Bonsai – Wikipedia Tiếng Việt

Nghệ thuật bonsai có nguồn gốc từ Trung Quốc, sau đó lan truyền sang Nhật Bản và Hàn Quốc khi người ta phát hiện trên núi những cây nhỏ mọc hoang dã, giống cây cổ thụ và có sức sống mãnh liệt trong điều kiện khó khăn, sau đó, người ta đem những cây này về trồng trong chậu nhỏ và tiến hành cắt tỉa, uốn sửa để tạo dáng đẹp hơn. Nghệ thuật này được gọi là Penjing (盆景, bồn cảnh, còn gọi là Hòn non bộ).

Bonsai giữ vị trí đặc biệt trong cộng đồng cư dân Trung Hoa và những người Hoa sinh sống tại Đài Loan, Thái Lan và Singapore. Các nghệ nhân bậc thầy về bonsai ở Trung Quốc hiện nay vẫn phân biệt rõ giữa nghệ thuật bonsai và nghệ thuật bồn cảnh.

Nghệ thuật bồn cảnh xuất hiện từ thời kỳ đầu của nhà Hán (khoảng năm 206 TCN đến 220). Một trong những truyền thuyết Trung Quốc cho rằng vào thời này, một vị hoàng đế đã tạo ra phong cảnh trong sân vườn của mình, bao gồm núi đồi, thung lũng, sông hồ và cây cối. Nơi này mô phỏng cảnh vật trong đế quốc của ông, và ông có thể ngắm toàn bộ “vương quốc” thu nhỏ qua khung cửa sổ. Phong cảnh nghệ thuật này là sở hữu riêng của ông và cấm mọi người chiêm ngưỡng. Đây chính là truyền thuyết nói về nghệ thuật tạo hình cây cối, nhà cửa, con người, thú vật ở Trung Quốc.

Còn về bonsai, có truyền thuyết cho rằng vào triều đại nhà Tần (221 TCN – 226 TCN), Đào Uyên Minh (còn gọi là Đào Tiềm) là một nhà thơ nổi tiếng và là quan chức cao cấp trong xã hội. Ông mệt mỏi với công việc triều chính và về ở ẩn tại một nơi hoang vắng, thanh tĩnh. Tại đây, ông bắt đầu trồng cây hoa cúc trong chậu, được coi là bước khởi đầu của việc trồng cây trong chậu.

Năm 1972, người ta phát hiện ra cây bonsai trong hầm mộ của hoàng tử Zhang - huai (đời nhà Đường, từ năm 618 đến năm 907).

Vào năm 1000, trong triều đại nhà Tống, xuất hiện những bài thơ miêu tả bồn cảnh cùng nhiều tài liệu hướng dẫn tạo tác phẩm bonsai.

Trong triều đại nhà Nguyên (1280–1368), các bộ trưởng và thương gia người Nhật mang những cây bonsai từ Trung Quốc về Nhật Bản, coi chúng như những món quà tặng.

Cuối triều đại nhà Minh, Chu Shun-sui, một vị quan Trung Quốc, vì không chịu được luật lệ hà khắc, đã bỏ trốn sang Nhật Bản. Khi đi, ông mang theo toàn bộ tuyển tập cây cảnh và góp phần quảng bá nghệ thuật cây cảnh tại Nhật. Thời đó, Nhật Bản đã phát triển phong cách riêng trong việc trồng bonsai. Đây là một nghệ thuật dành cho giới quý tộc, đó là giới samurai và đến cuối thế kỷ mới trở thành sở thích của mọi tầng lớp trong xã hội Nhật Bản.

Vào triều đại nhà Thanh (từ năm 1644 đến năm 1911) bồn cảnh và bonsai trở thành sở thích của tất cả các tầng lớp trong xã hội Trung Quốc.

Năm 1879, người Nhật đã giới thiệu bonsai đến hội chợ thế giới tại Paris rồi tới London vào năm 1909.

Năm 1989, nghệ thuật bonsai đã phát triển đến giai đoạn phổ thông trên khắp thế giới.