Cần Các Giải Pháp Căn Bản - Báo Nhân Dân

Ðồng thuận giảm lãi suất

Tại cuộc họp diễn ra giữa NHNN với 12 ngân hàng thương mại (NHTM) hàng đầu Việt Nam về các giải pháp triển khai hoạt động ngân hàng trong những tháng cuối năm 2011, cam kết thực hiện nghiêm túc trần lãi suất huy động 14%/năm và giảm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thông thường xuống 17-19%/năm từ giữa tháng 9-2011 đã được các ngân hàng đồng thuận. Trong thông báo phát đi ngày 29-8, NHNN Việt Nam cũng chính thức yêu cầu thực hiện cam kết này với tất cả các tổ chức tín dụng, đồng thời Thống đốc NHNN cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng tiếp tục kiểm soát tăng trưởng tín dụng dưới 20% theo yêu cầu của NHNN tại Chỉ thị 01/CT-NHNN ngày 1-3-2011 về thực hiện giải pháp tiền tệ và hoạt động ngân hàng nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội.

Về điều hành cung ứng tiền, từ nay tới cuối năm, tùy theo diễn biến thị trường, đặc biệt là tình hình cung cầu ngoại tệ, NHNN tiếp tục điều hành linh hoạt qua các kênh, bảo đảm hài hòa về mức tăng và lượng cung ứng tiền qua các tháng, bảo đảm mục tiêu chính sách tiền tệ. Ðể góp phần kiểm soát tăng trưởng tín dụng bằng ngoại tệ, NHNN sửa đổi cơ chế cho vay bằng ngoại tệ theo hướng quy định điều kiện chặt chẽ hơn; tăng tỷ lệ và mở rộng phạm vi áp dụng dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ đối với các tổ chức tín dụng...

Theo ông Nguyễn Toàn Thắng, Phó Thống đốc NHNN, việc tạo được sự đồng thuận trong vấn đề giảm lãi suất là rất quan trọng trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Cụ thể, hiện nay một số NHTM đã hạ lãi suất với một số lĩnh vực, đặc biệt trong đó chú trọng lĩnh vực nông nghiệp với quan điểm hạ lãi suất cho vay với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh lương thực - thực phẩm sẽ có tác động lớn đến chỉ số giá cả, lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội.

Tuy nhiên, vấn đề mà các NHTM đang phải đối mặt là việc không dễ để hạ lãi suất huy động nên cũng khó lòng hạ lãi suất cho vay. Lạm phát cao là nguyên nhân đầu tiên khiến lãi suất huy động phải ở mức cao. Tính đến tháng 8-2011, chỉ số giá tiêu dùng đã tăng tới 15,68% so với tháng 12-2010 và tăng tới 23,02% so với cùng kỳ năm trước. Ðó là chưa kể đến tác động từ việc thay đổi lương tối thiểu từ 1-10-2011 lên mức cao nhất là 2 triệu đồng/tháng với tâm lý người dân thường lo ngại lạm phát sẽ tăng khi lương tăng.

Trên thị trường, giá vàng liên tục 'nhảy múa' trên các mức đỉnh cao kỷ lục và USD đang có xu hướng tăng cũng là rào cản lớn đối với lãi suất trong bối cảnh hiện nay. Giá vàng tăng mạnh trong thời gian qua, có lúc lên hơn 49 triệu đồng/lượng đang thu hút một lượng vốn nhàn rỗi lớn và là kênh hút tiền cạnh tranh trực tiếp với kênh huy động tiết kiệm. Trong khi đó, tỷ giá USD/VND cũng đã vượt hơn 21.000 đồng/USD. Theo chu kỳ nhiều năm nay, vào cuối năm, đồng Việt Nam thường có xu hướng mất giá mạnh cùng với nhu cầu vay và sử dụng ngoại tệ vào các mục đích nhập hàng và thanh toán nợ của các doanh nghiệp tăng cao. Ðây sẽ là những yếu tố chính gây áp lực lớn đối với tỷ giá trong thời gian tới.

Một yếu tố nền tảng khác khiến lãi suất huy động khó hạ là tỷ lệ tổng tín dụng trên tổng huy động của hệ thống ngân hàng Việt Nam cao, khiến cho các NHTM luôn trong tình trạng thiếu vốn để cho vay. Trong khi đó, với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và kiềm chế lạm phát, chủ trương của NHNN vẫn là làm thế nào để đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng trong khi không phải tăng cung tiền, nên đến nay NHNN vẫn luôn duy trì trạng thái cân bằng giữa lượng tiền bơm ra và hút về.

Với tình hình trên, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, lãi suất cho vay cũng có thể giảm nhưng sẽ giảm chậm do nguồn vốn chưa dồi dào. Trong báo cáo phân tích chuyên đề về tiền tệ mới đây, Công ty cổ phần Chứng khoán Bản Việt (VCSC) cũng cho rằng: Hiện tại, lãi suất huy động tiền đồng có thể đàm phán vẫn ở mức 17% - 20%/năm và lãi suất cho vay phổ biến là 20% - 22%/năm, giảm đáng kể so với mức đỉnh trong tháng 6 là 19% - 21% và 22% - 24%/năm. Tình hình đã cải thiện, nhưng những giải pháp mà NHNN đưa ra mới đây cũng chỉ có thể giúp lãi suất giảm thêm 1%-1,5%/năm, nhưng không nhiều như mức mong đợi là 3% - 4%/năm.

Cần những giải pháp căn bản hơn

Giải pháp mà NHNN dự định thực hiện trong thời gian tới để hỗ trợ các NHTM hạ lãi suất cho vay bao gồm hai nhóm. Nhóm thứ nhất tập trung vào việc bảo đảm thanh khoản trên thị trường liên ngân hàng. Các công cụ tái cấp vốn và thị trường mở sẽ được áp dụng một cách linh hoạt hơn, nhất là với các ngân hàng nhỏ. Các giải pháp này bảo đảm các NHTM không phải huy động vốn bằng mọi giá từ thị trường dân cư và tổ chức kinh tế nhằm bảo đảm thanh khoản. Nhóm thứ hai tập trung vào việc tăng lượng tín dụng ra thị trường mà biện pháp chủ yếu hướng vào việc xem xét lại các tỷ lệ an toàn vốn của Thông tư 13 và Thông tư 19. Ngoài ra, NHNN kỳ vọng việc điều chỉnh lại các tỷ lệ an toàn vốn sẽ khiến cho vốn không bị ứ đọng trên thị trường liên ngân hàng.

Một số chuyên gia kinh tế cho biết, chủ trương hạ lãi suất cho vay, nếu trông chờ vào các biện pháp dỡ bỏ một số rào cản hành chính, chỉ có tác dụng hỗ trợ và có thể có tác dụng trong một khoảng thời gian ngắn. Việc hạ lãi suất đúng nghĩa cần một sự thay đổi thực sự về nền tảng kinh tế mà mấu chốt của vấn đề vẫn là giảm tỷ lệ lạm phát và giảm tỷ lệ giữa tổng tín dụng và tổng huy động. Ðiều này đòi hỏi Chính phủ cần đẩy mạnh tái cấu trúc nền kinh tế trong thời gian tới. Ðây mới là những giải pháp mà thị trường mong đợi để có thể giảm được lãi suất tín dụng bền vững trong thời gian tới. Về phía các doanh nghiệp - những đối tượng dường như đang bị 'dồn đến chân tường' bởi sức ép của lãi suất, giải pháp cơ bản hiện nay vẫn là 'tự mình cứu mình' bằng các biện pháp thắt lưng buộc bụng, cắt giảm các hoạt động kinh doanh không hiệu quả, hạn chế thấp nhất nhu cầu vốn tín dụng và tái cấu trúc.

Kết luận của Thống đốc NHNN về các giải pháp triển khai hoạt động ngân hàng trong những tháng cuối năm 2011:

* Về lãi suất, từ nay đến cuối năm, NHNN tiếp tục giữ ổn định mức trần lãi suất huy động vốn bằng VND 14%/năm để tạo điều kiện cho các TCTD đưa mặt bằng lãi suất cho vay về biên độ 17-19% đối với lĩnh vực sản xuất kinh doanh thông thường; giữ nguyên trần lãi suất bằng ngoại tệ của các TCTD đối với khách hàng là tổ chức và dân cư, nhằm góp phần thực hiện chủ trương chống đô-la hóa của Chính phủ; yêu cầu các TCTD quan tâm điều hành, bảo đảm thanh khoản ngoại tệ nhằm hạn chế rủi ro cho các TCTD và góp phần ổn định thị trường ngoại hối.

* Các TCTD cần có đánh giá về năng lực tài chính, về cơ cấu nguồn vốn và tình hình hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp là khách hàng của TCTD để tuyên truyền, tạo sự chia sẻ của dư luận xã hội đối với hoạt động của ngành ngân hàng.

THUẬN HƯƠNG