BÓNG CÂY KƠ NIA : Bài Ca đi Cùng Năm Tháng

Bài hát Bóng Cây Kơ nia ra đời vào đầu thập niên 70 của thế kỷ trước. Tác giả là nhạc sĩ Phan huỳnh Điểu, thơ Ngọc Anh, qua tiếng hát của nghệ sĩ Măng thị Hội.

Bài hát mang âm hưởng dân ca dân tộc Tây Nguyên, thuộc loại khó hát nhưng đã nhanh chóng được nhiều người yêu nhạc biết đến và yêu thích.

Theo tác giả Triệu Xuân trong tác phẩm Thơ hay phổ Nhạc ( 7 tập. NXB Văn học. Tập 1 ấn hành năm 2005 ) thì nhà thơ Ngọc Anh tên thật là Nguyễn Ngọc Anh, sinh năm 1932 tại xã Đại Đồng, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Tham gia kháng chiến chống Pháp từ năm 1957, chiến đấu liên tục nhiều năm ở Tây Nguyên. Từ năm 1950 là phóng viên mặt trận của báo Vệ Quốc Quân, rồi báo Quân Đội Nhân Dân Liên Khu 5. Sau năm 1954 là cán bộ nghiên cứu thuộc Ban Văn Sử Địa Trung ương, tiền thân của Viện Văn Học Việt Nam. Trong thời gian này, Ngọc Anh đã có một số công trình nghiên cứu có giá trị về văn học và văn hoá Tây Nguyên, đã tham gia trong việc dịch sang tiếng Việt một số trường ca Tây Nguyên nổi tiếng như Đam San, Xing Nhã … Nhiều bài thơ đặc sắc của Ngọc Anh cũng ra đời trong thời gian này, được phổ biến rộng rãi trong cả nước, đặc biệt được đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên hết sức yêu mến, coi như là “dân ca” của mình. Bóng cây Kơnia là một trong những bài thơ còn sống mãi đó.

…

Năm 1964, Ngọc Anh trở về chiến đấu ở chiến trường khu 5. Anh đã anh dũng hy sinh tại mặt trận Kontum vào đầu năm 1965.

Và đây là nguyên văn bài thơ Bóng cây Kơ nia in lần đầu trong tập thơ Tiếng hát miền Nam, tập thơ từ miền Nam gửi ra, Nhà xuất bản Văn học,1959:

BÓNG CÂY KƠ NIA

Buổi sáng em lên rẫy Thấy bóng cây Kơ nia Bóng ngả che ngực em Về nhớ anh, không ngủ…

Buổi chiều mẹ lên rẫy Thấy bóng cây Kơ nia Bóng tròn che lưng mẹ Về nhớ anh mẹ khóc…

Em hỏi cây Kơ nia: – Gió mày thổi về đâu? – Về phương mặt trời mọc, Mẹ hỏi cây Kơ nia: – Rễ mày uống nước đâu? – Uống nước nguồn miền Bắc.

Con giun sống nhờ đất Chim phí sống nhờ rừng Em và mẹ nhớ anh Uống theo nguồn miền Bắc Như bóng cây Kơ nia Như gió cây Kơ nia.

(Ngọc Anh)

Nhạc sĩ Phan huỳnh Điểu sinh ngày 11 tháng 11, và cũng là người con thứ 11 trong một gia đình cha làm thợ may ở Đà Nẵng. Nhưng quê gốc của ông ở Điện Bàn, Quảng Nam. Ông bắt đầu hoạt động âm nhạc từ năm 1940 trong nhóm tân nhạc. Sau ca khúc đầu tay Trầu cau, sáng tác của ông được biết rộng rãi là bài Đoàn giải phóng quân viết cuối 1945. Một nhạc phẩm nổi tiếng khác của ông là Mùa đông binh sĩ được viết khoảng giữa thập niên 1940. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Phan Huỳnh Điểu gia nhập quân đội, công tác ở Liên khu 5. Thời gian này ông viết một số ca khúc như Nhớ ơn Hồ Chủ Tịch, Quê tôi ở miền Nam… Năm 1955, sau khi tập kết ra Bắc, ông công tác ở Ban Nhạc vũ, Hội Văn nghệ Việt Nam. Năm 1957, khi thành lập Hội Nhạc sĩ Việt Nam, ông được cử vào Ban chấp hành là Ủy viên Thường vụ và công tác tại Hà Nội. Tháng 12 1964, Phan Huỳnh Điểu vào chiến trường Trung Trung Bộ ở trong Ban văn nghệ Khu. Thời gian đó ông viết bản hành khúc Ra tiền tuyến với bút danh Huy Quang. Sau 1975, Phan Huỳnh Điểu chuyển về Hội Âm nhạc thành phố Hồ Chí Minh và sống ở đó. Ông đã sáng tác và công bố hơn 100 ca khúc, quá nửa trong số đó là các bài hát phổ thơ. Âm nhạc của Phan Huỳnh Điểu có giai điệu trau chuốt, trữ tình, ngay cả trong trong thể loại hành khúc, như Cuộc đời vẫn đẹp sao, Hành khúc ngày và đêm. Phan Huỳnh Điểu còn có nhiều ca khúc về đề tài tình yêu thành công như Tình trong lá thiếp, Những ánh sao đêm, Bóng cây Kơ nia, Anh ở đầu sông em cuối sông, Sợi nhớ sợi thương, Thuyền và biển..

Nghệ sĩ Măng thị Hội, người dân tộc Ba Na, lần đầu tiên đến với bài hát “Bóng cây Kơ nia” khi còn là sinh viên của Nhạc viện Hà Nội. Có lẽ bài hát nầy đã khơi dậy trong tâm hồn cô một tình cảm mãnh liệt, da diết với quê hương Tây Nguyên, nên với bài hát “Bóng cây Kơ nia”, cô đã đạt được điểm “tuyệt đối” trong lần biểu diễn thi tốt nghiệp ra trường.

Cũng theo tác giả Triệu Xuân, trong lần trò chuyện sau khi nhận giải thưởng Hồ chí Minh về Văn học nghệ thuật, nhạc sĩ Phan huỳnh Điểu cho rằng từ trước đến nay chưa có ca sĩ nào trình bày “Bóng cây kơ nia” thành công bằng ca sĩ NSƯT Măng thị Hội.

Nguồn tham khảo: Triệu Xuân

Chia sẻ:

• X
• Facebook

Thích Đang tải...

Có liên quan