Cây Thương Lục Giống Nhân Sâm, Có độc Tố Nguy Hiểm

Cây thương lục nhìn bề ngoài rất giống nhân sâm, khiến nhiều người nhầm lẫn và vô tình sử dụng, dẫn đến những hậu quả nguy hiểm cho sức khỏe. Bên trong loại cây này chứa độc tố mạnh, có thể gây ngộ độc nghiêm trọng, đặc biệt ảnh hưởng nặng nề đến thận và các cơ quan khác.

Giới thiệu tổng quan về cây thương lục

Cây thương lục (tên khoa học: Phytolacca americana), còn gọi là cây pokeweed, là một loài thực vật có nguồn gốc từ Bắc Mỹ nhưng đã được du nhập vào nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Hình dáng bên ngoài của cây, đặc biệt phần rễ củ, dễ gây nhầm lẫn với nhân sâm — một loại dược liệu quý giá nổi tiếng. Tuy nhiên, khác với nhân sâm, thương lục chứa độc tố mạnh, có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng đến sức khỏe nếu sử dụng không đúng cách.

Đặc điểm hình thái và dễ nhầm lẫn với nhân sâm

Cây thương lục có chiều cao từ 1–3 m, thân mềm, màu đỏ tím, lá lớn, mép nguyên, hoa nhỏ màu trắng mọc thành chùm dài. Rễ cây phình to, màu vàng nâu, trông khá giống củ nhân sâm, khiến nhiều người lầm tưởng.

Điểm khác biệt quan trọng là rễ thương lục có vị đắng, mùi hắc, khi cắt ngang có nhiều vòng tròn đồng tâm rõ rệt. Trái của cây hình cầu, mọng, màu tím đậm, chứa nhiều hạt. Nếu không có kiến thức, nhiều người rất dễ bị nhầm và mua nhầm thương lục thay cho nhân sâm.

Thành phần độc tố và tác động nguy hiểm

Trong cây thương lục, các thành phần độc tố chính gồm phytolaccatoxin, phytolaccigenin, cùng nhiều saponin khác. Những hoạt chất này có khả năng phá hủy tế bào mạnh mẽ, làm tổn thương hệ thần kinh, hệ tiêu hóa, và đặc biệt gây ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng thận.

Sau khi ăn phải hoặc dùng sai cách, người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, chóng mặt, co giật, thậm chí dẫn đến suy thận cấp tính, nguy hiểm đến tính mạng.

Một số nghiên cứu ghi nhận, khi độc tố xâm nhập vào máu, nó có thể phá hủy hồng cầu, gây thiếu máu cấp, xuất huyết nội, hạ huyết áp và suy đa cơ quan.

Tác hại đối với thận và hệ bài tiết

Thận là cơ quan quan trọng trong việc lọc máu, bài tiết độc tố ra khỏi cơ thể. Khi hấp thụ các hợp chất độc từ cây thương lục, thận phải làm việc quá tải để đào thải, dẫn đến tổn thương ống thận, gây viêm thận, hoại tử tế bào ống thận và làm suy giảm chức năng lọc.

Trường hợp nặng, bệnh nhân sẽ bị suy thận cấp, không thể tự bài tiết nước tiểu, gây phù toàn thân, tăng kali máu, nhiễm toan chuyển hóa và có nguy cơ tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Những người có tiền sử bệnh thận mạn càng dễ bị tổn thương nặng hơn khi trúng độc thương lục.

Các dấu hiệu nhận biết sớm ngộ độc cây thương lục

Sau khi ăn hoặc uống phải thương lục, các triệu chứng thường xuất hiện nhanh chóng, trong vòng vài giờ:

• Buồn nôn dữ dội, nôn mửa liên tục
• Tiêu chảy nặng, mất nước
• Đau bụng co thắt
• Mệt mỏi, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh
• Giảm lượng nước tiểu, tiểu sậm màu hoặc tiểu ra máu
• Trong trường hợp nặng: co giật, lú lẫn, hôn mê

Những dấu hiệu trên là cảnh báo tình trạng khẩn cấp, cần được cấp cứu ngay.

Cách xử trí khi nghi ngờ bị ngộ độc cây thương lục

• Gây nôn nếu bệnh nhân còn tỉnh táo và chưa nôn tự nhiên.
• Uống than hoạt tính (nếu có) để giảm hấp thu độc tố.
• Tuyệt đối không tự ý uống thuốc giải độc dân gian.
• Nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất, ưu tiên bệnh viện có khoa hồi sức hoặc chống độc.

Bệnh nhân có thể cần lọc máu, truyền dịch, kiểm soát điện giải và điều trị biến chứng suy thận. Thời gian cấp cứu càng sớm, khả năng hồi phục càng cao.

Kết luận

Cây thương lục tuy được cho rằng có thể chữa bệnh theo quan niệm dân gian, nhưng thực tế chứa nhiều độc tố nguy hiểm, đặc biệt đe dọa đến thận và hệ bài tiết. Việc nhầm lẫn với nhân sâm là cực kỳ nguy hiểm, dễ dẫn đến ngộ độc cấp tính.