Cần Tính Lại Lộ Trình Cấm Xe Máy

1/ Trong những năm qua, giải quyết bài toán giảm tải áp lực giao thông luôn là vấn đề khiến các nhà quản lý đau đầu. Một trong những giải pháp được đưa ra là cấm xe máy vào nội đô. Tuy nhiên, điều này không hẳn là khả thi bởi chưa trả lời được câu hỏi: Nếu cấm thì người dân đi bằng phương tiện gì? Bỏ xe máy, người dân có thể sẽ đi xe bus, tàu điện, ô-tô cá nhân và taxi công nghệ… Nhưng các phương tiện này có đủ điều kiện đáp ứng không hay vẫn tiếp tục nảy sinh ùn tắc, thậm chí là còn căng thẳng hơn khi hạ tầng giao thông đang quá tải? Chưa kể, xe máy còn là “cần câu cơm” chủ lực của không ít người lao động nghèo, nếu cấm thì họ sẽ dựa vào đâu để mưu sinh?

Cho rằng, việc cấm xe máy vào nội đô là không khả thi, anh Trần Đức Hùng (Nguyễn Trãi, Thanh Xuân) nêu ý kiến, thành phố cần có những tính toán hợp lý. Nếu mấy năm tới giao thông công cộng chưa đáp ứng được một nửa nhu cầu của người dân mà vẫn cấm xe máy thì phải làm thế nào?

Việc hạn chế xe máy vào nội đô đã được đưa ra bàn thảo nhiều năm nay. Tuy nhiên, để thực hiện được việc này, các chuyên gia giao thông đô thị cho rằng, phải phát triển được các phương tiện giao thông công cộng thật tốt thì may ra mới thay đổi được thói quen sử dụng xe máy của người dân. Vấn đề ở chỗ, ai cũng thấy giao thông ách tắc, nhưng các phương tiện công cộng đều chưa đáp ứng được nhu cầu di chuyển của đại bộ phận người dân. Vì thế trong bối cảnh hiện tại, người dân vẫn thích sử dụng phương tiện cá nhân hơn là các phương tiện công cộng do tính tiện lợi, linh hoạt.

Theo kế hoạch phát triển phương tiện vận tải hành khách công cộng của UBND thành phố Hà Nội, đến năm 2025, Hà Nội dự kiến ba tuyến đường sắt đô thị đi vào hoạt động (tuyến số 2A Cát Linh-Hà Đông; đoạn tuyến số 3 Nhổn-ga Hà Nội; tuyến số 5 Văn Cao-Ngọc Khánh-Hòa Lạc). Tuy nhiên, hiện chỉ có tuyến Cát Linh-Hà Đông đưa vào khai thác. Tuyến Nhổn-ga Hà Nội dự kiến sẽ kịp khai thác năm 2025, còn lại tuyến Văn Cao-Ngọc Khánh-Hòa Lạc còn chưa khởi công xây dựng nên khó có thể hoàn thành từ nay đến năm 2025. Đến năm 2030, Hà Nội dự kiến có 4-5 đoạn tuyến đường sắt đô thị nữa đi vào hoạt động gồm: tuyến số 2 (đoạn Nam Thăng Long-Trần Hưng Đạo dài 11,5 km; đoạn Trần Hưng Đạo-Thượng Đình dài 5,9 km); tuyến số 3 (đoạn ga Hà Nội-Yên Sở, Hoàng Mai dài 8,7 km). Khi các tuyến này hoàn thành, sẽ đáp ứng từ 8-10% nhu cầu đi lại của người dân Thủ đô. Tuy nhiên, tiến độ triển khai các dự án đường sắt đô thị này chậm nên khả năng hoàn thành vào năm 2030 khá thấp.

2/ Đường tàu trên cao chưa đầy đủ, xe bus chưa đáp ứng nhu cầu, còn các phương tiện vận tải khác không phù hợp là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người không đồng tình đề xuất cấm xe máy. Ngoài ra, việc hạ tầng luôn phải đuổi theo sự phát triển của các phương tiện giao thông đã và đang cho thấy những bất cập của quy hoạch đô thị. Nhà cao tầng mọc lên khắp nơi nhưng đất dành cho đường sá, giao thông thì cực kỳ hạn chế, thậm chí còn thiếu hụt. Thế nên sau gần 20 năm trở lại đây, thành phố ngày càng ngột ngạt, khó thở, ô nhiễm khói bụi, còn các phương tiện giao thông thì ngày càng kẹt cứng.

TS Nguyễn Xuân Thủy, nguyên Giám đốc NXB Giao thông vận tải cho rằng, muốn hạn chế xe cá nhân phải phát triển phương tiện công cộng, tạo ra hệ thống giao thông công cộng có lợi thế hơn khi so phương tiện cá nhân. Đồng thời, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp quy hoạch đô thị nhằm nâng cao năng lực phát triển hạ tầng giao thông. Từ đó xây dựng lộ trình, phương án cụ thể để có thể thực hiện thay thế xe máy bằng các phương tiện giao thông công cộng khác.

Từ nay đến năm 2025, khả năng Hà Nội mở đủ ba tuyến tàu điện cũng như phát triển các loại hình xe bus, xe điện theo kế hoạch là bất khả thi. Nếu như đường sắt trên cao ở các trục chính, thì giao thông cho xe bus, các cỡ xe bus cũng cần được tính đến, bởi xe bus ngoài việc chuyên chở còn là phương tiện giải tỏa hành khách từ các bến tàu điện, bến xe về các khu dân cư và ngược lại. Tuy nhiên, đến nay việc các tuyến xe bus hoạt động vẫn còn nhiều bất cập, trong đó phải kể đến tuyến bus nhanh BRT dù được đầu tư nhiều nhưng hiệu quả chưa được như kỳ vọng. Do đó, Hà Nội cần nghiên cứu, quy hoạch lại và áp dụng khoa học-công nghệ với những dữ liệu đầy đủ, chính xác hơn để mô phỏng được toàn bộ quá trình hoạt động của giao thông đô thị trong tương lai.

Bài & ảnh: THANH TÙNG