Bệnh Vĩ Cuồng Của Một Số Tri Thức Trẻ

Có một câu chuyện vui thế này: Một anh chàng thấy trên ngực mình luôn xuất hiện một vết đỏ in hình bàn tay, anh ta không biết nguyên do vì đâu và quyết định đến bác sĩ khám. Bác sĩ sau một hồi khám cũng không tìm ra nguyên nhân. Anh chàng này buồn lắm, bèn kể chuyện với một đồng nghiệp. Đồng nghiệp kia mỉm cười và lý giải, đó là thói quen thường vỗ tay vào ngực mỗi khi nói chuyện của anh…

X. có thói quen khiến người đối diện không dễ chịu tí nào (quả là cái gì được gọi là "thói" thì thường không tốt). Ấy là thói chê bai người khác, cũng giông giống cái thói vỗ ngực. "Việc ấy, vào tay tớ 5 phút là xong ngay…". Cái chuyện đồng nghiệp thỉnh thoảng kèn cựa, chê bai nhau sau lưng tí ti, thôi thì cũng tạm gọi là chấp nhận được, chứ đến cả "sếp" cũng dám chê: "Ông ấy thì biết cái quái gì, chẳng qua…", "Làm việc dưới trướng ông ấy chán mớ đời…".

Đến nước này thì hẳn mọi người đều nghĩ rằng, X. phải là một người rất giỏi chuyên môn, nếu không thì cũng phải là loại cơ cấu lãnh đạo đến nơi. Nhưng không, X. chỉ là một nhân viên như nhiều nhân viên khác, mà đồng lương thời buổi tăng giá vùn vụt như hiện nay chỉ đủ ăn bún sáng và uống nước chè vặt, còn như nghiệp vụ cũng tạm được coi là cưng cứng (cưng cứng trong cái mặt bằng chung lính tráng với nhau). Tất nhiên là thỉnh thoảng cũng được "sếp" khen vì một thành tích nho nhỏ nào đó.

Có những trí thức trẻ luôn tự coi mình mà nhất thiên hạ.

X. là người nhạy cảm. "Sếp" của anh khen xong rồi… quên luôn, như vô số lời động viên ông ấy vẫn thường dành cho những nhân viên dưới mình, nhưng anh thì nhớ dai lắm. Sáng ngủ dậy là X. nhớ đến ngay mấy lời khen ấy và cứ tí tách gặm nhấm niềm vui cả ngày. Nhưng anh lại không biết một điều rằng, "sếp" của anh là một nhà ngoại giao rất giỏi, rõ ràng ông ấy đang tống cổ anh ra một hoang đảo rất xa mà anh vẫn ngỡ mình đang được đi du lịch. Vậy thôi, X. đã cho mình là nhất, hơn đứt đám đồng nghiệp "dốt nát", suốt ngày tỉ mẩn với đống công việc bừa bộn, lặt vặt không biết làm sáng mình lên.

Rất ít người có thể nhận ngay ra được, nếu không có cái đệm khổng lồ chắc chắn kia, thì kẻ đứng trên vai làm sao có thể yên tâm ngự ở cái thế chạm tay tới mặt trời kia. Trong bóng đá cũng vậy, nếu như không có những người "khổng lồ" chuyền bóng thì làm sao có những kẻ được tung hô hoan hỷ và ngay lập tức, nói oang oang trên báo chí, tự nhận mình là "number one" (số 1). Anh ta thừa biết rằng, một mình anh ta không thể làm nên chiến thắng, nhưng anh ta vẫn cố nén cái lòng tự trọng xuống tận đáy của vô số những phẩm chất và thói xấu của con người, để được một lần thỏa mãn với chính mình, để được tha hồ huênh hoang và nghênh ngang với đời: Ta là nhất!

Cái ảo giác vinh quang ấy không phải là ma túy nhưng có sức gây nghiện và gây hại hơn cả ma túy. Nó bắt con người ta khi đã vướng vào luôn ở một vị trí lửng lơ "chân không tới đất, cật không tới giời". Vấn đề ở chỗ, ít người nào chịu nhìn lên mà lại luôn trong tư thế nhìn xuống. Vì ở trên cao nhìn xuống nên trong tầm mắt của họ cũng chỉ thấy mỗi quá khứ của mình mà thôi, và vạn vật đều trở nên bé nhỏ làm sao.

Trong các câu chuyện dù là ở quán nước vỉa hè hay trong các nhà hàng sang trọng, nếu có dăm ba "ông bà" công chức, là y như rằng góc ấy gió bay phần phật (vì thói quen vung tay khi nói). Và rồi, họ thi nhau huênh hoang, cứ như công ty ấy nếu không có họ thì sẽ phá sản đến nơi, và gào lên những bài ca cũ rích. Dường như đấy là một "món ăn tinh thần" không thể thiếu đối với nhiều đám công chức hiện nay.

"Sếp" được đặt lên bàn nhậu, cùng với nào thịt, nào cá, nào rau và họ nhắm "sếp" cùng với rượu. Điều rất lạ là, những lúc ấy, dù đã bị rượu vật mà sao họ còn nhìn ra nhiều điểm yếu của "sếp" thế không biết, nào là giá cả thì tăng vùn vụt mà “sếp” cứ lỳ, không chịu tăng lương, để anh em chết đói. Điều đáng nói là, họ chê "sếp" không biết làm việc, nhưng việc của "sếp" gồm những gì thì thậm chí họ không biết tường tận. Nhưng chê thì vẫn cứ chê, và họ khó chịu lắm, khó chịu thực sự, cái sự bức bối ấy đang bốc ra từ những khuôn mặt đang đỏ bừng vì rượu.--PageBreak--

Cùng với cái miệng đang nhồm nhoàm nhai thịt là: "Ông ấy dốt lắm, chả biết làm gì, tớ mà làm sếp…". Và ngồn ngộn thông tin được tung ra như hỏa mù, khiến người đối diện không biết đường nào mà lần. Toàn những chuyện "đao to búa lớn", nào thăng chức, nào giáng chức, nào ông này sắp chuyển, ông kia chuẩn bị lên, bà nọ sắp đi… cứ như họ là trưởng ban tổ chức nhân sự vậy.

Mà lạ! Cái miệng dẻo quẹo kia nói cứá như thật, nói như không biết ngượng về những chuyện nội bộ công ty mà nghe lỏm được ở đâu đó, như thể chính mình là người ký quyết định cho bà nọ thăng chức, ông kia về vườn vậy: "Phải chuyển thằng cha này thôi, cả tháng nay chẳng làm được việc gì", "Ông kia càng ngày càng dốt, có mỗi việc ấy làm mãi không xong". Suy cho cùng, cũng chỉ là để lòe mấy đồng nghiệp đang mắt chữ A, mồm chữ O, ra chuyện ta đây "thân sếp", nên chuyện thâm cung bí sử gì cũng biết.

Rồi cũng thật lạ! Suốt ngày cho rằng mình giỏi hơn sếp, coi đồng nghiệp chỉ là bọn dễ sai khiến và rời rạc như cơm nguội, để tự nâng mình lên (dù không ai công nhận), nhằm tự thỏa mãn "ảo giác" nhưng lại luôn luôn cho rằng mình đang đứng ở một vị trí rất cao nhìn mọi sự, vô nhiễm với những vụn vặt "cơm áo gạo tiền". Họ - những kẻ tự cho mình cao bằng mặt trời ấy luôn tỏ ra coi thường những đồng nghiệp xung quanh mình và cả những người ở vị trí cao hơn mình.

Và không biết có thật lòng không hay cái "mốt" nó phải thế: Họ luôn lo lắng cho những điều to tát, những điều nằm ngoài phạm vi kiểm soát của một anh công chức quèn, dù họ không có nghĩa vụ và nhiệm vụ phải lo lắng đến thế. Mà nghĩ cho đúng, làm sao mà lo nổi khi tầm và tài chỉ là của một anh nhân viên quen ngồi hàng chè chén hút thuốc lào vặt, nhưng lại luôn nghĩ rằng mình là vĩ nhân, có thể cứu rỗi được cả thế giới.

Họ luôn day dứt với mớ suy nghĩ bộn bề, được gọi bằng vô số thuật ngữ rất khó hiểu, và đưa ra nhằng nhẵng những câu hỏi chính họ cũng không trả lời nổi, "làm sao để trật tự không bị đảo lộn" mà không biết rằng, chính họ đang làm cho mọi chuyện rối tung lên. Lại nữa, nếu mọi người không nhìn ra cái tố chất "vĩ nhân" trong con người họ, thay vì trước đây là do người khác phát hiện thì bây giờ, chính họ sẽ tự "cướp đài phát thanh" mà tuyên bố: "Ta chính là vĩ nhân đây, các người cần gì phải tìm kiếm đâu xa", bất luận có ai nghe họ nói hay không