Chăm Sóc Và Nâng Cao Sức Khoẻ Của Nhân Dân Khu Vực Biên Giới

Tỉnh Đác Nông có 130 km đường biên giới giáp với nước bạn Campuchia, thuộc địa phận bảy xã, bốn huyện, với số dân khoảng 40 nghìn người; trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm 34,5%. Các xã biên giới đều nằm cách xa trung tâm tỉnh, đường xá đi lại xa xôi, cách trở, trình độ dân trí thấp, nhiều người dân còn thói quen sử dụng nước sông, suối trong sinh hoạt, ăn uống... nên tình hình dịch bệnh vẫn thường xuyên xảy ra. Do đó, cùng với việc tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, cung cấp các trang thiết bị y tế phục vụ khám chữa bệnh, tăng cường đội ngũ y, bác sĩ... tỉnh Đác Nông còn huy động cả lực lượng quân y của các lực lượng vũ trang cùng chăm lo nâng cao sức khoẻ cho nhân dân khu vực biên giới.

Trong chuyến công tác lên biên giới mới đây, cùng với các cán bộ của Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng Đác Nông, chúng tôi ghé thăm phòng khám quân dân y của Đồn biên phòng 753 đặt tại trạm y tế xã Đác Win, huyện Cư Giút. Khi chúng tôi đến trạm đã 10 giờ trưa, phòng khám đang mở cửa và có rất nhiều người dân đang ngồi chờ đến lượt mình vào khám, nhận thuốc. Gần một giờ sau, y sĩ Đào Văn Tám, người trực tại phòng mới khám xong cho bà con, và dành thời gian tiếp chúng tôi.

Anh Tám cho biết: thực hiện chương trình quân dân y kết hợp, cứ 15 ngày đầu tháng hoặc cuối tháng, quân y của đơn vị cử người trực cả ngày lẫn đêm tại trạm, phối hợp với đội ngũ y tế xã tiến hành khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho bà con và thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế trên địa bàn. Các ngày còn lại, mỗi khi ở các thôn, bon có người đau ốm cán bộ quân y đều sẵn sàng đến tận nhà để khám, chữa bệnh theo yêu cầu của bà con.

Người dân đến khám bệnh tại Trạm y tế quân dân y kết hợp xã Đác Win, huyện Cư Giút.

Công việc tuy vất vả, vì giao thông đi lại ở tuyến biên giới còn gặp rất nhiều khó khăn, dân cư sống thưa thớt, đời sống của nhân dân ở đây còn nghèo, trình độ dân trí thấp, ý thức phòng chống dịch bệnh chưa cao. Một số nơi đồng bào DTTS vẫn giữ thói quen tự chữa bệnh tại nhà, chỉ khi bệnh quá nặng mới tìm đến bác sĩ. Nhưng những năm gần đây, thông qua các hoạt động của phòng khám quân dân y kết hợp, bà con đã ý thức được việc phòng chống dịch bệnh, mỗi khi đau ốm là đến trạm khám, nhiều hôm khi có người bệnh nặng, bà con đưa lên tận đơn vị để khám, chữa bệnh.

Anh Y Ken, ở buôn Trum, xã Đác Win vừa khám bệnh xong tay cầm bì thuốc và tờ giấy hướng dẫn sử dụng phấn khởi kể với chúng tôi: “Hôm qua đi làm về gặp trời mưa, tối về bị cảm cúm người nhức mỏi toàn thân không đi làm được nên tôi đến đây để khám bệnh. Dù được khám và cấp thuốc không phải mất tiền, nhưng các thầy thuốc ở đây nhiệt tình và niềm nở lắm!”.

Y Ken còn kể, trước đây mỗi khi trong buôn có người đau ốm, theo phong tục bà con mình thường ra rừng hái lá cây về nấu uống, thậm chí có người còn thuê thầy về cúng. Nay được bộ đội Đồn biên phòng 753 và cán bộ y tế xã đến tuyên truyền, vận động, mỗi khi có người đau ốm bà con không để ở nhà tự chữa bệnh nữa mà đến trạm y tế xã khám, xin thuốc về uống. Nhờ đó, những năm gần đây trong buôn không còn xảy ra những cái chết thương tâm nữa.

Đồng bào DTTS xã biên giới Quảng Trực tẩm màn với hóa chất để phòng muỗi đốt.

Đến phòng khám quân dân y xã Đác Búc So, huyện Tuy Đức, do huyện mới thành lập, trạm y tế xã chuyển làm bệnh viên đa khoa huyện để chờ xây dựng mới, nên phòng khám phải mượn tạm một nhà dân để hoạt động. Dù vậy, hàng ngày ở đây vẫn có đông người dân đến khám bệnh, xin thuốc.

Y sĩ, thiếu úy Nguyễn Văn Lũy, phụ trách phòng khám cho biết: “Do đặc điểm của một xã biên giới nằm cách xa trung tâm tỉnh, đồng bào DTTS lại đông, trình độ dân trí thấp, bà con làm nương rẫy cách nhà hàng chục km nên thường ở lại rẫy cả tuần mới về nhà. Nhiều người do thói quen sử dụng nước suối trong sinh hoạt và lúc ngủ lại không mắc màn, bị muỗi chích nên tình trạng mắc bệnh sốt rét, bệnh về đường ruột, đường hô hấp… thường xuyên xảy ra. Vì vậy, ngoài thời gian khám, chữa bệnh tại phòng khám, chúng tôi còn phối hợp với cán bộ y tế xã về tận nhà dân để tuyên truyền, vận động nâng cao ý thức phòng chống dịch bệnh.

Công việc ở đây tuy vất vả, nhưng mỗi lần đến với dân, thấy bà con tin tưởng, nghe theo lời mình ăn chín uống sôi, vệ sinh cá nhân, nhà cửa để phòng chống dịch bệnh là mình vui rồi. Mỗi năm qua đi thấy dịch bệnh ngày càng thuyên giảm, sức khoẻ của nhân dân được đảm bảo là niềm hạnh phúc lớn lao của những người thầy thuốc quân y chúng tôi”.

Thiếu tá Phan Trọng Tuệ, Chính trị viên Đồn biên phòng 767 chia sẻ: Với trách nhiệm và tình cảm của “bộ đội cụ Hồ”, trong những năm qua cùng với việc chăm lo sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị, ban lãnh đạo đơn vị luôn quan tâm và tạo mọi điều kiện thuận lợi để cán bộ quân y làm tốt công tác khám, chữa bệnh, cấp thuốc cho nhân dân tại phòng khám. Đồng thời tích cực tham gia cùng với cán bộ y tế địa phương tuyên truyền, vận động nhân dân nêu cao ý thức phòng chống dịch bệnh và triển khai có hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế trên địa bàn. Nhờ đó, những năm gần đây, tình hình dịch bệnh trên địa bàn xã biên giới Đác Búc So giảm mạnh, đặc biệt bệnh sốt rét, sốt xuất huyết đã được khống chế; việc chữa bệnh theo các phong tục, tập quán cũ, mê tín dị đoan trong đồng bào DTTS đã được xóa bỏ; tình trạng sinh đông con đã hạn chế, sức khỏe và đời sống của nhân dân khu vực biên giới ngày một nâng cao…

Chính ủy Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng Đác Nông, đại tá Lê Văn Huệ cho biết: Để có được kết quả trên, năm 2004, thực hiện chương trình quân dân y kết hợp giữa Bộ Y tế và Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng, Sở Y tế và Ban quân y Bộ chỉ huy quân sự, Bộ chỉ huy bộ đội biên phòng tỉnh Đác Nông đã ký kết chương trình phối hợp hoạt động và tiến hành thành lập Ban Quân dân y tỉnh và các huyện, xã biên giới.

Để các trạm y tế quân dân y hoạt động có hiệu quả, bảo đảm công tác chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân khu vực biên giới, các lực lượng vũ trang phối hợp với chính quyền, ngành y tế không ngừng đầu tư trang thiết bị y tế, thuốc men… cho ban quân dân y tại các trạm y tế xã, đặc biệt là tại các trạm y tế vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới hoặc các địa bàn trọng điểm về quốc phòng-an ninh.

Nhờ đó, đến nay trên địa bàn biên giới của tỉnh Đác Nông đã có ba phòng khám quân dân y kết hợp được thành lập tại trạm y tế ba xã là Quảng Trực, Đác Búc So (huyện Tuy Đức) và xã Đác Win (huyện Cư Giút). Tại mỗi phòng khám được trang bị đầy đủ các trang thiết bị y tế như: bộ khám ngũ quan, bộ tiểu phẩu, do huyết áp, ống nghe, tủ thuốc, giường bệnh… trị giá 19 triệu đồng. Ngoài ra, từ nguồn kinh phí của Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng, hàng tháng các phòng khám được cấp thêm ba triệu đồng để bổ sung nguồn thuốc.

Mỗi phòng khám có một cán bộ quân y luân phiên hàng tháng trực tiếp làm việc và tham gia các hoạt động y tế tại địa phương như tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khoẻ như: ăn chín, uống sôi, ngũ phải mắc màng, khi ốm đau phải đến các trạm y tế khám chữa bệnh, thực hiện tư vấn sức khoẻ cho nhân dân trên địa bàn… Ngoài ra, còn tổ chức thực hiện tốt các đợt khám chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho nhân dân.

Theo số liệu thống kê của Ban Quân dân y tỉnh, bình quân mỗi năm, không kể các đợt tham gia khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc tập trung, các phòng khám quân dân y kết hợp tại các xã biên giới khám, chữa bệnh cho khoảng 1.700 lượt người và cấp phát thuốc miễn phí với tổng số tiền khoảng 15 triệu đồng; tư vấn sức khoẻ cho 5.400 lượt người; tổ chức hàng chục lớp tập huấn vệ sinh môi trường, nâng cao khả năng khám, chữa bệnh cho các cán bộ, cộng tác viên y tế thôn, buôn, bon.

Để bảo đảm nguồn thuốc và các dụng cụ y tế phục vụ khám, chữa bệnh tại các phòng khám quân dân y, trong những năm qua, ngoài kinh phí đầu tư của ngành Y tế theo Đề án “Củng cố và hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở đến năm 2010”, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh đã trang bị thêm một số thiết bị y tế cho trạm y tế xã Đác Búc So, huyện Tuy Đức trị giá 20 triệu đồng.

Ban quân dân y tỉnh đã chủ động tổ chức tập huấn kiến thức phòng chống sốt rét, cấp phát tài liệu truyền thông đến tận người dân và chiến sĩ, hỗ trợ 16.395 viên thuốc sốt rét, 98 lít hoá chất phun tẩm, phối hợp với y tế địa phương thực hiện các biện pháp phòng bệnh cho nhân dân các xã biên giới, vùng sâu, vùng xa. Bên cạnh đó, lực lượng cán bộ quân y còn tham gia giúp nhân dân khắc phục hậu quả lũ lụt, tăng gia sản xuất, khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí, vệ sinh môi trường…

Mặt khác, Ban Quân dân y tỉnh còn thường xuyên phối hợp với Bệnh viện đa khoa Đác Nông, Bệnh viện 175 tổ chức mổ đục thủy tinh thể miễn phí cho 105 lượt người với tổng kinh phí lên đến 420 triệu đồng, tổ chức các đợt khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí, tặng quà đồng bào nghèo, DTTS trị giá trên 90 triệu động...

Với điều kiện của một tỉnh biên giới, đòi hỏi phải xây dựng lực lượng dự bị động viên y tế và lực lượng y tế cơ động nhằm đáp ứng yêu cầu can thiệp nhanh trong các tình huống khẩn cấp. Vì vậy, Ban quân dân y tỉnh thường xuyên chỉ đạo tổ chức phối hợp các hoạt động, lập phương án xây dựng, thành lập Bệnh viên đa khoa huyện Tuy Đức theo mô hình kết hợp quân dân y; thành lập bệnh viện dã chiến với quy mô 100 giường bệnh và 80 nhân viên y tế phục vụ cho các tình huống chiến tranh, phòng thủ biên giới; đào tạo, tập huấn nguồn cán bộ dự bị động viên nhằm trang bị cho đội ngũ y, bác sĩ hiểu biết các kiến thức về quân sự...

Có thể nói, với đặc điểm, điều kiện của một tỉnh cao nguyên miền núi còn nghèo, đồng bào DTTS đông và đời sống còn gặp nhiều khó khăn như Đác Nông, thì chương trình quân dân y kết hợp chính là biện pháp tạo nên sức mạnh tổng hợp trong công tác chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ nhân dân và bộ đội ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng trọng điểm quốc phòng-an ninh. Đồng thời, việc thực hiện chương trình còn góp phần xây dựng tiềm lực y tế quân sự trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đóng góp tích cực đối với sự phát triển kinh tế, xã hội, ổn định chính trị, an ninh trật tự ở địa phương.

NGUYỄN CÔNG LÝ