Canh Ngay He

- Giớithiệu sơ lược bài“Cảnh ngày hè”, biểu hiện của vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi HS có thể phân tích riêng hoặc kết hợp phân tích các yếu tố đặc sắc về nội dung và nghệ thuật. Tuy nhiên, cần làm rõ các ý như sau: - Giới thiệu vài nét sơ lược về bài thơ “Cảnh ngày hè” và nhà thơ Nguyễn Trãi: + Giới thiệu vài nét cơ bản về bài thơ và tác giả: Là bài số 43 trong chùm bài Bảo kính cảnh giới (gương báu răn mình) thuộc phần Vô đề của tập thơ Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi – nhà thơ lớn của dân tộc Việt Nam, danh nhân văn hoá thế giới. Bài thơ được viết bằng chữ Nôm, thể loại lục ngôn chen thất ngôn – 1 thể loại được Nguyễn Trãi sử dụng sáng tạo từ thể thất ngôn bát cú Đường luật. + Chủ đề: Qua bức tranh độc đáo về phong cảnh ngày hè, Nguyễn Trãi đã bộc lộ vẻ đẹp tâm hồn một nhà thơ yêu thiên nhiên, yêu đời, nặng lòng với dân, với nước. - Phân tích và trình bày những cảm nhận về bài thơ: + Bức tranh thiên nhiên, cuộc sống ngày hè: - Vẻ đẹp thiên nhiên: Cảnh ngày hè được tg cảm nhận bằng nhiều giác quan, hiện lên với những hình ảnh thiên nhiên rất đặc trưng, sống động, có hồn, gợi tả và sâu lắng: nhiều sắc màu sinh động, rực rỡ (hoè lục, lựu đỏ) trạng thái sống động, thôi thúc phát triển sắc hương (đùn đùn, tán rợp giương, phun, tiễn…), âm thanh rộn rã gợi không khí ngày hè oi nồng (dắng dỏi cầm ve). - Cuộc sống con người: Bài thơ có sự chuyển đổi vận động từ cảnh thiên nhiên đến cuộc sống con người (Lao xao chợ cá làng ngư phủ). Hình ảnh chợ cá vối những cảnh mua bán hay những âm thanh lao xao cho thấy một cuộc sống dân dã, bình dị nhưng còn lam lũ và nhiều vất vả lo toan. Đây cũng là tâm điểm trong cái nhìn của Nguyễn Trãi ở bức tranh phong cảnh ngày hè. + Tâm hồn nhà thơ Nguyễn Trãi: - Lòng yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống thiết tha: Nguyễn Trãi chỉ có ít thời gian thanh nhàn mà luôn sẵn lòng mở rộng tâm hồn đón nhận mọi dáng vẻ, sắc màu và âm thanh của cuộc sống xung quanh. Nhà thơ gắn bó, gần gũi với thiên nhiên, giao cảm mạnh mẽ với thiên nhiên nên có thể nắm bắt và diễn tả sinh động, tinh tế những thần thái của cảnh vật thiên nhiên, làm nổi bật những đặc trưng của bức tranh phong cảnh ngày hè căng tràn sức sống. - Tấm lòng luôn ưu ái với dân, lo dân lo nước: Nhà thơ mong muốn có chiếc đàn của vua Thuấn gảy khúc Nam phong để nhân dân mọi nơi được sống giàu đủ. Câu thơ diễn đạt theo lối đặt giả thiết thể hiện nỗi băn khoăn trăn trở như thường trực, canh cánh trong lòng tác giả. Đó cũng chính là mong ước một đời của Nguyễn Trãi. → Nội dung này mang lại cho bài thơ ý nghĩa thẩm mỹ và giá trị nhân văn sâu sắc. + Nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ: - Bài thơ có cách diễn đạt ngắn gọn, xúc tích, chất chứa nhiều tầng ý sâu xa trong một thể thơ đầy sáng tạo. - Ngôn ngữ bình dị, mộc mạc, sử dụng lớp từ thuần Việt nhuần nhuyễn, tự nhiên, giàu sắc thái biểu cảm, đặc biệt là hệ thống tính – trạng từ - động từ gợi cảm giác, ấn tượng mạnh. - Sử dụng nhiều chất liệu, nhiều hình ảnh lấy từ cuộc sống cụ thể, đời thường (đôi khi văn chương tối kỵ - chợ cá), không hoa mỹ, không hình thức, giàu tính hiện thực mà vẫn đặc trưng, điển hình. - Bài thơ trong tập Quốc âm thi tập là 1 trường hợp minh chứng cho khuynh hướng dân tộc hoá, khuynh hướng bình dị trong thơ ca dân tộc thời kỳ trung đại. qua bài thơ. 1.0 - Tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi: Luôn hòa hợp với thiên nhiên, tâm hồn nhà thơ rộng mở đón nhận thiên nhiên, thiên nhiên qua cảm xúc của thi sĩ trở nên sinh động, đáng yêu, đầysức sống. 2,5 - Trong bất cứ hoàn cảnh nào Nguyễn Trãi cũng canh cánh bên lòng nỗi niềm ưu ái đối với dân, với nước: Nhà thơ vui trước cảnh vật nhưng trước hết vẫn là tấm lòng tha thiết với con người, với dân, với nước; từ niềm vui đó , dậy lên một ước muốn cao đẹp mong có tiếng đàn của vua Thuấn ngày xưa vang lên để ca ngợi cảnh“ dân giàu đủ khắp đòi phương” 2,5 - Kh ẳng định lại vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Tr ãi bi ểu hiện qua b ài thơ. 1.0 *L­u ý: - Các nội dung trên cần được làm sáng tỏ qua việc phân tích những hìnhảnh, chi tiết, các biện pháp nghệ thuật cụ thể trong bài thơ, trình bày bằng cảm xúc chân thật qua bài viết. -Tư duy mạch lạc, khoa học, đánh giá, cảm nhận sâu sắc, sáng tạo.