[Bookademy] Miệt Thị Ngoại Hình - Đừng Dùng Tự Do Ngôn Luận ...

Hạ thấp người khác có nâng cao giá trị bản thân? Chắc chắn là không. Nhưng có một sự thật là ngày càng nhiều người đang trực tiếp và hoặc gián tiếp hạ thấp giá trị và sự tự tin của người khác thông qua việc miệt thị ngoại hình. Dù là vô ý hay cố tình thì việc đánh giá và bình luận về ngoại hình của một người là điều vô cùng phi lý. Thậm chí, một số người còn vô tư yêu cầu hay khuyên bảo người khác thay đổi ngoại hình trong khi bản thân thì chưa ý thức được chính mình có khi còn “xấu xí và xấu xa” hơn khi đưa ra những lời miệt thị được ngụy biện dưới lốt những mỹ từ như “góp ý chân thành”, “lời khuyên để trở nên đẹp hơn” và “tự do ngôn luận”.

Khẩu nghiệp từ những kẻ ưa trò phán xét

Body shaming – Miệt thị ngoại hình là cụm từ được dùng ngày càng phổ biến khi hiện tượng đánh giá và phán xét ngoại hình người khác ngày càng lan rộng trên toàn thế giới.

Nếu như trước đây, miệt thị ngoại hình thường nhắm vào nạn nhân là những người bị gắn mác “mập, béo, quá cỡ” thì ngày nay, bất kỳ dạng người ở thể trạng nào cũng có thể trở thành nạn nhân của miệt thị ngoại hình nếu như “không vừa mắt” của những người tự ban cho mình quyền năng được phán xét. Ví dụ điển hình nhất ngày nay là trong trường học, công viên, siêu thị, trên đường phố hay bên trong các tòa nhà công sở, dù là sáng sớm, trưa nắng nóng hay chiều tà tối muộn, đâu đâu ta cũng có thể bắt gặp một “thánh phán” với ánh mắt soi mói cùng các lời bình phẩm đại loại như: “ốm quá nhìn như thiếu ăn”, “người màu mỡ dư thừa điện nước quá”, “đầu tóc lỗi mốt nhìn nhà quê hai lúa”, “da rạn nhìn ghê như mạng nhện”,….

Ở các nước phương tây, tuy tự do ngôn luận được khuyến khích nhưng việc “bình phẩm” về ngoại hình người khác có thể bị liệt vào tội “nhục mạ danh dự và nhân phẩm”, được xem như hành động bắt nạt tinh thần có thể gây tổn thương trầm trọng lên cả sức khỏe tinh thần và thể chất của người khác.

Ngược lại, ở phương đông thì các nạn nhân của miệt thị ngoại hình có phần “cam chịu” hơn do đặc thù xã hội đề cao các giá trị và quy tắc mang tính được cộng đồng, số đông cho là đúng đắn. Và do đó, phụ nữ Á đông thường có xu hướng gò bó và ép buộc bản thân chiều theo những “lời khuyên ngoại hình” từ gia đình và người thân, bạn bè. Đặc biệt là những phụ nữ có gia đình thì lại càng phải nghe theo ý kiến của chồng từ kiểu tóc cho đến trang phục và vấn đề cân nặng hoặc một khiếm khuyết trên cơ thể càng trở thành một cơn ác mộng khiến phụ nữ ngày càng ám ảnh với việc “phái đẹp” là phải đẹp.

Tuy nhiên, đứng trước thực trạng như tờ The Huffington Post đưa tin, ngày càng có nhiều kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng những nạn nhân bị miệt thị ngoại hình và cảm thấy tiêu cực về vẻ ngoài của bản thân thì nhiều nguy cơ sẽ tăng gấp ba lần khả năng phát triển các căn như bệnh tiểu đường, bệnh tim và đột quỵ so với những người có ngoại hình và thể trạng tương tự nhưng không phải chịu đựng sự miệt thị và không có nhận thức không tích cực về bản thân mình. Tóm lại, sự xấu hổ và tự ti về nhan sắc có thể dẫn đến những mối nguy hại trầm trọng về mặt sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.

Và do vấn đề bắt nạt theo kiểu miệt thị chính là nguyên nhân chính dẫn đến sự xấu hổ và tự ti nên các chuyên gia y tế đang rất lo ngại về tỷ lệ gia tăng bệnh tật của con người trong một xã hội được cho là “tự do ngôn luận”, đặc biệt là đối với phụ nữ, những người thường phải chịu áp lực về vấn đề cân nặng.

Vậy thì, tại sao lại có những kẻ đi miệt thị ngoại hình của người khác? Vì họ quá rảnh rỗi chăng?!

Một số nghiên cứu đã rút ra kết luận rằng các phương tiện truyền thông đã tác động lên nhận thức của chúng ta về một xã hội xem trọng hình ảnh cá nhân và đặc biệt là vẻ ngoài hình thể. Ví dụ điển hình là trong các kịch bản phim hoặc hài kịch thì thông thường các nhân vật thừa cân sẽ bị xem như những trò đùa hay yếu tố làm nên sự hài hước cho cả chương trình. Hoặc tồi tệ hơn, một số người xem việc thừa cân là một nỗi ám ảnh ghê sợ và là một “tội lỗi” to lớn đến nỗi các trường hợp về việc “giảm cân thần kỳ” được tung hô như những câu chuyện truyền cảm hứng ý nghĩa và thậm chí còn có cả các chương trình truyền hình thực tế, cuộc thi khuyến khích giảm cân giảm mỡ.

Và mưa dầm thấm lâu, tất cả mọi người, thế hệ đi sau bị truyền thông dắt mũi và cho rằng “ốm, thon thả” mới là chuẩn mực cho cơ thể hoàn hảo và bằng cách nào đó chúng ta cảm thấy xấu hổ, tự tin và phán xét và chỉ trích bản thân mình hoặc những người xung quanh khi nhận thấy dấu hiệu của sự “tăng cân”. Hoặc nếu nhìn vào bản chất sâu xa của vấn đề, tất cả chúng ta đều đang lo lắng về những gì người khác sẽ nghĩ và phát ngôn khi nhìn váo cơ thể mình, chúng ta lo sợ rằng mình sẽ là mục tiêu của những kẻ phán xét ngoại hình hoặc đôi lúc chính chính ta cũng là một kẻ đang phán xét người khác.

Bên cạnh đó chính các công nghệ chỉnh sửa hình ảnh cũng đã góp phần làm cho các sản phẩm mang tính văn hóa đại chúng mang màu sắc “thần tượng hóa”, cụ thể là trong quảng cáo in ấn, các bộ phim hay video ca nhạc ngày nay hầu như đều ra rả đề cao vẻ đẹp “thon thả, mi nhon” hoặc “săn chắc không chút mỡ thừa” hoặc “làn da trắng sáng không tì vết”..v.v..

Thực chất thì tất cả các “chuẩn mực đẹp” nêu trên đều được tuyên truyền và dàn dựng bởi các công ty quảng cáo chuyên nghiệp với mục đích tiếp thị cho các sản phẩm như thuốc giảm cân, thiết bị tập thể dục, gói thành viên tại các trung tâm thể dục thẩm mỹ hoặc các hóa mỹ phẩm như kem tẩy trắng da, kem trị rạn nứt da,….

Quy tắc là khi một thông tin không đúng sự thật hoặc một thông điệp phiến diện chủ quan được lặp đi lặp lại quá nhiều lần và tiêm nhiễm vào đầu người tiếp thu liên tục với cường độ cao (kết hợp với cả sự hùa theo của những người xung quanh) thì một ngày nào đó, người tiếp nhận sẽ không còn khả năng phân biệt độ tin cậy của thông tin và dần dần “tin tưởng” vào những gì được “một phần xã hội công nhận và cho là đúng đắn”.

Lật mặt ấn ý sau bình luận trên mạng xã hội

Trong những tình huống nêu trên, sự miệt thị được nhìn nhận từ phía nạn nhân và những kẻ phán xét trực tiếp. Thế còn những kẻ phán xét giấu mình sau những lời bình phẩm trên các trang mạng xã hội thì sao?

Có thể thấy những người phán xét giấu mặt trên các tài khoản “thật mà không thật” trên mạng xã hội chủ yếu thuộc dạng “anh hung bàn phím” và muốn “nói cho sướng mồm” chư thực chất bản thân họ cũng chưa chắc gì đã hoàn hảo hay sở hữu một thân hình lý tưởng. Hoặc thậm chí, chính bản thân họ cũng là nạn nhân của miệt thị ngoại hình và họ cũng bất lực với những người phán xét xung quanh nên không còn cách thức nào ngoài việc trút xả cơn giận lên người khác và tự biến bản thân thành một người phán xét, ẩn danh tính những vẫn cảm thấy an toàn và được hả giận.

Do đó, đứng trước những mối nguy cơ luôn rình rập xung quanh, mỗi người, nhất là chị em phụ nữ cầ trang bị cho bản thân những cách tự bảo vệ mình trước nạn miệt thị ngoại hình:

Đối với gia đình, bạn bè, sếp và đồng nghiệp: điều quan trọng là tập trung vào việc xây dựng sức mạnh và sự tự tin của bản thân. Điều quan trọng là xác định được những kẻ phán xét nằm trong vòng tròn giao tiếp hàng ngày của mình. Sau đó, hãy thẳng thắn chia sẻ hoặc yêu cầu họ ngừng bình phẩm về ngoại hình người khác đồng thời chính mình cũng từ chối bình luận về vẻ ngoài của những người xung quanh.

Nếu việc dành thời gian ở bên cạnh những người này chỉ khiến bạn mệt mỏi, chán chường và bế tắc mà họ không hề có dấu hiệu thay đổi thì cách tốt nhất là hãy tránh xa họ ra. Việc rời bỏ hoặc xa lánh một người khiến bản thân tự ti, xấu hổ và cảm thấy tồi tệ là việc bình thường và bất kỳ ai cũng nên làm càng sớm càng tốt. Tại sao phải chịu đựng những kẻ phán xét với nguy cơ trở thành một kẻ phán xét giống họ chứ không chọn ở bên những người yêu quý và trân trọng bạn vì chính giá trị chứ không phải ngoại hình? Có thể số lượng người như vậy rất ít hoặc không có nhưng hãy thử tìm kiếm và ở bên cạnh họ thay vì bỏ cuộc và hòa mình vào làn song của những kẻ thích gieo rắc khẩu nghiệp.

Đối với chính mình: Hãy tìm một điểm mà bạn thích trên cơ thể của bạn, có thể không cần phải theo một tiêu chuẩn nào cả, miễn là đặc điểm đó khiến bạn cảm thấy mình đặc biệt, khác biệt, độc đáo và giúp bạn tự tin hơn, tự hào về chính mình hơn. Có thể là một nốt ruồi duyên, một kiểu tóc mới hoặc một làn da nâu “gia truyền”,… hãy tìm và chia sẻ về điều đó với những người xung quanh để biến vẻ đẹp độc đáo đó trở thành đặc điểm nhận dạng “không lẫn vào đâu được” của chính mình.

Và tuyệt hơn nữa, nếu có thể, hãy tìm một nét đặc trưng của những người mà bạn yêu thương và khen ngợi điều đó. Bằng cách này, những lời chân thật và tốt đẹp về vẻ ngoài sẽ tạo nên sức mạnh cộng hưởng, kết nối tư dung tích cực cho cả vòng tròn giao tiếp xung quanh chúng ta.

Không riêng gì phụ nữ, mà với tất cả ác giới tính, ở mọi độ tuổi và quốc gia, tôn giáo đều mong muốn cảm thấy mình đẹp hơn, xinh hơn, tươi hơn trong mắt người xung quanh. Thế nên, ý thức về một “thần thái” tự tin vào vẻ đẹp của mình và khuyến khích người khác tin vào vẻ đẹp của họ cũng là một nét đẹp giúp mỗi người tỏa sáng và góp phần tạo nên sức mạnh chống lại những “tiêu chuẩn về cái đẹp” rất sai và rất vô lý được giựt dây bởi các công ty hay cá nhân muốn tiếp thị sản phẩm và dịch vụ bằng cách đánh vào tư tưởng ham đẹp luôn hiện hữu.

Mỗi người đều đẹp theo cách riêng – Đừng góp ý khi người khác KHÔNG cần

Thời đại bùng nổ các thiết bị kết nối và các trang mạng xã hội đã mang mọi người đến gần nhau hơn song cũng lại khiến cho mọi người ngày càng xa cách hơn. Và xa cách lớn nhất chính là khoảng cách cảm xúc khi mà sự đồng cảm, thấu cảm dần bị khỏa lấp bằng sự vô cảm trước nỗi đau của người khác. Đứng ở góc nhìn cá nhân, một số người cho rằng việc bình phẩm về ai đó trực tiếp hoặc trên mạng xã hội bị “phóng đại mức độ tiêu cực” khi mà những bình luận đó “chỉ mang mục đích góp ý" để đối tượng tiếp nhận thay đổi bản thân và “trở nên tốt đẹp hơn".

Câu hỏi đặt ra là: Chúng ta là ai mà tự phong cho mình cái quyền đi phán xét người khác? Và vì những lời bình phẩm dù là mang hàm ý đóng góp ý kiến tiêu cực hay tích cực thì, vẻ ngoài của người khác có liên quan gì đến lợi ích hay trách nhiệm của ta không? Nếu câu trả lời là không và bạn thậm chí còn không biết rõ về một người nào đó hay một vấn đề nào đó thì tốt nhất là ta không nên bình luận hay “đóng góp ý kiến” một cách bừa bãi khi người khác không cần, không nhờ, không mượn và cũng không muốn ta làm việc ấy.

Tất nhiên là một người ưa phán xét có thể dung “quyền tự do ngôn luận” để bào chữa cho hành động của mình và thao thao bất tuyệt rằng “tôi có quyền đưa ra ý kiến cá nhân và điều ấy không làm hại ai cả, việc nhìn nhận ý kiến tiêu cực hay cảm thấy bị tổn thương là việc của người tiếp nhận”. Vâng, xin thưa rằng, điều đó là đúng nhưng chưa đủ. Phải, bất kỳ ai cũng có quyền đưa ra ý kiến đánh giá mà không cần quan tâm đến cảm nhận và cảm xúc của người phải tiếp thu, song, sự tổn thương là có thật và nỗi đau, nỗi ám ảnh là có thật. Và vì hiện vẫn chưa có luật pháp, quy định hay một nguyên tắc xã hội nào chính thức được đề ra để bảo vệ những nạn nhân bị miệt thị ngoại hình ngoại trừ tòa án lương tâm nên những người phán xét hãy đợi đấy, rồi một ngày khi chính bạn trở thành nạn nhân, thì sự tổn thương sẽ nhân lên gấp bội.

Kết lại, chúng ta vẫn thường nghe rất nhiều về việc phải yêu thương chính mình và yêu thương cơ thể của mình vì “không ai là hoàn hảo”. Thế nhưng, việc lắng nghe, thấu hiểu và yêu thương cơ thể hàng ngày là một điều không hề dễ dàng vì muốn đẹp trước tiên phải khỏe và trước khi khỏe về thể chất thì phải khỏe về tinh thần. Một tinh thần minh mẫn và thoải mái, tự tin chính là nền tảng cho động lực rèn luyện thân thể khỏe mạnh để đối mặt với vẻ đẹp hình thể tự nhiên mà tạo hóa ban tặng cho chính mình.

“Tướng do tâm sinh – tướng tùy tâm diệt”, hãy để vẻ đẹp đích thực bắt nguồn từ trái tim!

Tác giả: Kim Thơ – Bookademy

-------

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Bookademy. Khi chia sẻ, cần phải trích dẫn nguồn đầy đủ tên tác giả và nguồn là “Tác giả: Kim Thơ – Bookademy”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Bookademy” hoặc khác đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

Bài viết cộng tác cùng Bookademy xin gửi về: [email protected].

Theo dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về các cuốn sách hay tại link: https://www.facebook.com/bookademy.vn/