bất kiến ngọc nhan không tử xứ.Mặt ngọc nào thấy đâu, còn trơ chỗ thác uổng!

君臣相顧盡霑衣，Quân thần tương cố tận triêm y,Vua tôi nhìn nhau, ai nấy lệ rơi thấm áo,

東望都門信馬歸。Đông vọng đô môn tín mã quy.Hướng về phương đông, phía cổng thành mặc cho vó ngựa quen đường lững thững bước về.

歸來池苑皆依舊，Quy lai trì uyển giai y cựu,Tới nơi, ao vườn vẫn nguyên như cũ,

太液芙蓉未央柳。Thái Dịch phù dung, Vị Ương liễu;Sen hồ Thái Dịch, liễu cung Vị Ương.

芙蓉如面柳如眉，Phù dung như diện liễu như mi,Thấy hoa sen, nhớ đến mặt nàng, thấy lá liễu, nhớ lông mày nàng,

對此如何不淚垂。Đối thử như hà bất lệ thuỳ.Trước cảnh ấy, cầm sao được giọt lệ!

春風桃李花開日，Xuân phong đào lý hoa khai nhật,Những buổi gió xuân, đào lý nở hoa,

秋雨梧桐葉落時。Thu vũ ngô đồng diệp lạc thì.Những lúc mưa thu, ngô đồng rụng lá.

西宮南內多秋草，Tây Cung, Nam Nội đa thu thảo,Đền Tây Cung, điện Nam Nội cỏ thu mọc đầy,

落葉滿階紅不掃。Lạc diệp mãn giai hồng bất tảo.Lá rụng tơi bời, đỏ thềm không ai quét.

梨園子弟白髮新，Lê Viên tử đệ bạch phát tân,Bọn con em nơi Lê Viên tóc đà nhuốm bạc,

椒房阿監青娥老。Tiêu phòng a giám thanh nga lão.Lũ thái giám, thị tỳ chốn tiêu phòng cũng đã già rồi.

夕殿螢飛思悄然，Tịch điện huỳnh phi tứ tiễu nhiên,Trước điện, buổi tối, cái đóm bay, cảnh tình lặng ngắt,

孤燈挑盡未成眠。Cô đăng khiêu tận vị thành miên.Ngọn đèn vò võ khêu đã hết bấc, giấc mộng vẫn chưa thành.

遲遲鐘鼓初長夜，Trì trì chung cổ sơ trường dạ,Tiếng trống cầm canh chầm chậm của đêm mới bắt đầu dài,

耿耿星河欲曙天。Cảnh cảnh tinh hà dục thự thiên.Ánh sao lấp lánh trên sông Ngân lúc trời sắp sáng.

鴛鴦瓦冷霜華重，Uyên ương ngoã lãnh sương hoa trọng,Lớp sương nặng phủ trên mái ngói uyên ương giá ngắt,

翡翠衾寒誰與共。Phỉ thuý khâm hàn thuỳ dữ cộng.Tấm chăn cánh trả, lạnh như tiền, chung đắp cùng ai?

悠悠生死別經年，Du du sinh tử biệt kinh niên,Kẻ khuất người còn xa nhau đã hơn năm trời đằng đẵng,

魂魄不曾來入夢。Hồn phách bất tằng lai nhập mộng.Hồn phách chưa từng gặp nhau trong giấc chiêm bao.

臨邛道士鴻都客，Lâm Cùng đạo sĩ Hồng Đô khách,Một đạo sĩ ở Lâm Cùng, đến chơi Hồng Đô,

能以精誠致魂魄。Năng dĩ tinh thành trí hồn phách.Có phép thuật tinh thành gọi được hồn phách người chết.

為感君王輾轉思，Vị cảm quân vương triển chuyển tư,Vì cảm nỗi lòng vua nhớ nhung trằn trọc,

遂教方士殷勤覓。Toại giao phương sĩ ân cần mịch.Mới sai phương sĩ (đạo sĩ) hết lòng tìm kiếm:

排空馭氣奔如電，Bài không ngự khí bôn như điện,Xé tầng mây, cưỡi làn gió, đi nhanh như chớp,

升天入地求之遍。Thăng thiên nhập địa cầu chi biến.Lên trời, xuống đất, tìm khắp mọi nơi.

上窮碧落下黃泉，Thượng cùng bích lạc, hạ hoàng tuyền,Trên từ mây biếc, dưới đến suối vàng,

兩處茫茫皆不見。Lưỡng xứ mang mang giai bất kiến.Cả hai nơi đều mênh mang không thấy.

忽聞海上有仙山，Hốt văn hải thượng hữu tiên sơn,Chợt nghe ở ngoài bể cổ có ngọn núi tiên,

山在虛無縹緲間。Sơn tại hư vô phiếu diểu gian.Núi rập rờn trong khoảng hư vô huyền ảo.

樓閣玲瓏五雲起，Lâu các linh lung ngũ vân khởi,Lầu gác lộng lẫy, năm thức mây lồng,

其中綽約多仙子。Kỳ trung xước ước đa tiên tử.Có bao nàng tiên thướt tha yểu điệu.

中有一人字太真，Trung hữu nhất nhân tự Thái Chân,Trong đó, một nàng tên gọi Thái Chân,

雪膚花貌參差是。Tuyết phu hoa mạo sâm si thị.Da tuyết, mặt hoa na ná giống.

金闕西廂叩玉扃，Kim khuyết tây sương khấu ngọc quynh,Gõ cửa ngọc mái tây nơi kim khuyết,

轉教小玉報雙成。Chuyển giao Tiểu Ngọc, báo Song Thành.Nhờ Tiểu Ngọc, truyền bảo đến Song Thành.

聞道漢家天子使，Văn đạo Hán gia thiên tử sứ,Nghe có sứ vua Hán tới,

九華帳裡夢魂驚。Cửu hoa trướng lý mộng hồn kinh.Trong màn cửa hoa giật mình tỉnh giấc.

攬衣推枕起徘徊，Lãm y thôi chẩm khởi bồi hồi,Khép áo, đẩy gối, bồi hồi trở dậy,

珠箔銀屏迤邐開。Châu bạc ngân bình di lệ khai.Cánh rèm châu, bức mành bạc từ từ mở ra.

雲鬢半偏新睡覺，Vân mấn bán thiên tân thuỵ giác,Bối tóc mây hơi lệch, vẻ còn ngái ngủ,

花冠不整下堂來。Hoa quan bất chỉnh há đường lai.Mũ hoa đội chưa ngay, vội bước xuống thềm.

風吹仙袂飄飄舉，Phong xuy tiên duệ phiêu phiêu cử,Gió thổi, vạt áo nhẹ nhẹ bay,

猶似霓裳羽衣舞。Do tự “Nghê thường vũ y” vũ.Hệt như lúc đang múa khúc “Nghê thường vũ y”.

玉容寂寞淚闌干，Ngọc dung tịch mịch lệ lan can,Vẻ ngọc âm thầm, vắn dài hàng lệ,

梨花一枝春帶雨。Lê hoa nhất chi xuân đới vũ.Một cành hoa lệ đẫm hạt mưa xuân.

含情凝睇謝君王，Hàm tình ngưng đệ tạ quân vương,Đăm đăm khoé mắt, nghẹn ngào “Đa tạ lòng quân vương,

一別音容兩渺茫。Nhất biệt âm dung lưỡng diểu mang!Một lần từ biệt đôi ngả cách mặt khuất lời.

昭陽殿裡恩愛絕，Chiêu Dương điện lý ân ái tuyệt,Tình ân ái ở Chiêu Dương thế là đoạn tuyệt,

蓬萊宮中日月長。Bồng Lai cung trung nhật nguyệt trường.Ngày tháng trong cung Bồng Lai dài đằng đẵng.

回頭下望人寰處，Hồi đầu hạ vọng nhân hoàn xứ,Ngoảnh mặt nhìn xuống cõi đời,

不見長安見塵霧。Bất kiến Trường An kiến trần vụ.Không thấy Trường An, chỉ thấy bụi trần mù mịt.

唯將舊物表深情，Duy tương cựu vật biểu thâm tình,Nay xin mượn vật cũ để tỏ chút tình thâm,

鈿合金釵寄將去。Điến hạp kim thoa ký tương khứ.Chiếc hộp khảm, cành kim thoa, gửi mang về giúp.

釵留一股合一扇，Thoa lưu nhất cổ, hạp nhất phiến,Thoa để lại một nhành, hộp để lại một mảnh,

釵擘黃金合分鈿。Thoa phách hoàng kim hạp phân điến.Thoa bẻ nhánh vàng, hộp chia mảnh khảm.

但教心似金鈿堅，Đãn giao tâm tự kim điến kiên,Chỉ nguyệt tấm lòng bền như vàng như khảm,

天上人間會相見。Thiên thượng nhân gian hội tương kiến.Kẻ trên đời, người trần thế sẽ còn gặp nhau!”

臨別殷勤重寄詞，Lâm biệt ân cần trùng ký từ,Lúc sắp từ biệt còn ân cần nhắc gửi mấy lời,

詞中有誓兩心知。Từ trung hữu thệ lưỡng tâm tri:Trong đó có lời thề riêng, chỉ hai tấm lòng được biết.

七月七日長生殿，Thất nguyệt thất nhật Trường Sinh điện,Đó là đêm mồng bảy tháng bày, tại điện Trường Sinh,

夜半無人私語時。Dạ bán vô nhân tư ngữ thì.Nửa đêm, người vắng, thề riêng với nhau:

在天願作比翼鳥，“Tại thiên nguyện tác tỷ dực điểu,“Ở trên trời nguyện làm chim liền cánh,

在地願為連理枝。Tại địa nguyện vi liên lý chi.”Ở dưới đất nguyện làm cây liền cành.”

天長地久有時盡，Thiên trường địa cửu hữu thì tận,Trời đất dài lâu cũng có lúc hết,

此恨綿綿無絕期。Thử hận miên miên vô tuyệt kỳ.Hận này đằng dặc, không thủa nào cùng!

Trường hận ca là một danh tác của Bạch Cư Dị, dùng bút pháp ước lệ tự sự, đem lịch sử cùng điển cố văn học, thông qua câu chuyện giữa vua Hán Vũ Đế (Lưu Triệt) và Lý phu nhân, nhưng thực là miêu tả câu chuyện tình yêu giữa Đường Huyền Tông (tức Đường Minh Hoàng) và Dương Quý Phi. Dương Quý Phi tên thật là Dương Ngọc Hoàn, con gái của ty hộ Thục Châu Dương Huyền Diệm, ở Hoằng Nông (nay là huyện Linh Bảo, tỉnh Hà Nam; có thuyết nói là Bồ Châu, nay là huyện Bồ, tỉnh Sơn Tây). Khi còn nhỏ nàng được nuôi dưỡng trong nhà của người chú là Dương Huyền Bân, năm Khai Nguyên thứ 13 (735) được phong làm vợ lẽ Lý Mao, con trai thứ mười của Huyền Tông, Thọ Vương. Huyền Tông rất thích nàng, vào năm Khai Nguyên thứ 28 (740), đầu tiên ông sai nàng làm một nữ đạo sĩ, sống ở Thái Chân cung, và đặt cho nàng tên là Thái Chân. Năm Thiên bảo thứ 4 (745) ông chính thức phong làm Quý phi.Bài thơ gồm 120 câu, có thể chia làm 4 đoạn:- Đoạn 1 tới câu 32: miêu tả những buổi đầu Đường Huyền Tông ân sủng Dương Quý Phi rồi bỏ mặc triều chính, sa vào những yến tiệc thâu đêm suốt sáng từ ngày này sang ngày khác, mặc cho loạn thần và người nhà của Dương Quý Phi lộng hành, mâu thuẫn với một người cũng đầy tham vọng và dã tâm là An Lộc Sơn.- Đoạn 2 tới câu 50: An Lộc Sơn làm phản, qua được Đồng Quan đến thẳng kinh đô Trường An. Vua tôi triều đình nhà Đường phải chạy đến đất Thục ở Tứ Xuyên. Khi đến gò Mã Ngôi, tướng Trần Huyền Lễ cùng thái tử Lý Hanh lập mưu giết Dương Quốc Trung, rồi kích động binh sĩ đòi giết Dương Quý Phi mới chịu phò vua đánh giặc. Đường Huyền Tông đành ban chết cho Dương Quý Phi rồi tới huyện Phù Phong, nhiều tháng sau mới tới đất Thục. Trong thời gian đó, Lý Hanh xưng đế, tôn Huyền Tông làm Thái thượng hoàng.- Đoạn 3 đến câu 74: Năm Chí Đức thứ 2 (757), dưới triều Đường Túc Tông, quân Đường thu phục được Trường An, do đó sai người đến đưa Huyền Tông trở về. Trên đường, Huyền Tông từng muốn vì Dương Quý Phi mà cử hành an táng, nhưng Lý Quỹ ra sức can ngăn nên ông từ bỏ, nhưng vẫn sai người lén lút đưa di thể Quý Phi cải táng ở chỗ khác. Về lại Trường An, Huyền Tông thẳng đến Thái miếu tạ tội tổ tiên, sau từ đấy ở tại Hưng Khánh cung. Sang năm Càn Nguyên, Lý Phụ Quốc ly gián quan hệ giữa Túc Tông và Huyền Tông, lúc này đám người Huyền Lễ và Cao Lực Sĩ đều chịu biếm truất, Huyền Tông chịu cảnh bơ vơ, lại bị Túc Tông sai người đưa di cư đến Tây Nội khiến ông rất buồn bực.- Đoạn 4 đến hết: Huyền Tông bây giờ đã là Thái thượng hoàng nhưng bị giam cầm ở Tây Nội, không còn phải lo việc triều chính nữa, tới năm Bảo Ứng thứ nhất (762) thì băng hà.Các nội dung nhắc tới bài thơ:

• Võng Thị hoa điền (Đoàn Nguyễn Tuấn)
• Tại thiên nguyện tác tỉ đực điểu (Khuyết danh Việt Nam)
• Thu ba mị - Thất nguyệt thập lục nhật vãn đăng Cao Hưng đình, vọng Trường An Nam sơn (Lục Du)
• Lãng đào sa kỳ 1 (Lý Dục)
• Mã Ngôi kỳ 2 (Lý Thương Ẩn)
• Hồi 03: Kiều mơ gặp Đạm Tiên (Nguyễn Du)
• Hồi 04: Kiều thề nguyền với Kim Trọng (Nguyễn Du)
• Hồi 15: Hoạn Thư ghen tuông lập kế (Nguyễn Du)
• Hồi 21: Kim Trọng tìm Kiều (Nguyễn Du)
• Cung oán ngâm khúc (Nguyễn Gia Thiều)
• Phụng hoạ nguyên nhật ứng chế (Chưng thường trở đậu nhật quyền quyền) (Nguyễn Phúc Ưng Bình)
• Tuý Dương Phi cúc kỳ 1 (Nguyễn Phúc Ưng Bình)
• Tuý Dương Phi cúc kỳ 2 (Nguyễn Phúc Ưng Bình)
• Hàn thực kỳ 02 (Trần Phu)
• Xuân giang hoa nguyệt dạ (Trương Nhược Hư)
• Viện lạc trầm trầm hiểu (Uông Thù)
• Mã Ngôi dịch (Viên Mai)

Xếp theo: Ngày gửi Mới cập nhật

Trang 12 trong tổng số 2 trang (20 bài trả lời)[1] [2] ›Trang sau »Trang cuối

Bản dịch của Yã Hạc Trịnh Nguyên

Gửi bởi Vanachi ngày 23/05/2005 20:13Có 3 người thích: twilight_zone, Nguyễn Yến Khanh, Nguyễn Thị Mỹ Vân

Vua Hán ước mơ người quốc sắc,Bao năm tìm kiếm luống công toi.Họ Dương có gái hoa đương nở,Khoá kín buồng xuân, hận lẻ loi.Sắc đẹp trời sinh khôn bỏ phí,Ngai vàng một sớm được ngồi chung.Một cười khêu gợi trăm mê luyến,Xoá mất hồng nhan ở sáu cung.Xuân lạnh, Hoa thanh hồ sẵn đó,Suối tuôn dòng ấm tắm hoa khôi,Vua ban ân trạch, con hầu nịnhSáng dậy phò nâng ẻo lả ngồi.Ngày dạo sen vàng bay tóc mượt,Đêm xuân trướng ấm ủ hoa đào.Mặt trời lên vội, đêm xuân ngắn,Từ đấy nhà vua nhãng thị trào.Yến ẩm vui vầy thôi chẳng ngớt;Đêm đêm xuân tứ lại xuân tình.Ba ngàn cung nữ, ba ngàn mối,Sủng ái từ đây thanh hầu thánh chúa,Anh em nhuần gội ơn mưa móc,Nhà cửa hàn vi rạng rỡ lây.Thiên hạ đem lòng mơ phú quý,Khinh trai trọng gái kể từ đây.Ly Cung cao tít lồng mây biếc,Tiên nhạc mê hồn vẳng bốn phương.Sớm tối ca êm hoà múa dịuNão nùng tơ trúc đắm quân vương.Ầm ầm chiêng trống Ngư Dương dấy,Khúc hát Nghê Thường hoảng vỡ tan.Thành khuyết xôn xao mù khói bụi,Xe rồng rong ruổi hướng tây nam.Khi đi khi nghỉ, cờ phơ phất.Trăm dặm đường Tây bước gập ghềnh.Quân sĩ căm hờn, không chịu tiến:Mày ngài trước ngựa phải hy sinh!Hoa tai bỏ đất, không người nhặt,Trăm ngọc thoa vàng lả tả rơi.Đứt ruột quân vương đành giấu mặt.Ngoảnh nhìn máu chảy lệ ràn trôi.Bụi vàng tản mác đìu hiu gió,Kiếm Các cheo leo sạn đạo dài.Chân núi Nga Mi buồn bã vắng;Tinh kỳ nhợt thếch, mặt trời phai.Nước non Ba Thục xanh xanh biếc,Sớm tối nhà vua trĩu nhớ nhung.Quạnh quẽ hành cung, trăng gợi thảm,Đêm mưa chuông vắng tiếng đau lòng.Trời xoay đất chuyển quày long ngự,Chốn cũ ngừng thăm dạ ngẩn ngơ.Mặt ngọc giờ đâu? trơ tử địa,Mã ngôi ảm đảm đất bùn nhơ,Vua tôi nhỏ lệ đầm bâu áo,Kinh khuyết vời trông tế ngựa về,Về tới, vườn ao như thuở trước.Vị Ương lá liễu giống mày ai,Phù dung Thái Dịch trông như mặt.Cảnh cũ tình xưa giọt lệ rơi!Đào lý nở hoa xuân gió thoảng,Mưa thu đổ rụng lá ngô đồng.Tây cung Nam nội đầy thu thảo,Phủ kín thềm hoang lá úa hồng.Con hát Lê viên sầu tóc bạc,Tiêu phòng thái giam hận răng long.Tối nhìn đom đóm bay le lói.Khêu cạn đèn khuya giấc chửa an.Dằng dặc năm canh rền trống điểm,Sông Ngân lấp lánh báo đêm tàn.Mái lầu thánh thót rơi sương lạnh,Đắp chiếc mền đơn, nhớ độ nào...Sống thác bao năm đằng đẵng biệt,Hương hồn sao chẳng hiển chiêm bao!Lâm Cùng may có tay phương sĩ,Một phép chiêu hồn dậy tiếng tăm,Thương cảm quân vương trằn trọc nhớ,Mới sai đạo sĩ cố truy tầm.Cỡi mây lướt gió nhanh như chớp,Lên tận trời cao xuống đất sâu.Bích Lạ, Hoàng Thuyền đi khắp chỗ,Mênh mông nào thấy bóng ai đâu!Chợt nghe ngoài biển nơi không ảo,Lơ lửng mơ hồ có núi tiên.Cung điện chập chờn mây ngũ sắc.Tiên nga tha thướt dạo trong đền,Mặt hoa da tuyết riêng nàng nọ,Phảng phất hình dung, tợ Thái Chân.Gõ cửa hiên tây vàng rực rỡ,Báo tin Tiểu Ngọc, nhắn Song Thành.Nghe tin sứ giả đời vua HánTrướng gấm hồn mơ bỗng giựt mình.Dã dượi ngồi lên, thu vạt áo,Rèm châu bình lạc, mở lần ra.Tóc mây lệch nửa, nghiêng nghiêng mũBước xuống thềm loan, dáng thẫn thờ.Tay áo gió lay bay phất phới,Tưởng như đang múa Nghê Thường xưa.Âm thầm mặt ngọc lưa thưa lệ,In một cành lê điểm điểm mưa.Ngầm sầu ngưng lệ, tạ quân vương,Từ thuở âm dương biệt mỗi phương.Trong điện Chiêu Dương, ân ái tuyệt,Bồng lai tiên cảnh, tháng năm trường.Ngoảnh đầu trông xuống nơi trần thế,Chẳng thấy Trường An, thấy bụi mù.Gởi tỏ tình tâm trong vật cũ,Thoa vàng hộp đá kính dâng vua.Hộp đá thoa vàng đem bẻ nửa,Nửa thì giữ lại, nửa đưa trao,Lòng sao chỉ nguyện như vàng đá,Hạ giới thiên đình sẽ gặp nhau.Lúc sắp lui về còn nhắn nhủ,Nhắc lời thệ ước giữa đôi bên.Năm xưa, trùng thất, Trường Sinh điện.Vắng vẻ đêm khuya thủ thỉ truyền:“Trên trời nguyện hoá chim liền cánh,Dưới đất làm cây nhánh dính liền”.Trời đất lâu bền rồi sẽ tận,Hận này muôn thuở vẫn miên miên.

Lộ tòng kim dạ bạch,Nguyệt thị cố hương minh.☆☆☆☆☆ 244.29Trả lời

Bản dịch của Tản Đà

Gửi bởi Vanachi ngày 23/05/2005 20:28Có 4 người thích: thai48, utitgg, nguyễn thành thái, Nguyễn Thị Mỹ Vân

Đức vua Hán mến người khuynh quốcTrải bao năm tìm chuốc công taiNhà Dương có gái mới choaiBuồn xuân khoá kín chưa ai bạn cùngLạ gì của tuyết đông ngọc đúcChốn ngai vàng phút chốc ngồi bênMột cười trăm vẻ thiên nhiênSáu cung nhan sắc thua hờn phấn sonTrời xuân lạnh suối tuôn mạch ấmDa mỡ đông kỳ tắm ao HoaVua yêu bận ấy mới làCon hầu nâng dậy coi đà mệt thayVàng nhẹ bước lung lay tóc máiMàn phù dung êm ái đêm xuânĐêm xuân vắn vủn có ngầnNgai rồng từ đấy chậm phần vua raSuốt ngày tháng tiệc hoa vui mãiĐêm xuân tàn, xuân lại còn đêmBa ngìn xinh đẹp chị emBa ngìn yêu quí chất nêm một mìnhNhà vàng đúc, đêm thanh ấm ápLầu ngọc cao, say ắp mầu xuânAnh em sướng đủ mọi phầnMà cho thiên hạ có lần rẻ traiVẳng tiên nhạc khắp nơi nghe biếtLàn gió đưa cao tít Ly cungSuốt ngày múa hát thung dungTiếng tơ, tiếng trúc say lòng quân vươngẦm tiếng trống Ngư Dương kéo đếnKhúc Nghê Thường tan biến như khôngChín lần thành khuyết bị tungNghìn xe, muôn ngựa qua vùng Tây NamĐi lại đứng hơn trăm dậm đấtCờ thuý hoa bóng phất lung laySáu quân rúng rắng làm rầyMày ngài trước ngựa lúc này thương ôi!Ai người nhặt thoa rơi bỏ đấtÔi! Thuý Kiều ngọc nát vàng phaiQuân vương bưng mặt cho rồiQuay đầu trông lại, máu trôi lệ dànGió tung bụi mê man tản mácĐường thang mây Kiếm Các lần điVắng tanh, dưới núi Nga MyMặt trời nhạt thếch, tinh kỳ buồn tênhĐát Ba Thục non xanh nước biếcLòng vua cha thương tiếc hôm maiThấy trăng luống những đau ngườiĐêm mưa đứt ruột, canh dài tiếng chuôngPhút trời đất quay cuồng vận sốBánh xe rồng đến chỗ ngày xưaĐất bùn chỗ chết còn trơThấy đâu mặt ngọc! Bây giờ Mã Ngôi!Đầm vạt áo, vua tôi giọt lệGióng dây cương, ngựa tế về đôngCảnh xua dương liễu, phù dungVị Ương, Thái Dịch hồ cung vẹn mườiPhù dung đó, mặt ai đâu tá?Mày liễu đâu? Cho lá còn nhưCàng trông hoa liễu năm xưaCàng xui nước mắt như mưa ướt đầmXuân đào lý gió đêm huê nởThu khi mưa rụng lá ngô đồngKìa Nam Uyển, nọ Tây CungĐầy thềm ai quét lá hồng thu rơi?Vườn lê cũ những ai con hát?Mái tóc coi trắng phớt lạ lùngNhững ai coi giữ tiêu phòng?Mày xanh thuở ấy nay cùng già nhănTrước cung điện nhìn sân đêm tốiĐom đóm bay gợi mối u sầuNgọn đền khêu đã cạn dầuKhó thay, giấc ngủ dễ hầu ngủ xong!Tiếng canh tối tùng tùng điểm trốngNăm canh dài chẳng giống đêm xưaSông Ngân lấp lánh sao thưaTrời như muốn sáng, sao chưa sáng trời?Tren mái ngói sương rơi ướt lạnhTrong chăn nằm bên cạnh nào ai?Cách năm sống thác đôi nơiThấy đâu hồn phách vãng lai giấc nồng?Khách đạo sĩ Lâm Cùng có gãChơi Hồng Đô phép lạ thần thôngXót vì vua chúa nhớ nhungMới sai phương sĩ hết lòng ra tayCưỡi luồng gió như bay như biếnTren trời xanh, dưới đến đất đenHai nơi bích lạc, hoàng tuyềnDưới tren tìm khắp mơ huyền thấy chi!Sực nghe nói tìm đi mé bể,Có non tiên ngoài phía hư khôngRỡ ràng cugn điện linh lungXa trông năm sắc mây lồng đẹp sao!Trong tha thướt biết bao tiên tửMột nàng tiên tên chữ Ngọc ChânMặt hoa da tuyết trắng ngầnDáng như người ấy có phần phải chăng?Mái tây gõ cửa vàng then ngọcCậy đưa tin Tiểu Ngọc, Song ThànhNghe tin sứ giả Hán ĐìnhCửa hoa trong trướng giật mình giấc mơCầm áo dậy, thẩn thơ buồn bực,Mở rèm châu, bình bạc lần raBâng khoâng nửa mái mây tàThềm cao xuống chiếc mũ hoa lệch đầuPhớt tay áo bay màu ngọn gióGiống Nghê Thường khúc múa năm xưaLệ dàn mặt ngọc lưa thưaCành lê hoa trĩu hạt mưa xuân đầmNgừng nước mắt âm thầm buồn bãĐội ơn lòng, xin tạ quân vươngTừ ngày cách trở đôi phươngVắng tanh tăm tiếng, mơ màng hình dongNơi đế điện dứt vòng ân áiChốn tiên cugn thư thái hàng ngàyCõi trần ngoảnh lại mà hayTràng An chẳng thấy, thấy đầy bụi nhơ!Lấy chi tỏ tình xưa thăm thú?Gửi cành hoa vật cũ cầm xuôiThoa vàng hộp khảm phân đôiNửa xin để lại nửa thời đem điChỉ xin nguyện lòng ghi dạ tạcTựa hoa vàng bền chắc không phaiThời cho cách trở đôi nơiNhân gian rồi với trên trời gặp nhauÂn cần dặn mấy câu lâm biệtLời thề xưa lòng biết với lòngLà đêm trùng thất ngồi chungTrường Sinh sẵn điện vắng không bóng ngườiXin kết nguyện chim trời liền cánhXin làm cây cành nhánh liền nhauThấm chi trời đất dài lâuGiận này dặc dặc dễ hầu có nguôi...

[Thông tin 2 nguồn tham khảo đã được ẩn]Lộ tòng kim dạ bạch,Nguyệt thị cố hương minh.☆☆☆☆☆ 74.86Trả lời

Bản dịch của Trường Xuân Phạm Liễu

Ngôn ngữ: Chưa xác địnhGửi bởi Vanachi ngày 20/02/2006 06:50Có 1 người thích: Nguyễn Thị Mỹ Vân

Đường minh Hoàng, người say mê sắc đẹpĐã bao năm ngự trị chốn Đô thànhMải kiếm tìm cho được gái xuân xanhĐành thất vọng! Bỗng một chiều xuân ấyNhà họ Dương có gái hiền lộng lẫyChốn khuê phòng chưa ai biết ai hayTrời sinh ra nhan sắc đẹp thế nàySao nỡ để rơi vào trong quên lãng!Một buổi mai kia trời bừng xán lạnNơi ngai vàng nàng được tuyển vào cungMột nụ cười càng thêm một não nùngBao cung nữ sáu cung đành khuất phụcDẫu trau giồi phấn son cùng một lúcKhi nhìn nàng tắm ở suối xuân mơDa trắng mịn ngà ngọc đẹp ý thơXuân bớt lạnh thiết tha tình thăm thẳmKẻ hầu hạ nàng giai nhân say đắmTóc mây tha thướt nhè nhẹ bước vàngMàn phù dung êm ái với thời gianĐêm xuân ngắn đêm tàn ngày ẻo lảBuổi ngự triều vua ngự ra chậm quáYến tiệc vuiân ái mãi tưng bừngXuân dù đi xuân lại vẫn còn xuânBa nghìn cung nử dung nhan sáng chóiChỉ mình nàng được đúc vua sũng áiĐúc nhà vàng để cung phụng người yêuLầu ngọc cao ân ái mãi nuông chiềuAnh em nàng dù trai hay là gáiBổng lộc nhiều, tước phong vui thư tháiĐược vinh quang ở toà rộng dãy dàiLàm cho thiên hạ những ai aiAo ước được sinh ra nhiều con gáiKhúc nhạc tiên phiêu diêu cao vọng mãiChốn Ly cung rờn rợn tít mây xanhHát ca vũ khúc, nhạc trổi lay thànhVua say đắm suốt ngày như chưa đủBỗng từ đâu trống Ngư dương nước lũNiềm hãi kinh đâu vũ khúc nghê thườngChốn Đô thành khói bụi mịt mù tungNghìn xe ngựa miền tây nam tẩu thoátDìu nhau đi từng bước đường ngơ ngácCờ Thuý hoa phơ phất lại phất phơSáu quân đi trong thù hận dật dờMà trước ngựa Quí Phi ôi đâu nữaChiếc thoa rơi ai người thu lên hộNgọc Thuý kiều Kim tước đã ly tanĐức vua ta che mặt nỗi kinh hoàngNgoảnh mặt lại máu trào sôi ngấn lệVàng bụi mờ tung gió sầu kể lểĐường thang mây lên Kiếm các tan tànhSừng sửng Nga mi không kẻ bộ hànhBóng cờ rũ, bóng tà dương nhớ tiếcĐất Ba Thục non xanh xanh nước biếcRiêng vua ta mai tối khổ vì tìnhChốn Hành cung nhìn trăng nhạt bất bìnhĐau lòng quá sắc màu trôi ảm đạmMưa đêm buồn chuông sầu rơi thê thảmVận đất trời quay tít cuốn nhanh nhanhĐất Mã ngôi một chuyến lại du hànhGiai nhân hỡi, đây bùn lầy khô đóngCả vua tôi lệ mờ mi mắt đọngÁo lệ sầu nguời đẹp đã ra điVĩnh biệt ôi đứng lặng chẳng nói gìQuay về đông ngựa người xuyên một mạchChốn hoàng thành qua bao ngày ly cáchCung Vị ương, cánh dương liễu phù dungHồ Thái dịch nước sao có ngại ngùngChừng nấn ná mặt người yêu như thểVóc phù dung mày liễu sao đẹp thếCảnh tượng này không nhỏ lệ làm saoGió xuân sang đào lý mỉm cười chàoNgô đồng rụng mưa thu về tơi tảVườn Nam uyển Tây cung sầu héo láNgổn ngang sầu hồng rụng lá hoa rơiChẳng cần một ai quét nhặt hộ cho nguờiVườn lê đó bao nhiêu là con hátMà chừ đây mái đầu xanh đã bạcBao cung nga thư thái chốn tiêu phòngĐến nay chừng duyên số vẫn long đongNhìn cung điện nhuộm màu thê lương quáÁnh đóm bay chập chờn như tàn tạNgọn đèn đơn bấc lụn dĩa dầu vơiGiấc mơ tan thổn thức, giấc rã rờiTrống sang canh chậm buồn xao xuyến lạSông Ngân hà chiếc sao rơi lả tảĐêm vẫn dài trời chưa sáng đêm ơiMái uyên ương sương nặng hạt rơi rơiNệm phỉ thuý lạnh lùng trong da diếtMang mang buồn bao thu thương tử biệtPhách hồn ai chẳng vào mộng cùng taĐất Lâm cùng có đạo sĩ không xaMiền Hồng đô đã bao ngày không sáBiến phách nhâphồn thần thông phép lạCảm vì vua từng thổn thức băn khoănLời trao lời dặn bảo rất ân cầnLướt gió tung mây trá hình tan biếnVào trời xanh xuyên đất dày biến chuyễnChốn Hoàng tuyền Bích lạc cố khai thôngĐôii nơi mờ mịt không lại hoàn khôngBỗng lại nghe xa xa ngoài hải đảoChốn non Bồng lung linh trong huyền ảoCung điện ngọc ngà, cung điện vàng sonNăm sắc mây lồng chiếu ánh tươi rònBao tiên nữ cùng nhau say mộng ướcCó Thái Chân vóc diễm kiều tha thướcMặt như hoa, da như tuyết trắng ngầnCó phải chăng người cũ đã dự phầnNên mái tây chốn cửa vàng then ngọcNhờ hầu tiên Song thành và Tiểu ngọcMách Thái chân có sứ giả Đường đìnhGiấc mộng vàngtrong truớng bổng hãi kinhBâng khuâng nàng vội vàng cài xiêm áoMở rèm châu nàng rón rén bước raMũ đội lệch từ thềm cao ảo nãoGió hiu hiu đưa đẩy áng mây tàVóc ngọc ấy lệ sầu rơi lả tảCành hoa lê lấm tấm hạt mưa xuânTình ngưng đọng nàng cúi đầu bái tạÂn trùng phùng xin cảm mến quân vươngThuở cách trở âm dương từ chia biệtĐiện Chiêu dương ân ái cũng tan tànhChốn Bồng lai tháng ngày dài nhớ tiếcCõi trần hoàn vời vợi nổi monh manhTràng an đâu nữa bụi mờ tung gióTình hận sầu kỷ vật mối tình xaHợp khảm, thoa vàng của ngày xưa đóNửa gởi nàng còn nử a để cho taNguyện một lòng khắc sâu vào xương tuỷBền chặt nhu vàng có thuở nào phaiRồi ra ta sẽ có ngày gặp lạiDù cõi trần tiên giới vẫn là haiGiờ chia cách lòng dặn lòng chắc nịchGiữ lời thề gắn bó giữa đôi taHễ cứ mổi năm vào đêm thất tịchĐiện Trường sinh ân ái sẽ chan hoàNói nhỏ với nàng một lời chí thiếtXin luân hồi quay mãi đến kiếp sauỞ trên trời làm đôi chim mải miếtSãi cánh bay đôi cánh vỗ vào nhauỞ dưới đất làm đôi cây liền nhánhĐẹp xanh rờn cành nọ tiếp cành kiaTrời đất hỡi muôn đời còn tan tácChớ hận này man mác thuở nào quên.

Lộ tòng kim dạ bạch,Nguyệt thị cố hương minh.☆☆☆☆☆ 43.75Trả lời

Bản dịch của Trần Nhất Lang

Ngôn ngữ: Chưa xác địnhGửi bởi Vanachi ngày 19/04/2007 19:56Có 2 người thích: thai48, Nguyễn Thị Mỹ Vân

Hán Hoàng mơ tưởng người khuynh quốcTìm bao năm có được đâu aiGái Dương ba bẩy quả maiPhòng khuê khép kín chưa hay người nào.Trời sinh đẹp làm sao nỡ bỏMột sáng kia tuyển ở bên vuaMỉm cười trăm vẻ dễ ưaSáu cung nhan sắc cũng thua nhạt mờ.Mùa xuân lạnh ngâm hồ nước ấmDa mịn màng suối tắm người hoaNữ tỳ đỡ nhẹ thân ngàBuổi đầu mưa móc mặn mà vua ban.Tóc mây lượn, trâm vàng mặt ngọcMàn phù dung ấm áp đêm xuânĐêm xuân dài cũng có ngầnNgự triều buổi sáng trễ tràng quân vương.Hầu vui, yến trăm đường bận rộnXuân rồi xuân, đêm chốn cung vuaBa ngàn người đẹp sẵn chờTấm lòng sủng ái ban cho riêng nàng.Đêm đêm tới nhà vàng ân áiLầu tiệc tan, mưa rải tình xuânHiển vinh gia tộc ngàn lầnMẹ cha trọng gái, có phần rẻ trai.Ly Cung ngất tầng mây xanh ngátQuyện gió đưa tiên nhạc khắp nơiTiếng ca, điệu múa nụ cườiDặt dìu đàn sáo, đẹp lời quân vương.Tiếng trống trận Ngư Dương dậy đấtKhúc Nghê Thường tan mất nào hayChín tầng thành khuyết bụi bayMuôn xe, ngàn ngựa xuống tây nam liền.Cờ thúy hoa ngả nghiêng mỏi mệtTrăm dậm dài cách biệt kinh đôSáu quân dừng bước bất ngờQuí Phi tự tận bây giờ xác hoa.Không ai nhặt cành thoa rơi đấtCả thúy kiều, kim tước, ngọc taoNhà vua che mặt đớn đauNgoảnh đầu trông lại, lệ dào chứa chan.Gió hiu hắt, bụi vàng tan tácĐường sạn mây Kiếm Các tìm nơiNga Mi quạnh quẽ bóng ngườiTinh kỳ buông rủ, mặt trời bạc phai.Sông Ba Thục xanh dài, núi biếcVua nhớ nhung, thương tiếc sớm chiềuHành cung bóng nguyệt cô liêuĐêm mưa xé ruột nhịp đều tiếng chuông.Trời đất chuyển, quân vương trở lạiQua chỗ xưa ngần ngại dừng cươngMã Ngôi nấm mộ bên đườngĐất bùn một đống, người thương thác rồi!Cùng ứa lệ vua tôi ướt áoLỏng giây cương ngựa rảo cửa đôngPhù dung hoa cũ, liễu buôngVẫn hồ Thái Dịch, Vị Ương cung vàng.Hoa sen đó, mặt nàng đâu táMày ngài đâu, đây lá liễu buôngCàng nhìn cảnh cũ càng thươngKhôn cầm giọt lệ sầu vương long bào.Hoa xuân nở lý đào khoe sắcLá ngô bay rơi rắc trong mưaTây Cung, Nam Nội ngày xưaLá hồng rụng đỏ, cỏ thu đầy thềm.Đoàn ca kỹ Lê Viên tóc trắngChốn tiêu phòng nội giám, cung nhânMày xanh nay đã má nhănĐóm bay, bấc lụn trở trăn giấc hồ.Canh dài, trống điểm giờ vọng lạiLấp lánh sao thưa dải Ngân HàUyên ương mái ngói sương saLạnh chăn phỉ thúy, biết là vắng ai!Kể ly biệt đã hai năm chẵnHồn phách không lai vãng trong mơCó đạo sĩ, khách Hồng ĐôChiêu hồn người chết năm xưa hiện về.Cảm đức vua nỗi bề thương nhớSai người tìm khắp ở mọi nơiCỡi mây, lướt gió mù khơiSuối vàng, thượng giới tìm người ngày xưa.Đi cùng chốn vẫn chưa thấy mặtNơi hoàng tuyền, bích lạc vắng khôngChợt nghe tiên núi biển đôngChập chờn giữa khoảng mịt mùng hư vô.Lầu gác hiện, mây phô năm sắcCác tiên nga dáng ngọc thướt thaMột nàng da tuyết, mặt hoaGiống như người ấy, tự là Thái Chân.Gõ mái tây cửa vàng, khoá ngọcBáo Song Thành, Tiểu Ngọc tấu chươngNghe tin xứ giả Hán VươngTrướng hoa nàng bỗng kinh hoàng hồn mơ.Nâng vạt áo thẫn thờ thức giấcCánh rèm châu màn bạc mở raTóc mây nghiêng xõa la đàMũ hoa đội lệch xuống nhà bước sen.Bay phất phới áo tiên trước gióGiống khi xưa khúc múa Nghê ThườngNét sầu in mặt giọt TươngCành lê xuân đẫm mưa sương hoa đầy.Ngưng nước mắt: "Thiếp đây xin tạTin tức không, vắng cả dung nhanChiêu Dương ân ái đã tànTháng ngày tiên giới thanh nhàn Bồng Sơn.Ngoảnh mặt lại thế gian trông xuốngTrường An đâu, thấy cuốn bụi trầnXin đem vật cũ tình thâmCành thoa, hộp khảm gửi làm của xưa.Xin lưu lại nhánh thoa, mảnh hộpKhảm, thoa vàng tách một thành haiNhư thoa, lòng mãi không phaiNhân gian, tiên cảnh có ngày gặp nhau".Lúc lâm biệt mấy câu nhắn nguyệnHai lòng riêng biết chuyện thề xưaNửa đêm song thất (7-7) trăng mờTrường Sinh thệ ước canh khuya vắng người:"Xin làm kiếp chim trời liền cánhNguyện làm cây cùng nhánh bên nhau"Đất trời cũng chẳng dài lâuHận này dằng dặc nguôi đâu được nào!

Lộ tòng kim dạ bạch,Nguyệt thị cố hương minh.☆☆☆☆☆ 34.67Trả lời

Bản dịch của Nguyễn Phước Hậu

Gửi bởi Vanachi ngày 19/04/2007 19:57Có 1 người thích: Nguyễn Thị Mỹ Vân

Vua Hán say mê sắc hại đờiBao năm tìm kiếm uổng công thôiHọ Dương con gái xuân vừa chớmNuôi dạy buồng the chẳng biết ngoài.Vẻ đẹp trời sinh khó bỏ hoàiMột ngày được tuyển tựa bên ngai.Nhoẻn cười ngoảnh mặt trăm duyên dángTrang điểm sáu cung, chẳng được ai!Tiết xuân được tắm ở hồ Hoa, Nước ấm vuốt da trắng mịn mà, Tì nữ nâng niu như hết sức.Lần đầu được hưởng đức ân vua.Mây tóc, mặt hoa, ngọc giắt đầu.Trướng phù dung ấm trải đêm thâu.Đêm xuân ngắn ngủi, trời lên sớmTừ đấy vua ra chậm buổi chầu.Mua vui, hầu tiệc lúc nào ngơiXuân lại, đêm qua hưởng thú đời.Sáu viện ba ngàn cung nữ đẹp, Ba ngàn yêu dấu chỉ riêng người.Hầu hạ đức vua điện ngọc vàngChiều xuân êm ái tiệc lầu tan.Giỏi thay một gái sang dòng họ, Cấp đất, anh em được tước quan.Thiên hạ, lòng cha mẹ đổi thay, Sinh con được gái quý hơn trai.Ly sơn cung điện mây xanh ngútNhạc tấu, gió đưa mấy dặm dài.Sáo đàn, điệu múa hát hoà khoanVua chẳng xem xong tất cả màn.Bỗng trống Ngư Dương vang dậy đất"Nghê thường y vũ" phải kinh hoàng.Thành khuyết chín tầng khói mịt bayNgựa xe nghìn cỗ tản nam tâyCờ hoa, tàn thắm nghiêng rơi bỏKhỏi cổng thành tây trăm dặm dài.Sáu quân dừng bị bao vây hếtĐầu ngựa, gái mày đành chịu chết.Kim tước, bông vàng, ngọc giắt đầuRắc rơi trên đất không ai nhặt.Cứu không nổi phải đành bưng mặtNhìn lại máu đào pha nước mắt.Kiếm các thang mây vẫn uốn quanhBụi vàng tung gió đưa hiu hắt.Dưới núi Nga Mi vắng bóng người, Hàng cờ ủ rũ trắng màu trờiNúi xanh đất Thục, sông biêng biếcSáng tối nhớ nhung chẳng lúc nguôi.Hành cung lạnh lẽo, ánh trăng soiTiếng kiểng đêm mưa đứt ruột rồi!Đất chuyển trời xoay vua trở lạiMã Ngôi dừng ngựa nở đâu rời!Mã Ngôi trong đống đất bùn sâuChỗ thác còn người ngọc thấy đâu!Hướng cổng tây thành quen ngựa bước, Lệ rơi đẫm áo chúa tôi sầu.Về nơi vườn uyển cũng như thườngThái dịch hồ sen, liễu Vị Ương.Nhớ mặt trông hoa mày lá liễuCảnh còn, người mất: lệ trào tuôn!Gió xuân đào lý nở hoa say.Thu đỗ mưa ngô rụng lá bay, Lá ngập đỏ thềm không quét dọn.Tây cung nam nội cỏ thu đầy.Lê viện con em tóc bạc raTiêu phòng thái giám thị tỳ già.Ngọn đèn vàng võ, khêu lên bấc.Trước điện lặng tanh đóm lập loà.Trống canh chầm chậm đếm đêm dài.Lấp lánh sông Ngân lúc sáng trời.Mái ngói uyên ương sương giá nặngTấm chăn lạnh lẽo đấp cùng ai?Sinh tử bao năm cách biệt nhau, Chưa từng gặp gỡ giấc chiêm bao.Lâm cùng đạo sĩ Hồng Đô đếnTinh thuật gọi hồn trở lại mau.Vì cảm đức vua quá nhớ nhung, Ân cần đạo sĩ mới bằng lòng.Xé mây cưỡi gió đi như chớpXuống đất lên trời kiếm tứ tung.Trời biếc cưỡi mây, đến suối vàng, Qua hai chốn ấy kiếm tìm nàng.Chợt nghe ngoài biển non tiên lạRờn rợn lung linh cõi ảo không.Năm thức mây lồng, lầu gác mộngThướt tha tiên nữ khắp bên trongMột người tên Thái Chân xinh đẹpCũng tuyết làn da mặt má hồng.Kim khuyết mái tây thềm ngọc đợiXin nhờ truyền báo đến Song Thành.Nghe tin có sứ vua Đường tớiTỉnh giấc mơ hoa khẽ giật mình.Khép áo, đẩy chăn, người ủ rũBức mành bạc hé mở sau rèmTóc mây lệch vẻ còn mê ngủMũ đội chưa ngay vội xuống thềm.Gió đưa vạt áo nhẹ nhàng bayHệt khúc "Nghê thường y vũ" hay.Nặng hạt mưa xuân hoa ướt đẫmÂm thầm mặt ngọc lệ tuôn dài."Đa tạ quân vương" mắt nghẹn ngào.Một lần từ biệt, khuất lời nhau.Chiêu Dương ân ái nay đành dứt.Ngày tháng Bồng Lai dai dẳng sao!Cúi nhìn xuống đất, cõi dương âmKhông thấy Trường An, chỉ bụi trần.Hộp khảm, kim thoa xin gởi giúpĐể nhờ vật cũ tỏ tình thâm.Để lưu mảnh hộp, một nhành thoa, Bẻ nhánh thoa vàng, mảnh khảm to.Chỉ nguyện lòng đây bền vàng khảmNgười tiên, kẻ tục sẽ gần mà!Từ biệt ân cần nhắc mấy lờiThề riêng ghi dạ của hai người.Điện Trường Sinh nửa đêm trùng thấtNgười vắng, vua ta được biết thôi:"Trên trời xin nguyện chim liền cánh""Dưới đất nguyện làm cây nhánh liền"Trời đất dài lâu rồi sẽ tậnHận nầy dằng dặc, thuở nào quên!

Lộ tòng kim dạ bạch,Nguyệt thị cố hương minh.☆☆☆☆☆ 43.75Trả lời

Bản dịch của mailang

Gửi bởi kimthao ngày 14/06/2009 03:15Có 1 người thích: Nguyễn Thị Mỹ Vân

Vua Hán chuộng sắc nghiêng thành,Ngôi cao lắm chọn, cũng đành không thôi!Họ Dương gái mới rẽ ngôi,Phòng sâu dưỡng dục, người đời ai hay.Sắc hương trời định khéo thay,Bỗng hôm kề cận, tỏ bày bên vua.Ngoảnh cười trăm vẻ mến ưa,Sáu cung son phấn, e thua thắm tình.Xuân hàn mình tắm Hoa Thanh,Trơn lăn giọt ấm, da xinh ngọc ngà.Dìu lên dáng vẻ mệt là,Lần đầu tình đã đậm đà Quân vương.Mày thanh ngọc loáng tóc vương,Màn hoa ấm lấy tình dường thâu canh.Đêm xuân hận nỗi hết nhanh,Đức vua, từ ấy triều đình biếng lơi.Tiệc tùng chẳng lúc nào ngơi,Xuân theo xuân trọn, đêm thời đêm thâu.Ba nghìn mày liễu cung sau,Ba nghìn yêu quý, hợp châu một người.Nhà vàng ôm ấp không dời,Tiệc tàn men dậy, tình khơi nồng nàn.Anh em cấp đất phong quan,Một thân cho cả họ hàng hiển vinh.Thế gian lắm bậc sinh thành,Nam sinh ấy rẻ, nữ sinh mới là!Cung Ly xanh thức mây sa,Du dương khúc nhạc, vọng ra khắp miền.Điệu, lời chậm lẫn dây tiên,Câu ca còn tiếc, tiếng huyền còn vương.Vang rền trống trận Ngư Dương,Phá tan vũ khúc Nghê Thường đê mê!Kinh thành khói bụi bề bề,Vạn nghìn xe ngựa đổ về tây nam.Cờ hoa lùi tiến chẳng kham,Đô Môn ra khỏi hơn trăm dặm đường.Sáu quân đình đốn bạo cường,Hồn lìa trước ngựa, thảm thương mày ngài.Thôi rồi ngọc đính, trâm cài,Khoen vàng rơi rụng, không người nhặt lây.Quân vương che mặt đắng cay,Ngoái trông thì đã lệ giây máu đào.Bụi vàng gió thổi nao nao,Thang mây Kiếm các thấp cao chập chùng.Nga Mi đường núi vắng không,Bóng cờ rũ rượi, ánh hồng nhạt phai.Núi sông Ba Thục xanh dài,Tình riêng sớm tối u hoài Quân vương.Hành cung lạnh tẻ trăng suông,Chuông sao cứ vọng, thêm buồn đêm mưa.Đất trời xoay lại thế xưa,Ngậm ngùi qua đó, lòng chưa muốn dời.Dấu bùn còn đó Mã Ngôi,Đâu rồi mặt ngọc, tử đồi lạnh không.Vua tôi áo đẫm lệ ròng,Về đông cứ thả mặc lòng ngựa đi.Vị Ương, Thái Dịch còn y,Liễu, hoa như thể chẳng gì thương tâm.Hoa mặt ngọc, liễu mày tằm,Những trông hoa liễu, khôn cầm lệ rơi.Gío xuân đào lí nở tươi,Mưa thu nhành trụi, lá trôi ngô đồng.Cỏ dày Nam nội, Tây cung,Nào ai gom nhặt xác hồng rụng rơi.Vườn lê, nay tóc điểm rồi,Tiêu phòng, son trẻ đến hồi già nua.Lập loè, thầm nghĩ canh khuya,Đèn khô hết bấc, còn chưa giấc nồng.Đêm dài trống điểm não lòng,Ngân hà hừng sáng, như mong sáng trời.Uyên ương mái lạnh sương rơi,Chăn thêu, giá buốt đâu người chung thân.Hơn năm sống thác ấy ngần,Mà sao mộng mị chưa lần gặp nhau.Hồng Đô khách có phép màu,Tinh thành làm phép mà thâu gọi hồn.Thương vua thao thức đêm tròn,Sai người phương sĩ ra đòn phép hay.Thân như điện xẹt, sao bay,Mới thôi độn thổ, đã bày thăng thiên.Suối vàng, trời thẳm liền liền,Cao xanh chẳng thấy, cửu tuyền cũng không.Biển khơi nghe có non bồng,Khi không, khi hiện, khi trông tỏ mờ.Dịu dàng tiên nữ thẩn thơ,Lầu mây năm sắc, lơ thơ mấy vầng.Có nàng tiên tự Thái Chân,Giống người muốn gặp, da ngần mặt hoa.Lầu vàng cửa ngọc then ngà,Song Thành, Tiểu Ngọc nhơn đà báo danh.Màn hoa mộng thoáng giật mình,Khi hay có sứ Hán đình viếng chơi.Áo xiêm, giục giã bồi hồi,Bình phong, rèm ngọc lần hồi mở ra.Lơ mơ lệch mái rũ nhoà,Bên thềm nhẹ bước, mũ hoa xệ đầu.Phất phơ tà áo tươi màu,Nghê Thường vũ khúc tưởng đâu lúc này.Tủi hờn lệ ứa mỏng dày,Như nhành lê trĩu bầy bầy hạt xuân.Xót nhìn, tạ đức thánh quân,Dung nhan, lời nói đã dần phôi pha.Chiêu Dương tình cũ đâu mà,Bồng lai ngày tháng thực là thong dong.Cõi người, ngoảnh lại mà trông,Trường An nào thấy, mênh mông bụi mờ!Chỉ lưu chút vật tình xưa,Thoa vàng, hộp khảm xin đưa về trình.Hộp một mảnh, thoa một cành,Hộp xin mảnh khảm, thoa nhành vàng tươi.Lòng bền vàng, khảm đời đời,Kẻ tiên, người tục có hồi gặp nhau.Lúc về nhắn kỹ mấy câu,Thề xưa, lòng chỉ khắc sâu với lòng.Trường Sinh đêm ấy thất trùng,Canh khuya vắng vẻ, đã chung lời nguyền.Chim trời, thích cánh vô biên,Cây xanh, cành với cành liền thuỷ chung.Đất trời có lúc tận cùng,Mà đây, mối hận nghìn trùng khó phai!

☆☆☆☆☆ 25.00Trả lời

Bản dịch của Phương Sơn

Ngôn ngữ: Chưa xác địnhGửi bởi goldfish ngày 17/02/2010 00:55Có 1 người thích: Nguyễn Thị Mỹ Vân

Vua Hán trọng yêu người sắc nước,Thống trị lâu năm chẳng tìm được.Họ Dương có gái vừa lớn lên,Kín cổng cao thường, ai biết trước.Trời cho sắc đẹp bỏ không đành,Một sớm vua ban đứng cạnh mình.Một nụ cười, trăm vẻ đẹp xinh,Sáu cung son phấn cũng coi khinh.Suối ấm tắm rồi, xuân hết lạnh,Nước trơn da láng trắng phau phau.Con hầu nâng đỡ thân mềm yếu,Ơn huệ nhà vua nhớ lúc đầu.Mái tóc mây gài kim bộ dao,Đêm xuân giấc mộng ngắn làm sao!Mền ấm gần trưa vừa mới dậy, Từ đó nhà vua chẳng sớm chầu.Trò vui tiệc yến cứ bày thêm,Nối gót chơi xuân đêm lại đêm.Cung cấm ba nghìn khách má đào,Ba nghìn yêu dấu một mình bao!Nhà vàng sẵn đó đêm chầu chực,Lầu ngọc xuân hoà hứng rượu cao.Anh chị em đều chia tước thổ,Vẻ sang khá yêu đầy cửa ngõ;Xui lòng cha mẹ khắp trần gian,Chẳng trọng sinh trai, trọng sinh gái.Cung Ly cao ngất đụng mây xanh,Tiên nhạc gió đưa khắp thị thành;Khoan thai tơ trúc và ca vũ,Coi hết ngày đêm còn chưa đủ.Ngư Dương trống trận động trời đất,Nghê Thường vũ y tan đi mất, Thành khuyết chín lần khói bụi ngất.Muôn ngựa tây nam đi lật đật.Cờ thuý lay lay đi lại ngừng,Mới hơn ngàn dặm, đứng lừng khừng.Sáu quân chẳng tiến, biết làm sao?Quằn quại mày ngài chết nghẹn ngào.Hoa điền rớt đất không ai thâu,Bỏ bao của quí chất trên đầu.Nhà vua che mặt không phương cứu,Màu lệ tràn hoà chảy mạch sầu.Bụi vàng mờ mịt gió xơ xác,Đường sạn quanh co lên Kiếm Các.Nga Mi chân núi ít ai đi,Cờ xí phai màu trời sáng nhạt.Nước sông Thục biếc, núi Thục xanh,Thánh chúa khuya khuya sớm sớm tình.Cung quán thương tâm vừa thấy nguyệt,Đêm mưa đứt ruột lại nghe linh.Trời quay đất chuyển ngựa Rồng về,Tới đó trù trừ chẳng nỡ đi.Nắm đất Mã Ngôi còn chỗ đó, Buồn rầu mặt ngọc thấy đâu kia,Vua tôi cùng ngó, lệ đầm đìa,Đông hướng đô môn mặc ngựa về.Lúc về phong cảnh đều y cũ,Thái Dịch phù dung, Vị Ương liễu.Phù dung như mặt, liễu như mày,Đối cảnh ai mà chẳng thảm thay!Đào, lý gió xuân hoa rực rỡ,Thu, lá ngô rụng, hạt mưa bay.Tây cung Nam Nội cỏ thu rờm,Lá rụng đầy thềm, sắc đỏ lòm.Đệ tử vườn lê sinh tóc trắng,Tiêu phòng hầu cận muốn già khomLửa huỳnh nhấp nhoáng điện buồn tanh,Khêu hết đèn tàn, giấc chửa đành.Chuông trống đề đề đêm khó hết,Tinh hà chớp chớp muốn tan canh,Tấm ngói uyên ương tối lạnh lùng. Riêng mền phỉ thuý có ai chung,Cách năm sinh tử buồn dằng dặc,Hồn phách đi đâu, mộng chẳng thông?Lâm Cung đạo sĩ khách tu tiên,Hay lấy tinh thành thấu cõi huyền.Cám cảnh quân vương thương nhớ quá,Khiến cho phương sĩ phải cần quyền.Cưỡi khí, xô không như điện chạy,Xuống đất lên trời mau biết mấy!Trên cùng mây biếc, dưới hoàng tuyền,Hai chỗ mờ mờ đều chẳng thấy.Chợt nghe trên bể có tiên san,Phiếu diểu hư vô một cảnh nhàn.Lầu gác lung linh mây rực rỡ.Yêu kiều tiên nữ thường hay ở,Trong có một người tự Thái Chân.Da tuyết mặt hoa coi tựa tựa.Khuyết vàng cửa ngọc gõ thanh thanh,Nhờ cô Tiểu Ngọc bảo Song Thành.Vừa nghe có sứ vua nhà Hán,Trong trướng cửu hoa đã giật mình.Bình bạc rèm châu mở rõ ràng,Chênh chếch mái mây vừa ngủ dậy,Mũ hoa chưa sửa xuống thềm đường.Áo tiên phơi phới gió đưa đi,Giống hệt Nghê Thường múa trước kia, Vẻ ngọc buồn buồn tràn nước mắt,Ngày xuân mưa trĩu một cành lê.Ngậm tình lặng ngó tạ ơn dầy,Một cách âm dương, vắng cả hai.Ân ái Chiêu Dương đành dứt tuyệt,Tháng ngày dài quá, chốn Bồng Lai.Ngoảnh đầu nhìn xuống cõi trần hoàn,Chẳng thấy Tràng An, thấy bụi đầy.Phải đem vật cũ nêu tình hận, Điền hạp kim thoa của báu này.Của chia phân nửa, lưu phân nửa,Thấy của nhớ người cũng tạm khuây.Chỉ cần lòng tựa vàng bền cứng,Hạ giới, tiên cung gặp có ngày.Giả từ khẩn khoản nhắc thêm lời, Trong lời thề thốt, hai lòng biết.-Nhớ đêm khất xảo điện Tràng Sinh,Nói nhỏ bên tai lời chí thiết:Ở trên nguyện làm chim sát cánh,Ở dưới nguyện làm cây liền cánh.Trời đất lâu dài có lúc hết,Bao giờ dứt được sợi tơ tình.

[Thông tin 1 nguồn tham khảo đã được ẩn]Vô sự tiểu thần tiên☆☆☆☆☆ 15.00Trả lời

Bản dịch của NGYM

Ngôn ngữ: Chưa xác địnhGửi bởi Phụng Hà ngày 18/03/2011 05:14

Vua trọng sắc, tưởng người khuynh quốc,Cầu bao năm chưa được vừa lòng.Họ Dương có gái má hồng,Nưng niu trong chốn khuê phòng ai hay.Của báu ngọc đọa đày sao nỡ,Một ngày vào chầu tựa bên ngai.Miệng cười trăm vẻ xinh tươi,Sáu cung như thể không hai má đào.Ao Hoa Thanh gặp chiều xuân lạnh,Rửa ngọc ngà tắm cảnh ôn tuyền.Con hầu nâng đỡ khôn lên,Ấy là được buổi ơn trên yêu dùng.Tóc uốn mây, bóng rung uyển chuyển,Màu phù dung, nồng luyến đêm xuân.Nắng lên, đêm rút xuống dần,Buổi chiều từ ấy lui gần xế trưa.Chầu yến tiệc đâu thừa lúc rỗi,Hết đêm nầy lại nối đêm mai.Ba nghìn cung nữ bao người,Mà lòng yêu dấu riêng nơi một nàng.Trang điểm đoạn, nhà vàng chầu chực,Yến tiệc rồi, lầu ngọc say sưa.Anh em cùng đội ơn vua,Họ hàng nhuần thắm móc mưa rỡ ràng.Khiến nên nỗi thói thường cha mẹ,Trọng gái hơn, chẳng kể sanh trai.Cung Ly cao ngất lưng trời,Nhạc tiên gió thoảng nơi nơi thấy đều.Ngày ti trúc, dập dìu múa hát,Thâu ngày chưa vừa mắt quân vương.Ầm ầm tiếng trống Ngư Dương,Chợt làm tan khúc Nghê thường vũ y.Chín lần thành lâm ly khói bụi,Nẻo tây nam lủi thủi ngựa xe.Thúy hoa lúc nghỉ lúc đi,Dặm đường đã cách kinh kỳ ngoài trăm.Quân chẳng tiến, biết làm sao nhẻ?Đành xuống yên lặng lẻ dứt tình.Vàng rơi ngọc vãi linh tinh,Thoa vàng, lông thúy, người quanh hững hờ.Cứu chẳng được, đức vua che mặt,Đành ngoảnh đi, nước mắt tuôn rơi.Bụi vàng gió giãi bời bời,Đường vào Kiếm Các chơi vơi nhịp cầu.Núi Nga Mi, người đâu vắng vẻ?Nắng đìu hiu lặng lẻ bóng tình.Đường vào Thục nước non xanh,Sớm chiều như gọi mối tình quân vương.Cảnh thương tâm hành cung bóng thỏ,Nỗi đoạn trường mưa gió rung chuông.Giặc tan quay bánh xe rồng,Đến đây đạo ngự như cùng ngại đi.Dưới gò mã bốn bề bùn đất,Nào đâu nơi ngọc nát ngày xưa?Vua tôi giọt lệ đầm đìa,Trông vời nẻo cũ ngựa về đường quen.Vườn ao vẫn y nguyên cảnh cũ,Dừng cạnh ao liễu rủ bên đền.Mặt dung mày liễu gợi phiền,Lòng nào thấy cảnh không hoen lệ sầu.Này tiết xuân, mận đào vừa nở,Lá ngô bay, mấy độ thu mưa.Hai cung cỏ mọc lưa thưa,Hồng gieo chật đất, quét chưa có người.Bọn Lê Viên đà phơi tóc bạc,Khách tiêu phòng, tuổi hạc đã cao.Điện đêm, đóm rọi buồn sao?Đèn khuya cạn bấc, giấc đào chưa yên.Lúc đêm tối, rền rền tiếng trống,Buổi bình minh lồng lộng vẻ ngân.Ngói uyên, sương lạnh nặng dần,Chăn loan gối thúy riêng phần cùng ai?Ngày tử biệt đã ngoài năm chẵn,Mà chiêm bao vẫn bẵng tăm hơi.Hồng đô đạo sĩ có người,Tinh thành làm phép có tài thông linh.Cảm đức vua nặng tình ly biệt,Bèn ân cần tìm hết mọi nơi.Nhanh như điệu rẽ làn hơi.Dạo tìm dưới đất trên trời thiếu chi.Trên Bình Lạc, dưới thì chín suối,Cả hai nơi tìm tối chẳng ra.Chợt nghe ngoài bể xa xa,Lặng lờ có ngọn núi là non tiên.Lầu các ngọc, mây liền năm vẻ,Lũ tiên nga thỏ thẻ dịu dàng.Thái Chân, tên gọi có nàng,Mặt hoa da phấn rõ ràng chẳng sai.Kim khuyết đến mé ngoài hé gõ,Tiểu ngọc qua, lại ngõ Song Thành.Nghe tin sứ mạng Hán đình,Cửu hoa trong trướng thất kinh rụng rời.Đẩy gối dậy, bồi hồi khép áo,Vén rèm châu bình báu nhẩn nha.Tóc bù giấc mộng vừa qua,Mũ hoa xốc xếch bước ra chào mời.Nhấc tà áo tả tơi trước gió,Còn bâng khuâng như múa vũ y.Nét rầu hàng lệ lâm ly,Hạt mưa gieo nặng cành lê não nùng.Ngậm lệ tủi tâu cùng quân thượng,Hơi tiếng xa, mường tượng mơ hồ.Chiêu Dương ân ái tàn tro,Đảo Bồng đằng đẵng ngày so càng dài.Ngoảnh mặt lại nhìn thôi chỉ thấy,Kìa Trường An một dãy bụi mờ.Của xưa vật cũ gọi là,Hộp vàng thoi báu gởi nhờ tay dâng.Thoa cùng hộp một phần giữ lại,Báu cùng vàng ta hãy chia nhau.Ví lòng bền đá bền lâu,Trên trời dưới đất gặp nhau có lần.Lại gắn bó ân cần lúc biệt,Lời thề xưa, ta biết với nhau.Điện Trường Sanh giữa ngày Ngâu,Nửa đêm vắng vẻ cùng nhau nặng lời.Chim chắp cánh tung trời bay liệng,Cây liền cành quyến luyến không lìa.Trời dài đất rộng có kỳ,Hận nầy đằng đẵng còn ghi muôn đời.

Bản dịch này đăng trên Tiểu thuyết thứ bảy, hạ tuần tháng 5 năm 1949[Thông tin 1 nguồn tham khảo đã được ẩn]☆☆☆☆☆ 15.00Trả lời

ky song nguyen

Gửi bởi cosiaus ngày 30/09/2011 20:26

Phổ thóang ý sang thể Đương Luat từ thơ Bach Cu Di.. TRƯƠNG HẬN CA KHÚC và hoạ với bài GIAC MƠ HOA cua mayngan Trường Hận Ca 1-Dương Ngọc Hoàn nhập cung Tiết lạnh mùa xuân tắm suối hoa Phù dung ngã xuống đón chân ngà Dương gia xữ nữ quân vừa tuyển Lục nội cung phi sắc khó qua Vũ khúc thần tiên vua đắc dạ Giai nhân thiên hạ thiếp kiêu sa Anh em đều được xưng công bá Phúc trạch đầy giăng khắp Hán hà 2-Loạn An Lộc Sơn[ Khinh nam chuộng nữ kháo sơn hà Ly khúc nghê thường vẳng đến xa Lầu ngọc vui vầy thân mỹ nữ Đêm xuân réo rắt tiếng cầm ca* Chấn cương việc nước dường quên cả Ngự tảo triều đình chẳng thiết tha Bổng loạn Ngư Dương ầm trống hạ Chín thành ngựa dẩm bụi mù sa. 3-Dương quý phi tử tiết Đàn gảy nửa chừng nốt nhạc sa Tây nam thẳng hướng thối quân qua Kinh đô điện ngọc đàng sau biệt Núi tảng Nga Mi phía trưóc xa Trống dậy lòng binh sôi quốc họa Lệ dầy mặt chúa khóc mình hoa Thân ngà đầu ngựa thôi đành xá Mối hận ngàn thu dạ diết da** 4-Trở lai nơi chết của Dương quy Phi Chiến trân sa trường ngựa lột da Loạn yên An Lôc thái dân hòa Minh Hoàng Đường đế nhường ngai vi Lý Dực tân quân mở hội hoa Kiếm các Nga my tà nắng ngả Mã ngôi Ba thục lạnh trăng ngà Đâu đây mơ dáng hồn phi tá Lệ đổ đầm đìa khúc hận ca- 5- Hồi kinh Đáo kinh nào phải khải hoàn ca Hồ Thái nước soi bạc cánh hoa Tây uyển mái lầu trơ nóc lạ Vị Ương hàng liễu nhuộm màu pha Tiêu phòng bao kẽ lòng băng giá Lục điện mấy chân xứ biệt tha Thu lá ngô đồng rơi lã chã Hoà dòng lệ chảy thấm sân ngà 6-Găp đạo sĩ điện Hồng Đô Kìa chăn Phi Thúy lạc thoa ngà Đêm trống từng canh cứ vọng qua Lắm hạt sương rơi mờ phiến đá Nhiều ngôi sao phủ kín ngân hà Đường vào mộng mị nào đâu cả Ngỏ đến Lâm Cùng hãy chỉ ra** Đạo sĩ ,Hồng Đô xin diện giá Quý Phi nàng biệt chứ nào xa. 7-Vào mộng Chấp gió đường mây chẳng mấy xa Hoàng tuyền Bích lac cổng la đà Non bồng ngũ sắc mơ huyền lạ Lầu tía mấy gian thật ảo pha Tha thướt ngang rèm tiên nữ hạ Ngẩn ngơ trước cửa Hán vưong qua Một nàng da tuyết nghiêng mình tạ Chính thị Thái Chân đúng tự là 8-Thái Chân diện kiến Chính thị Thái Chân đúng tự là Song Thành Tiểu Ngọc đã thưa qua Đường Vương đâu bổng lầu tiên giá Trướng mộng ngỡ ngàng áo mũ ra Gió phất tay ngà ngơ tóc xõa Lệ trào mặt ngọc ngẫn mưa sa Nghê thường vũ khúc chân hay giả Ồ !...chốn Trường An khuất dưới xa 9-Kim Thoa xin bẻ làm hai Cõi tiên trần thế cận mà xa Hộp khảm đây vàng vẫn chiếc thoa Kỹ vật ngày xưa thân diện giá Chiêu dương Biệt điện hậu ơn gia Bẻ hai đính gởi lời thề xá Song thất nhớ cho lúc hẹn qua Đêm vắng Trường Sinh nguyền chặt dạ Làm cây xin nhánh nảy liền ra 10-- “Tại thiên nguyện tác tị dực điểu Tại địa nguyện vi liên lí chí Thiên trường địa cửu hữu thời tận Thử hận mang mang vô tuyệt kỳ....” Bach Cu Di Làm cây xin nhánh nảy liền ra Nếu kiếp chim trời cánh liệng va Thiên Địa hổn mang thời cũng rã Hận này muôn kiếp nặng lòng ta. Ky song nguyen Xong 24 sep 2011 . Australia Cám ơn Mayngan rat nhieu cho được cơ hội lam xong bai nay .....

☆☆☆☆☆ Chưa có đánh giá nàoTrả lời

Bản dịch của Nguyễn Mỹ Tài

Gửi bởi tôn tiền tử ngày 03/10/2014 04:49

Xưa Vua Hán trọng người sắc nước,Tìm bao năm chưa được duyên lành.Họ Dương gái mới trưởng thành,Bồng xuân còn khoá tơ tình chửa trao.Chất mĩ lệ trời nào nỡ bỏ,Bổng chọn vào bên chỗ quân vương.Một cười trăm vẻ rỡ ràng,Sáu cung son phấn xem dường nhạt không.Tiết xuân lạnh, ao trong cho tắm,Nước suối nông trơn thắm màu da.Thị tì dìu đỡ thớt thơ,Từ nay mới thật ơn nhờ yêu đương.Tóc mây, mặt hoa, vàng gót dạo,Đêm xuân nồng, nương náu màn đào.Giận đêm vắn, mặt trời cao,Quân vương từ ấy buổi chầu ra trưa.Cuộc hoan yến say sưa mãi mãi,Đêm lần đêm, xuân lại đòi xuân.Trong ba ngàn kẻ cung tần,Chỉ riêng giành một ái ân cho nàng.Khi hầu tối nhà vàng sẵn đúc,Khi vui xuân lầu ngọc càng say.Anh em tước lộc đã dày,Nức khen môn hộ từ rày vẻ vang.Xui bác mẹ lòng thường ai cũng,Sinh gái mà xem trọng hơn trai.Cung Ly cao vút mây trời,Tiếng tơ, trúc hoà cùng hát, múa,Gió đưa tiếng nhạc khắp nơi vàng lừng30. Suốt ngày xem nào đã chán chê.Đất Ngư vang động sấm bề,Khiếp thay áo vũ xiêm nghê tan tành.Chốn thanh khuyết bỗng sinh khói lửa,Cõi tây nam xe ngựa tếch chừng.Cờ lay lay bỗng lại dừng,Dặm tây xa chạy đã chừng ngoại trăm.Quân đóng lại biết làm sao được,Đem mày nga liều trước chinh yên.Không người thu lượm hoa điền,Lược vàng trâm ngọc vãi trên mặt đường.Cứu chẳng được, quân vương bưng mặt,Nhìn máu đào nước mắt hoà chan.Bụi vàng man mác gió đàn,Đường mây chằng chịt suối ngàn xông pha.Bộ hành dưới núi Nga thưa thớt,Sắc cờ bên bóng nhật nhạt mờ.Non xanh nước biếc bơ vơ,Quân vương hôm sớm ngẩn ngơ mối tình.Trăng hành cung ra hình sầu não,Nhạc đêm mưa tiếng dạo đau lòng.Đất trời xoay trở xe rồng,Dùng dằng đến đấy chân không nỡ dời.Bãi Ngôi trong nơi bùn lấm,Mặt ngọc đâu? thấy nấm mồ đâu?Áo đầm tôi, chúa nhìn nhau,Đông Đô quen lối vó câu trở về.Về vườn tược còn y như cũ,Phù dung kia liễu nọ bên cung.Liễu, hoa in ngắt hình dung,Làm sao đối cảnh mà không lệ tràoĐón gió xuân lý đào hoa nở,Gặp mưa thu rụng lá ngô đồng.Cỏ tràn tây uyển nam cung,Lá rơi không quét ngập hồng thềm sân.Bạn hát cũ dần dần bạc tóc,Ả giám xưa xoa xoá trắng mày.Đêm hôm buồn thấy đóm bay,Đèn hiu khêu cạn giấc say chửa thành.Đêm đằng đẵng chầy canh điểm trống.Trời mờ mờ rọi bóng Ngân HàNặng dày ngói uyển sương sa,Lạnh lùng chăn thuý ai mà đắp chung.Kiếp sống thác thu đông đã trải,Hồn chiêm bao qua lại còn không.Có nhà đạo sĩ Lâm Cùng,Trí hồn ra phép thần thông lạ thường.Cảm nỗi chúa nhớ thương khắc khoải,Hết lòng sai phương sĩ tìm tòi.Nhanh như chớp lướt gió, hơi,Đã hầu xuống đất lên trời khắp phương.Kìa mây biếc, suối vàng mọi chỗ,Những mênh mông nào có thấy ai.Toắt nghe có núi Bồng Lai,Ở đâu giữa khoảng bể trời mông lung.Lầu sóng sánh mây hồng năm vẻ,Người thướt tha nhiều vẻ cung tiên.Có người tên gọi Ngọc Chân,Mặt hoa da phấn cũng gần như in.Ngoài kim khuyết gõ then nhắn hỏi,Tiểu Ngọc kia báo với cung thành.Nghe tin có sứ Hán đình,Chín hoa trong trướng thốt kinh giấc hài,Bồi hồi dậy xiêm cài gối sửa,Lại từ từ bình mở rèm lên.Tỉnh mơ, mái tóc còn xiêm,Mũ hoa chưa chỉnh gót sen vội dời.Trông tay áo phất phơ trước gió,Hãy in dường Nghê vũ ngày xưa.Châu chan nét ngọc bơ thờ,Một cành lê đẫm hạt mưa xuân dào.Ngừng nước mắt ngẹn ngào tạ chúa,Cách âm dương đôi ngả mơ màng.Ái ân dứt lối Chiêu Dương,Ngày dài tháng rộng đã thường cung tiên.Ngoảnh trông xuống nhân hoàn dưới ấy,Trường An đâu? chỉ thấy bụi mù.Vật xưa đem tỏ tình sâu,Này thoa này hạp xin hầu gửi qua.Thoa vớt hạp chia ra hai nửa,Nửa đem về còn nửa lưu đây.Lòng xin bền tựa vật này,Thiên đình, hạ giới hẹn ngày gặp nhau.Khi lâm biệt mấy câu gắn bó,Trong lời thề lòng tỏ đôi bên.Nhớ hôm thất tịch bên đền,Đêm khuya vắng lẻ lời nguyền riêng tây.Chim trời nguyền đôi bay liền cánh,Cây đất liền đôi nhánh liền da.Có hồi đất sụp trời sa,Giận này dằng dặc chẳng giờ nào nguôi.

Bản dịch này do một số thân sĩ ở Bình Định tham gia dịch, trong đó có cụ Nguyễn Mỹ Tài, và đã được Đào Tấn đọc duyệt.[Thông tin 1 nguồn tham khảo đã được ẩn]tửu tận tình do tại☆☆☆☆☆ 15.00Trả lời

Trang 12 trong tổng số 2 trang (20 bài trả lời)[1] [2] ›Trang sau »Trang cuối

© 2004-2026 VanachiRSS

Tức Hán Vũ Đế, ở đây dùng để chỉ Đường Minh Hoàng. Lý Diên Niên, một nhạc công của Hán Vũ Đế, trong bài Giai nhân ca có câu “Bắc phương hữu giai nhân, Tuyệt thế nhi độc lập; Nhất cố khuynh nhân thành, Tái cố khuynh nhân quốc” tả người đẹp ngoảnh nhìn có thể khiến nghiêng nước, nghiêng thành. Vua hỏi thiên hạ lại có người đẹp như vậy sao. Lý Diên Niên đáp rằng chính là em gái của mình rồi tiến cử lên Hán Vũ Đế, được phong là Lý phu nhân, sau trở thành hoàng hậu. Vợ lẽ vua, nghĩa là làm quý phi. Sáu cung, chỉ những nơi vợ vua ở. Chế độ nhà Chu, đại phu có sáu phòng, vương hầu có sáu cung. Sau này lục cung là nơi ở của hoàng hậu và cung phi. Không có màu, trên mặt ảm đạm không sáng (của phi tần khác), nghĩa là trong sáu loại phi tần thì Dương Quý Phi đứng thứ hai. Hồ Hoa Thanh, một hồ trên núi Ly Sơn, có suối nước ấm, trước có tên là Ôn Tuyền. Đường Minh Hoàng sai xây cung điện ở đấy làm nơi nghỉ, chơi. So sánh da như mỡ đông, tả da trắng đẹp mịn màng. Thi kinh bài Thạc nhân có câu: “Thủ như nhu di, Phu như ngưng chi” 手如柔荑，膚如凝脂 (Tay trắng và mềm như mầm cỏ non, Da trắng mịn màng như mỡ đông). Cái thoa cài tóc trên đầu còn gọi là “thủ sức”, làm bằng trâm vàng có đính kèm ngọc trai nên lấp lánh, lay động đung đưa. Màn có vẽ hoa sen. Bảo Triệu bài Hành lộ nan có câu: “Thất thái phù dung chi vũ trướng” 七彩芙蓉之羽帳 (Màn lông vũ có hoa sen sặc sỡ). Nhà vàng. Theo Vũ Đế cố sự, Hán Vũ Đế khi còn là thái tử, bà Trưởng công chúa (tức là cô của Vũ Đế) muốn gả con là A Kiều cho ông, mới hỏi: A Kiều có đẹp không? Con có muốn cưới làm vợ không? Vũ Đế đáp: “Nhược đắc A Kiều đương dĩ kim ốc trữ chi” 若得阿橋當以金屋貯之 (Nếu cưới được A Kiều thì sẽ đúc nhà vàng cho ở). Về sau khi lên ngôi vua, Vũ Đế lập A Kiều làm Hoàng hậu. Ở đây nó dùng để chỉ cung điện nơi Dương Quý Phi đang sống. Phong quan và lãnh địa. Sau khi Dương Quý Phi được Huyền Tông sủng ái, người nhà họ Dương đều được phong chức và chia đất, cha bà là Dương Huyền Diệm được truy tặng Thái uý Tề quốc công, mẹ được phong Lương quốc phu nhân, anh Dương Tiêm là Hồng lô khanh, em họ Dương Kỳ là Thị ngự sử, chị lớn lấy họ Thôi là Hàn quốc phu nhân, chị lấy họ Bùi là Quắc quốc phu nhân, chị thứ tám lấy họ Liễu là Tần quốc phu nhân, anh thứ tư Dương Quốc Trung là Hữu thừa Nguỵ quốc công. Tên một điện trong cung Vị Ương đời Hán, nơi vợ vua ở, ở trên núi Ly Nhung, có hồ và suối nước nóng. Đường Minh Hoàng sai xây cung điện để nghỉ ngơi và du ngoạn. Núi Ly Nhung ở tỉnh Thiểm Tây ngày nay. Nơi An Lộc Sơn trấn thủ, thuộc tỉnh Hà Bắc ngày nay. Một điệu múa gốc từ Ấn Độ, truyền sang Trung Quốc, Đường Minh Hoàng sửa đổi lại thành một điệu ca vũ trong hoàng cung. Phép đặt quân ngày xưa, 12500 người làm một quân, vua thiên tử có sáu quân. Chữ “lục quân” đây cũng chỉ là nói quân của thiên tử. Đường vào Ba Thục có hai núi Kiếm Sơn là đại Kiếm Sơn và tiểu Kiếm Sơn, cách nhau 30 dặm, có đường gác bắc thông để đi qua, thế rất nguy hiểm. Ở Ba Thục, tức nay về hạt huyện Nga My, tỉnh Tứ Xuyên. Hai núi đối nhau, hình như lông mày con ngài, nhân được tên gọi là Nga My. Nay là tỉnh Tứ Xuyên. Linh là cái chuông nhỏ cầm tay lắc. Theo Trịnh Xứ Hối trong Minh Hoàng tạp lục bổ di, khi Huyền Tông vào Thục, đi qua Tà Cốc, gặp phải khoảng hơn chục trận mưa. Trong mưa ở sạn đạo nghe thấy tiếng chuông từ trên núi, thấy đặc biệt hoang vắng lanh lẽo, đau buồn thương tiếc Dương Phi, phổ thơ thành Vũ lâm linh khúc gửi niềm uất hận. Ý nói tình hình chung đã được cải thiện. Tháng chín năm Chí Đức thứ 2 (757), Quách Tử Nghi thu phục lại Trường An, tháng mười hai cùng năm Huyền Tông từ Thành Đô về Trường An. Gò nơi Dương Quý Phi được Minh Hoàng ban chết. Tên của ao phía bắc của cung điện Kiến Chương nhà Hán, nay ở phía đông thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây, rộng mười khoảnh, bằng một nghìn mẫu. Tên một cung điện nhà Hán, di chỉ ở phía tây bắc Tây An ngày nay. Câu này nói rằng, nhìn thấy hoa sen ở ao Thái Dịch giống như nhìn thấy khuôn mặt của Dương Quý Phi, thấy những tán lá liễu trước cung điện Vị Ương giống như nhìn thấy lông mày của Dương Quý Phi. Lý Bạch trong Thanh bình điệu có câu hoá dụng: “Vân tưởng y thường, hoa tưởng dung” (Nhìn mây nhớ đến xiêm áo, thấy hoa nhớ đến dung nhan). Đền Tây Cung tức cung Thái Cực, và điện Nam Nội tức cung Hưng Khánh. Đường Minh Hoàng sau khi chạy loạn trở về truyền ngôi cho con, làm Thái thượng hoàng, đầu tiên sống ở cung Hưng Khánh, nhưng vì cung điện gần triều chính, thường xuyên tiếp xúc với quần thần, khiến Túc Tông sợ ông có tham vọng lại lên ngôi nên dời ông đến Tây Cung. Chỉ ban nhạc mà Huyền Tông đã đào tạo ở Lê Viên. Lê Viên là hai kỹ phường trong nội cung. Năm 714, Huyền Tông đã lập một cung bên cạnh cung điện Bồng Lai để luyện tập âm nhạc và vũ đạo, và tự tham gia dạy diến tập âm nhạc và khiêu vũ. Phòng trong cung điện, nơi ở của thê thiếp, phủ lên các bức tường bằng tiêu, ớt và bùn để thơm và ấm. Ngói uyên ương. Nguỵ Văn Đế nằm mơ thấy hai phiến ngói rơi xuống đất, hoá đôi uyên ương, về sau người ta gọi thứ ngói cứ ghép thành hai phiến một để lợp nhà là ngói uyên ương. Nay là huyện Cùng Lai, Lan Châu, thuộc tỉnh Tứ Xuyên. Nguyên là cửa một cung điện đời Hán ở Lạc Dương, nay dùng để chỉ nơi kinh đô. Dương Quý Phi từng được Đường Minh Hoàng cho làm đạo sĩ, tên là Thái Chân. Bạch Cư Dị trong Nghê thường vũ y vũ ca 霓裳羽衣舞歌 đã tự chú Tiểu Ngọc là con gái của Ngô vương Phù Sai. Tức Đổng Song Thành, người hầu gái của Tây Vương Mẫu trong truyền thuyết. Tiểu Ngọc và Song Thành cùng là thị nữ của Dương Quý Phi. Đại ý hai câu này là Dương Quý Phi sống ở sâu trong cõi tiên, nên sau khi phương sĩ gõ cửa, người mở cửa nhờ Tiểu Ngọc đến nói với Song Thành sau đó Song Thành nói với bà. Một điện trong cung Hoa Thanh. Được dịch từ cụm từ “thánh chúa” trong nguyên tác. Theo Quách Tấn, Tản Đà đã giải thích rằng Dương Quý Phi vốn được cưới về làm vợ hoàng tử, nhưng Đường Minh Hoàng vì mê nhan sắc của nàng nên đã đưa nàng vào cung làm quý phi. Hành động đó rõ ràng là loạn luân, thế mà Bạch Cư Dị lại gọi nhà vua là “thánh chúa”, thì hai chữ đó có hàm ý mỉa mai. Bởi vậy, ông dùng hai chữ “vua cha” để làm sáng tỏ dụng ý trong nguyên văn. (“Kỷ niệm về Tản Đà”, Tạp chí Văn, số về Tản Đà, năm 1971)