Bèo Tai Chuột - 7colorsgv

Cập nhật ngày 11-VIII-2021: Hình bào tử, vui lòng xem phía dưới.

Bèo tai chuột là loại thực vật thuỷ sinh nổi phổ biến ở hồ cá cảnh ngoài trời hoặc các mặt nước trang trí. Thực chất, việc chúng phổ biến khắp thế giới là do được nhập khẩu để dùng làm sinh vật cảnh. Đây là loại bèo có nguồn gốc từ Brazil.

Bèo tai chuột (Salvinia molesta) thuộc họ Salviniaceae. Giống Salvinia hiện tại được ghi nhận có 12 loài, Salvinia molesta có lẽ là loài phổ biến nhất. Lá bèo có hai dạng, dạng nổi trên mặt nước, mọc thành từng đôi. Loại lá chìm dưới nước chính là thứ mà chúng ta thường gọi là rễ (vì loại thực vật này không có rễ thực sự!). Khi tìm thông tin viết bài tôi mới biết vụ rễ giả này! 🙂

Một đặc điểm hình thái khá lý thú là mặt trên lá của bèo này có các túm lông dùng để chống thấm nước. Những lông này chẻ ra làm 4 ở phần trên rồi sau đó lại chụm lại ở đỉnh, tạo thành hình dạng như cái que đánh trứng (tiếng Anh gọi là egg-beater, hoặc egg whisk – từ egg-beater nghe có vẻ “bình dân” và “ngầu” hơn! 🙂 ).

Khi mọc ngoài ánh sáng mạnh, nhìn lá bèo có vẻ như vàng nâu hơn. Nhưng thực chất, một phần là do đầu các túm lông này chuyển sang màu nâu, chắc là bị cháy nắng! 🙂

Bèo tai chuột là một nhánh thuộc nhóm dương xỉ, chúng sinh sản hữu tính bằng bào tử. Tuy nhiên chưa bao giờ tôi thấy bào tử của chúng trong điều kiện thả tại các hồ cá của mình. Như mọi loại bèo khác, chúng phát triển nhanh nhất bằng phương pháp đẻ nhánh.

Cập nhật 11-VIII-2021: Sau khoảng 1 năm tôi bỏ không nuôi cá, một số cây bèo này ở trong hồ không có cá và bị cạn nước, chỉ còn xâm xấp nước, kết quả là xuất hiện bào tử!

Bào tử mọc ra từ phần gốc lá và rễ giả, mỗi nhánh có khoảng 5-6 bào tử hình búp như nụ hoa.

Tôi không rõ là trồng từ bào tử thì như thế nào.

Bèo tai chuột thích hợp với các điều kiện nước đứng (ao, hồ…) hoặc nước chảy nhẹ. Chúng có thể tạo thành lớp phủ dày đặc trên mặt nước. Theo một số nghiên cứu, chúng có thể tăng gấp đôi sinh khối sau 3 ngày trong điều kiện tối ưu. Chính vì vậy, loại bèo này cũng được sử dụng để xử lý ô nhiễm hữu cơ nhờ khả năng hấp thụ mạnh chất dinh dưỡng trong các nguồn nước bị phú dưỡng. Sau đó, sinh khối của chúng có thể được phơi khô để làm mùn trồng cây. Chúng cũng có thể được sử dụng làm giấy, nhiên liệu sinh học… Về mặt tiêu cực, sự phát triển quá mức của loại bèo này làm giảm lượng ô-xy trong nước cũng như lượng vật liệu mục rữa từ sinh khối của bèo có thể làm giảm chất lượng nước, chúng cũng có thể cạnh tranh và tiêu diệt các loại thực vật thuỷ sinh khác mọc dưới nước, do che kín bề mặt. Ngoài ra, khi phát triển kín mặt nước, chúng làm cho các loài chim nước di cư không nhận ra mặt nước để hạ cánh!

Một thông tin rất có thể có nhiều triển vọng là nghiên cứu ở trường Đại học Stephen F. Austin (bang Texas, Mỹ), cho thấy các chất chiết xuất từ loại bèo này có khả năng ức chế sự phát triển của các tế bào ung thư trên người mà không ảnh hưởng đến các tế bào khoẻ mạnh lân cận.

Trong điều kiện hồ của mình, tôi thấy có ba dạng/kích thước lá:

1. Dạng lá lớn: kích thước khoảng 1,5 cm, lá xếp chữ V theo đường sọc giữa. Tuỳ độ ken đặc của bèo trên mặt nước mà chữ V này có thể hẹp hoặc rộng. Dạng lá này chỉ có trong các hồ bỏ không của tôi. Ngoài tự nhiên, bạn có thể gặp lá có kích thước lớn hơn nữa.
2. Dạng lá trung bình: khoảng 1 cm, lá tương đối phẳng, nhưng vẫn thấy rõ đường sọc giữa. Đây là dạng phổ biến nhất trong các hồ của tôi.
3. Dạng lá nhỏ: trong điều kiện thiếu sáng, lá bèo rất nhỏ, có thể chỉ vài mm, lá gần như phẳng, không rõ đường sọc giữa.

Bèo tai chuột là dạng bèo khá phù hợp cho các hồ cá nhỏ ngoài trời. Chúng không quá lớn như bèo cái, không quá nhỏ như bèo tấm. Ngoài ra, nhờ khả năng hấp thu chất hữu cơ trong nước cực tốt, chúng giúp làm sạch nước nhanh, đặc biệt trong những hồ ngoài trời không sử dụng lọc hoặc ít thay nước.

Tuỳ số lượng cá, tình trạng các loại tảo, thuỷ sinh khác trong hồ… mà bạn có thể duy trì lớp phủ bèo tai chuột nhiều hay ít. Thông thường, với số lượng cá ít và hồ ngoài trời không dùng máy móc gì, bạn có thể để bèo che 70-80% mặt nước, với điều kiện tảo và các loại rong khác đủ nhiều để tạo ô-xy cho cá. Với số lượng cá nhiều, thường không bao giờ tôi để bèo chiếm quá 50% mặt nước. Nếu không, bạn có thể gặp tình trạng cá nổi lình phình trên mặt nước vào sáng hôm sau do ngạt thở!

Ghi chú: dựa trên hình ảnh, dạng lá, cấu tạo túm lông, tạm thời tôi định danh loại bèo đang có là Salvinia molesta. Có thể ở nước ta có các loài khác thuộc giống này như S. natans hoặc S. minima. Để “chắc ăn” cần phải có tài liệu phân loại gốc của các loài này.

Share this:

• X
• Facebook

Like Loading...

Related