Category: Tản Văn & Thơ - Thinking … It

(Bài viết của nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa ĐINH TRẦN TOÁN)

Đọc “NHỮNG DÒNG SÁNG TRONG ĐÊM” biết “TA MÊNH MANG THỞ…”

(Thơ Mai Thế Hùng, nxb Văn học, 12 – 2011)

Thời buổi này, có cả rừng các nhà thơ hoành tráng, cả núi những thơ rổn rang con chữ, vì thế, để tìm được một bài thơ hợp với “gu” mình thì thật rối!…

Tôi, cũng đã mấy chục năm học làm thơ mà vẫn không biết làm thơ. Cũng may, vì biết tôi cũng có làm thơ, nên thỉnh thoảng có người quen tặng sách thơ. Nhận được sách thơ tôi thường mừng, liền đọc. Đọc để trước hết là trả nghĩa người đã cho mình sách thơ, sau là đọc để học hỏi, cũng là để mót những ý thơ lạ của người, tìm kiếm chữ mới và biết đâu… Hiện thời, trên tay tôi đang có tập thơ: “NHỮNG DÒNG SÁNG TRONG ĐÊM” của Mai Thế Hùng – một người bạn làm thơ trung niên, đang sung sức.

Tôi đọc ngay, đọc nhanh, đọc ngược rồi đọc xuôi, vội vàng và chăm chút, chợt nhận ra rằng tập thơ này có vẻ hợp với “gu” mình,… nhưng cũng phải thú thực, nếu đọc nó để mà “hiểu” thì, hình như, tôi không hiểu, còn nếu đọc để mà “cảm”, thì có vẻ tôi cảm nó, nên tự xác định đọc tập thơ này là để CẢM nhận, chứ không thể lý giải…bởi vì câu chữ thì vẫn cứ là câu chữ đấy, nhưng nghĩa thì thật đa tầng. Một tập thơ có phong cách riêng, tôi nghĩ đó chính là hấp lực.

Ngay cái tiêu đề “NHỮNG DÒNG SÁNG TRONG ĐÊM”, tự nó đã xác định đây là cuộc chơi chữ nghĩa. “NHỮNG DÒNG SÁNG TRONG ĐÊM”, nếu xét theo thể vật lý thì, việc nhìn thấy dòng sáng trong đêm là chuyện đương nhiên. Nhưng đằng sau chữ “ĐÊM” này, không chỉ là cái đêm đen thường thấy, mà ẩn ý của tác giả, có lẽ, muốn nêu cái đêm mông muội, u mê, đắm chìm trong sắc dục của đời thường. Một chữ “Đêm” ngoài nghĩa thực là “đêm”, còn nghĩa bóng là “mông muội, mê đắm…”. Trong cả tập thơ còn nhiều, rất nhiều chữ dùng đa nghĩa như thế và có rất nhiều chữ lạ, sáng tạo, kiểu như: vắt nắng, dạt nắng, lừng bừng, diêu du, cứng gió, quệt hờn tủi trong gương, gọi ngân nga về lấp lánh, như cánh diều lên men v.v. và v. v… nhiều lắm. Như tôi thấy, chữ nghĩa trong tập thơ này chỉ là phương tiện để thể hiện cái thi hứng, miêu tả cái hiện tượng chữ nghĩa XOẸT BỪNG  – VÚT TRẮNG  “một dòng vút trắng mênh mông” (33) dẫn tôi liên tưởng sự “vút trắng” này là một trạng huống, một kiểu đột chuyển trong tâm thức đòi bứt phá vì hiện trạng bức bối “Giữa dòng sông duyên kiếp/ Nên rác đọng trên đầu”. XOẸT BỪNG  – VÚT TRẮNG từa tựa kiểu một satna, một thao tác đốn ngộ: “Anh sẽ hóa thân dòng thác núi/ Ngang trời chở giọt nước em trôi”(35).

Continue reading “Đọc “NHỮNG DÒNG SÁNG TRONG ĐÊM”” →