BẢN TIN DƯỢC LIỆU SỐ 1/2022

CÔNG BỐ ĐẦU TIÊN VỀ BỆNH PHẤN TRẮNG DO NẤM PODOSPHAERA XANTH II TRÊN CÂY HY THIÊM TẠI TRUNG QUỐC

Irum Kukhtarandect và cs

The American Phytopathological Society. 2021 Oct Published Online: https://doi.org/10.1094/PDIS-07-21-1533-PDN

Hy thiêm (Sigesbeckia orientalis L.) là một loài thảo dược được trồng hằng năm thuộc họ Cúc với truyền thống sử dụng lâu đời để điều trị một loạt các bệnh liên quan đến viêm nhiễm ở Trung Quốc. Vào tháng 6 năm 2020, các triệu chứng điển hình của bệnh phấn trắng đã được quan sát thấy trên 30% cây hy thiêm hoang dại mọc ven đường và các khu thực nghiệm ở Đại học Minjiang, Phúc Châu, Trung Quốc. Các bào tử nấm phấn trắng có hình tròn đến không đều được quan sát thấy trên cả hai bề mặt của lá và thân non, làm cho lá bị thối và rụng sớm. Các sợi nấm phát triển trên bề mặt của vết bệnh, cong hoặc thẳng, sợ nấm phân nhánh, đa bào. Cấu trúc xâm nhiễm Appressoria trên sợi nấm có hình núm vú hoặc gần như không có. Các cành bào tử phân sinh thẳng, có kích thước từ 30-210 × 8-12 μm, trên cành bào tử phân sinh có từ 3 - 7 bào tử mọc thành chuỗi với một đường viền hình chóp. Các tế bào của cành bào tử phân sinh có hình trụ, kích thước 45-75 × 10-12 μm, theo sau là hai bào tử ngắn hơn. Bào tử phân sinh có hình trứng, hình elip đến hình thùng, kích thước từ 25-38 × 18-23 μm, các bào tử này riêng biệt với nhau. Các ống mầm được tạo ra từ một vị trí bên trên của bào tử phân sinh. Cấu trúc Chasmothecia không được quan sát trên các lá bị nhiễm bệnh. Dựa trên đặc điểm hình thái nấm được xác định là Podosphaera xanthii (Castagne) U. Braun & N. Shishkoff. Để giám định dựa trên sinh học phân tử, toàn bộ DNA đã được tách từ các bào tử nấm trên các lá bị nhiễm bệnh của 5 mẫu thu thập được. Đối với mỗi mẫu DNA, một phần của vùng LSU và ITS được khuếch đại bằng cách sử dụng mồi LSU1/LSU2 và ITS1 / ITS4 tương ứng. Chương trình đọc trình tự BLAST cho thấy trình tự của nấm P. xanthii giống đến 100% so với trình tự được báo cáo trên Ageratum conyzoides (KY274485), Eclipta prostrata (MT260063), Euphorbia hirta (KY388505), Sonchus asper (MN134013) và Verbena bonariensis (AB462804). Các đoạn gen đại diện (ITS: MZ613309; LSU: MZ614707) của một dòng đã được gửi vào ngân hàng gen. Phân tích cây phả hệ cũng nhóm trình tự thu được vào nhóm loài P. xanthii. Thí nghiệm lây bệnh nhân tạo đã được tiến hành bằng cách tạo tiếp xúc những lá đã bị nhiễm bệnh phấn trắng với các lá non của 5 cây hy thiêm khỏe đã trồng được 1 tháng, và 3 cây không được lây nhiễm làm đối chứng. Tất cả các cây được trồng trong nhà kính ở nhiệt độ 25 ± 2°C. Sau 7 ngày, các bào tử phấn trắng được quan sát thấy trên các cây được lây bệnh, trong khi các cây đối chứng vẫn không bị nhiễm nấm. Trên lá được lây nhiễm, sợi nấm có đặc điểm hình thái và tế bào giống với đặc điểm của nấm lây nhiễm ban đầu. P. xanthii đã được báo cáo là một nấm gây hại đáng kể trên nhiều loại cây trồng ở Trung Quốc. Theo hiểu biết của chúng tôi, đây là báo cáo đầu tiên về bệnh phấn trắng do P. xanthii gây ra trên cây hy thiêm ở Trung Quốc cũng như trên toàn thế giới. Cây hy thiêm là một trong những cây dược liệu thương mại quan trọng nhất của Trung Quốc và sự xuất hiện của bệnh phấn trắng là mối đe dọa đối với sản lượng, chất lượng và thị trường của loài này.

Hoàng Thị Sáu, Nguyễn Văn Kiên