CHỦ ĐỀ TRUYỆN KIỀU ( Theo Cv 3280 Và TT26) - 123doc

Giáo án chủ đề Truyện kiều mới nhất (theo cv 3280 và TT26) năm 2020. Chủ đề gồm các đoạn trích truyện Kiều: Chị em Thúy Kiều, Kiều ở lầu Ngưng Bích, tích hợp miêu tả và miêu tả nội tâm ( theo chương trình của Bộ giáo dục). Chủ đề soạn 16 trang theo hướng phát triển năng lực học sinh. Đảm bảo chuẩn kiến thức, kĩ năng.

CHỦ ĐỀ TRUYỆN KIỀU VÀ NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ TRONG TRUYỆN KIỀU

Thời lượng: 8 tiết (Tiết 25-32)

- Gồm các đoạn trích: Chị em Thúy Kiều, Kiều ở lấu Ngưng Bích

-Miêu tả và miêu tả nội tâm trong truyện Kiều

I MỤC TIÊU.

1 Kiến thức, kĩ năng.

a.Kiến thức.

+ HS biết: (trình bày được)

- Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du

- Nhân vật, sự kiện , cốt truyện của Truyện Kiều

+ HS hiểu:

- Bút pháp nghệ thuật tượng trưng, ước lệ của ND trong miêu tả nhân vật

- Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên của đại thi hào ND

- Cảm hứng nhân đạo của ND: ngợi ca vẻ đẹp, tài năng của con người qua một đoạn trích

cụ thể Sự đồng cảm của ND với những tâm hồn trẻ tuổi

- Thể thơ lục bát truyền thống của dân tộc trong một tác phẩm văn học trung đại

- Những giá trị nội dung, nghệ thuật chủ yếu của tác phẩm

+ HS vận dụng được:

- Phân tích một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu cho bút pháp nghệ thuật cổ điển của ND trong các văn bản

- Viết đoạn văn tự sự có miêu tả và miêu tả nội tâm

+Tích hợp: Miêu tả và miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự (đoạn trích Chị em Thúy Kiều , Kiều ở lầu Ngưng Bích)

b Kĩ năng

- Biết cách đọc – hiểu tác phẩm truyện thơ trung đại ( phát hiện, phân loại, cảm nhận, xây dựng kiến thức thành hệ thống)

- Nhận ra những đặc điểm nổi bật về cuộc đời và sáng tác của một tác gia văn học trung đại

- Nội dung lồng ghép-tích hợp: Dạy học gắn với di sản tinh thần của dân tộc

2 Định hướng phát triển phẩm chất, năng lực.

a Phẩm chất.

- Yêu nước: thái độ tôn trọng những giá trị văn hóa tinh thần cao đẹp của dân tộc

- Nhân ái: tình yêu và thái độ trân trọng con người

- Chăm chỉ: có trách nhiệm, nghiêm túc trong tìm hiểu, học tập

b Năng lực chung.

- Tự chủ và tự học: khai thác các nguồn thông tin về những vấn đề văn học

- Giao tiếp và hợp tác

- Sáng tạo: nảy Kiều, ngâm Kiều…

c Năng lực chuyên biệt.

- Năng lực ngôn ngữ: giao tiếp tiếng Việt, sử dụng ngôn ngữ, trình bày một vấn đề trước tập thể, nâng cao khả năng giao tiếp…

- Năng lực thẩm mĩ: cảm thụ văn học

BƯỚC II BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ KIẾN THỨC, KĨ NĂNG.

Các nội dung

của chủ đề

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng

thấp

Vận dụng cao

ND1 Khái quát về

tác giả Nguyễn Du

và tác phẩm Truyện

Kiều.

-Những nét cơ bản về ND

- Xuất xứ và thể loại Truyện Kiều

- Những nét chính về thời đại, gia đình, cuộc đời ND có ảnh hưởng tới sáng tác Truyện Kiều

- Phân tích khái quát giá trị nội dung, nghệ thuật tác phẩm

- Đánh giá sự ảnh hưởng của tác phẩm đối với đời sống văn hóa tinh thần và sức sống của tác phẩm

ND2 Chị em

Thúy Kiều.

-Vị trí, bố cụa của đoạn trích

- Nhận diện các chi tiết, hình ảnh, phép tu từ…miêu tả chân dung nhân vật Thúy Vân, Thúy Kiều

- Hiểu ý nghĩa

và tác dụng của các yếu tố nghệ thuật trong việc khắc họa hình ảnh nhân vật

- Hiểu vẻ đẹp

về ngoại hình, tài năng, phẩm chất của nhân vật

- Vận dụng hiểu biết về thể loại, các yếu tố nghệ thuật để phân tích nội dung

- So sánh bức chân dung của

TV, TK

- Cảm nhận giá trị của các chi tiết, phép

tu từ

- Cảm nhận

vẻ đẹp của những câu thơ đặc sắc, vẻ đẹp chân dung nhân vật

ND 3 Kiều ở

lầu Ngưng

Bích.

-Vị trí, bố cục của đoạn trích

- Nhận diện các chi tiết, hình ảnh, phép tu từ…miêu tả thiên nhiên, miêu tả nội tâm nhân vật Thúy Kiều

- Hiểu ý nghĩa

và tác dụng của các yếu tố nghệ thuật trong việc tái hiện bức tranh thiên nhiên, sinh hoạt

- Hiểu vẻ đẹp của thiên nhiên,nét đẹp trong sinh hoạt

- Vận dụng hiểu biết về thể loại, các yếu tố nghệ thuật để phân tích nội dung

- So sánh bức tranh thiên nhiên trong 4 dòng thơ đầu

và 6 dòng cuối

- Cảm nhận giá trị của các chi tiết, phép

tu từ

- Cảm nhận

vẻ đẹp của

2

văn hóa tinh thần

những câu thơ đặc sắc, vẻ đẹp của thiên nhiên

- Trình bày cảm nhận sâu sắc sau khi học xong chủ đề

ND 4 Tích hợp miêu

tả, miêu tả nội tâm

trong văn bản

-Nhận diện được miêu tả , miêu tả nội tâm trong các đoạn trích Truyện Kiều

-Hiểu ý nghĩa, tác dụng của miêu tả, miêu tả nội tâm trong đoạn trích

-Vận dụng viết đoạn văn miêu tả, miêu

tả nội tâm

ND 5 Sinh

hoạt tập thể

hình thức nảy

Kiều, ngâm

Kiều, viết kịch

bản và biểu

diễn…

-Nhận diện các hình thức sinh hoạt tập thể

- Hiểu các làm - Thực hiện

được các hình thức sinh hoạt tập thể

- Trình bày cảm nhận sâu sắc sau khi học xong chủ đề

III HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP CHO CÁC CẤP ĐỘ MÔ TẢ

A.Câu hỏi nhận biết.

1, Những thông tin cơ bản về ND và Truyện Kiều?

2, Dựa vào diễn biến cốt truyện hãy xác định vị trí các đoạn trích?

3, Nêu bố cục đoạn trích?

4, Để miêu tả hai chị em Thúy Kiều tác giả đã sử dụng những hình ảnh, từ ngữ nào?

5, Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để miêu tả TV, TK?

6, Tài năng của TK được miêu tả như thế nào?

…

B Câu hỏi thông hiểu:

1, Em hiểu thế nào là mai cốt cách, tuyết tinh thần?

2, Em có nhận xét gì về cách tả người của Nguyễn Du?

3, Em hiểu thế nào về câu thơ Kiều càng sắc sảo mặn mà?

…

C Câu hỏi vận dụng

1, Khi miêu tả TK, nhà thơ đã sử dụng nghệ thuật gì? Phân tích tác dụng của nghệ thuật ấy?

2, Qua đó ta thấy TK là người như thế nào?

3, Miêu tả vẻ đẹp của TK bằng lời văn của em?

4, Bút pháp miêu tả TK có điểm gì khác so với cách miêu tả Thúy Vân?

5, Cảm nhận bức tranh thiên nhiên và tâm trạng 8 câu cuối đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích?

6, Cảm nhận sâu sắc nhất của em sau khi học xong Truyện Kiều?

IV KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ.

Các nội dung của

chủ đề

Thời lượng (Tiết)

GV chuẩn bị HS chuẩn bị

ND1 Khái quát về

tác giả Nguyễn Du

và tác phẩm Truyện

Kiều.

tính, tư liệu về Nguyễn Du

- Soạn bài, bảng phụ Tìm đọc thông tin về tác giả Nguễn

Du và Truyện Kiều Tóm tắt truyện ND2 Chị em Thúy

Kiều

tìm hiểu nghệ thuật ước lệ, nội dung đoạn trích

- Soạn bài, bảng phụ

ND 3 Kiều ở lầu

Ngưng Bích

tìm hiểu nghệ thuật

tả cảnh ngụ tình

- Soạn bài, bảng phụ

ND 4 Tích hợp

miêu tả, miêu tả nội

tâm trong văn bản

tìm hiểu nghệ thuật miêu tả và miêu tả nội tâm trong đoạn trích Truyuện Kiều

- Soạn bài, bảng phụ

ND 5 Sinh hoạt tập

thể hình thức nảy

Kiều, ngâm Kiều,

viết kịch bản và

biểu diễn…

tính, một số hình thức sinh hoạt tập thể

- Văn bản: Truyện Kiều của Nguyễn Du.(để bói Kiều)

-Tham gia các hoạt động

V TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ.

A.HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG.

- Thời gian: 5 phút

- Phương pháp và kĩ thuật áp dụng: thuyết minh, vấn đáp, thuyết trình

- Năng lực: sử dụng ngôn ngữ

4

-GV chiếu một số hình ảnh về Nguyễn Du, sông Lam, núi Hồng Lĩnh

? Những hình ảnh trên gợi nhắc đến nhà thơ nào?

-GV giới thiệu bài

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC.

- Thời gian: khoảng từ 300 phút

- Phương pháp : thuyết trình, đọc diễn cảm, nhập vai…

-Kĩ thuật: độngnão, KWL, tương tác, phản biện, 3-2-1

HĐ 1 Khái quát về tác giả Nguyễn Du và tác phẩm Truyện Kiều.

-Thời gian:60 phút

-Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình, nhóm

-Kĩ thuật: KTB, tương tác, phản biện, 3-2-1

Bước 1: Giao nhiệm vụ.(thực hiện trong 1 tiết)

- GV tổ chức cho HS thảo luận để xác định nội dung trong chủ đề

1 ND 1: Khái quát về tác giả Nguyễn Du và Truyện Kiều

2 ND 2:Chị em Thúy Kiều

3 ND3: Kiều ở lầu Ngưng Bích

4 ND 4: Miêu tả và miêu tả nội tâm trong Truyện Kiều

5 ND 5: Sinh hoạt tập thể hình thức nảy Kiểu, ngâm thơ, viết kịch bản và biểu diễn…

- Thành lập nhóm

- Giao nhiệm vụ

- Hướng dẫn cụ thể cho từng nhóm

1.ND 1: Khái quát về tác giả Nguyễn Du và Truyện Kiều.

+ Thông tin về Nguyễn Du:

- Thân thế

- Gia đình

- Thời đại

- Sự nghiệp văn học

+ Tác phẩm Truyện Kiều:

- Thể loại

- Xuất xứ

- Bố cục

- Nội dung

- Nghệ thuật

2 ND 2:Chị em Thúy Kiều.

- Chân dung khái quát của hai nằng

- Hình ảnh Thúy Vân

- Hình ảnh Thúy Kiều

3 ND:3 Kiều ở lầu Ngưng Bích.

- Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng Kiều khi bị giam lỏng

- Nỗi nhớ của Kiều

- Bức tranh tâm cảnh

4 ND 4: Miêu tả và miêu tả nội tâm trong Truyện Kiều

5 ND 5: Sinh hoạt tập thể hình thức nảy Kiểu, ngâm thơ, viết kịch bản và biểu diễn…

- Nảy Kiều

- Ngâm Kiều

- Viết kịch bản và biểu diễn

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ:

Thực hiện trên lớp học.

Thời

lượng

60

phút.

HĐ 1 Khái quát về tác giả

Nguyễn Du và tác phẩm Truyện

Kiều.

I Nguyễn Du:

1 Cuộc đời:

- Tên chữ: Tố Như Tên hiệu: Thanh

6

-Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV gọi HS lên bảng trình bày

hiểu biết về cuộc đời và sự nghiệp

sáng tác của ND

* GV nhấn mạnh những yếu tố có

ảnh hưởng đến sáng tác của ND

- Gọi HS trình bày hiểu biết về tác

phẩm

+ Nguồn gốc, thể loại

+Tóm tắt

+ Giá trị nội dung và nghệ thuật

- GV đánh giá chung kết quả thực

hiện nhiệm vụ tìm hiểu và giới

thiệu về tác giả, tác phẩm

- GV tổng hợp chung, lấy VD minh

họa để làm sáng tỏ những giá trị đó

của Truyện kiều

- GV liên hệ với tục bói Kiều ở

miền Bắc.( dạy học gắn với di sản

tinh thần của dân tộc)

Hiên

- Quê: làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh

- Gia đình đại quí tộc, nhiều đời làm quan, có truyền thống về văn học

- Nguyễn Du sinh ra và lớn lên vào cuối thế kỉ 18 đầu thế kỉ 19, đây là thời kì XH có nhiều biến động dữ dội: XHPK khủng hoảng sâu sắc

=> Điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến tình cảm, nhận thức, cuộc đời, sự nghiệp của Nguyễn Du

2 Con người.

- Có kiến thức sâu rộng

- Có vốn sống phong phú và niềm cảm thông sâu sắc với những đau khổ của nhân dân

- là một thiên tài văn học, một nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn, một danh nhân văn hóa thế giới

3 Sự nghiệp văn học :

-Tác phẩm chữ Hán: ba tâp thơ gồm

243 bài

- Tác phẩm chữ Nôm: Truyện Kiều; Văn chiêu hồn

II Truyện Kiều.

1 Nguồn gốc:

-“Truyện Kiều” không phải do Nguyễn Du hoàn toàn sáng tạo ra mà được sáng tác dựa trên cốt truyện

“Kim Vân Kiều truyện” của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc)

-“Truyện Kiều còn có tên khác:

“Đoạn trường tân thanh”

- Là truyện thơ viết bằng chữ Nôm theo thể lục bát

2 Thể loại; Truyện thơ Nôm bao

gồm 3254 câu thơ lục bát

3 Tóm tắt:

- Phần 1: Gặp gỡ và đính ước

- Phần 2: Gia biến và lưu lạc

- Phần 3: Đoàn tụ

4 Giá trị:

a) Nội dung:

- Giá trị hiện thực:

+ Bức tranh hiện thực về XHPK bất công đã chà đạp lên quyền sống con người

+ Số phận bất hạnh của người phụ nữ tài hoa, đức hạnh trong XHPK

- Giá trị nhân đạo:

+ Trân trọng ngợi ca vẻ đẹp tài năng, hình thức, tâm hồn con người

+ Lên án chế độ XHPK vô nhân đạo + Cảm thương trước số phận bi kịch của con người

+ Khẳng định, đề cao tài năng, nhân phẩm, ước mơ, khát vọng của con người

b) Nghệ thuật:

- Sử dụng thể thơ lục bát thành thạo, điêu luyện 3254 câu thơ lục bát mà câu nào cũng đúng luật, đúng cách gieo vần

- Ngôn ngữ:

+ Sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật đạt tới đỉnh cao thể hiện sự giàu đẹp của tiếng Việt

- Nghệ thuật xây dựng và miêu tả nhân vật bậc thầy

- Miêu tả thiên nhiên độc đáo

90 phút HĐ 2 Chị em Thúy Kiều.

-Chuyển giao nhiệm vụ học tập qua

hệ thống câu hỏi: nhận biết, hiểu

biết, vận dụng.

H Để miêu tả hình ảnh hai chị em

Thúy Kiều, tác giả đã sử dụng

những hình ảnh nào? Ý nghĩa của

những hình ảnh ấy?

Cách miêu tả của nhà văn có gì độc

đáo?

H Qua những câu thơ trên em cảm

nhận được gì về vẻ đẹp của 2 chị

- Xuất xứ: trích phần I: Gặp gỡ và đính ước, từ câu

15 đến câu 38.

1 Vẻ đẹp chung của chị em Thúy Kiều.

- Hoàn hảo mười phân vẹn mười

- Bút pháp ước lệ tượng trưng.

 Đẹp duyên dáng thanh cao.

2.Vẻ đẹp của Thúy Vân.

- Khuôn trăng, nét ngài Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da

8

em Thúy Kiều?

* Gv chốt kiến thức

- Yêu cầu HS đọc đoạn tả Thúy

Vân

H Khi miêu tả Thúy vân, tác giả đã

sử dụng những hình ảnh nào? Bút

pháp nghệ thuật? Tác dụng?

- GV bình, chuyển ý

H Tại sao ND tả Thúy Vân trước?

Tác giả có dụng ý gì?

- GV giới thiệu thủ pháp đòn bẩy

H Nhận xét về số câu tả Thúy

Kiều?

Em hiểu thế nào về câu: Kiều càng

sắc sảo mặn mà?

H ND đã gợi tả vẻ đẹp của Thúy

Kiều bằng những hình ảnh ước lệ

nào?

H Bút pháp miêu tả Thúy Kiều có

điểm gì khác so với cách tả Thúy

Vân?

- GV yêu cầu HS phân tích cụ thể

bút pháp này

H Cảm nhận của em về vẻ đẹp của

Thúy Kiều?

THẢO LUẬN

- So sánh chân dung của các nhân

vật trong Truyện Kiều và Kim Vân

Kiều truyện để thấy tài năng sáng

tạo của ND

- Có bạn phát hiện: đoạn trích có

kết cấu vòng tròn rất hợp lí Em

hãy chứng minh điều đó là đúng?

H Cảm hứng nhân đạo của tác

phẩm được thể hiện như thế nào

qua đoạn trích?

* Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ tìm hiểu văn bản, khả

năng cảm thụ văn bản của HS.

Vẻ đẹp đầy đặn sang trọng, duyên dáng, đoan trang, quý phái, thiên nhiên phải nể phục.

3.Vẻ đẹp của Thúy Kiều.

- Sắc sảo, mặn mà

- Làn thu thủy, nét xuân sơn

- hoa ghen, liễu hờn

- Nghiêng nước nghiêng thành.

- Thông minh, thi họa, ca ngâm, đàn…

 Tài sắc vẹn toàn, tuyệt thế giai nhân.

90 phút HĐ 3 Kiều ở lầu Ngưng Bích.

-Chuyển giao nhiệm vụ học tập qua

hệ thống câu hỏi: nhận biết, hiểu

- Xuất xứ: trích phần II: Gia biến và lưu lạc, từ câu

1033 đến câu 1054.

biết, vận dụng.

H Em hãy kể tóm tắt các sự việc

trong phần trước của đoạn trích?

H Bố cục của đoạn trích?

- Yêu cầu HS đọc 6 câu đầu

H Khung cảnh thiên nhiên trước

lầu Ngưng bích được tg tái hiện

qua hình ảnh nào?

H không gian, thời gian, cảnh vật

ấy được miêu tả bằng từ ngữ và bút

pháp nào?

H bút pháp miêu tả thiên nhiên ở

đây có gì khác với cách miêu tả

thiên nhiên trong đoạn trích Cảnh

ngày xuân?

H Qua đó em cảm nhận như thế

nào về không gian thiên nhiên ở lầu

Ngưng Bích?

H Tâm trạng Kiều được thể hiện

qua chi tiết nào? Đó là tâm trạng

gì?

* Gv bình nâng cao

- Gọi HS đọc 8 câu tiếp theo

H Trong cảnh ngộ của mình, Kiều

nhớ tới ai? Nỗi nhớ của nàng được

diễn tả theo trình tự nào?

H vì sao Kiều nhớ Kim Trọng

trước khi nhớ cha mẹ?

THẢO LUẬN NHÓM

- Nỗi nhớ thương người yêu, cha

mẹ của Tk được tái hiện như thế

nào?

- Phát phiếu học tập cho HS

- Yêu cầu Hs thảo luận, trình bày,

bổ sung

H Bình chữ tưởng ( tưởng người

dưới nguyệt chén đồng)?

H Câu Bên trời góc…bao giờ cho

phai diễn tả điều gì?

H Em hiểu gì về tâm trạng TK khi

nhớ tới người yêu? Cho thấy nàng

là người thế nào?

1 Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng Thúy Kiều.

 Cảnh vật hiện ra bao la, mênh mông, hoang vắng

xa lạ và cách biệt.

 Cảnh ngộ cô đơn, tủi hổ, cay đắng đáng thương.

2.Nỗi nhớ của Kiều.

+ Nhớ Kim Trọng.

- Tưởng người dưới nguyệt chén đồng.

+ Nhớ cha mẹ.

Thành ngữ, điển tích, điển cố, ngôn ngữ độc thoại nội tâm.

 Thủy chung, hiếu thảo, đáng trân trọng.

3.Nỗi buồn của Kiều.

- Điệp ngữ: buồn trông

- từ láy, câu hỏi tu từ, đảo trật tự từ…

- Độc thoại nội tâm

- Tả cảnh ngụ tình.

 bức tranh tâm cảnh buồn, cô đơn, lẻ loi, hãi hùng…

10

H bình chữ xót ( Xót người tựa cửa

hôm mai)?

H Nhận xét nghệ thuật dùng từ của

ND?

H Qua nỗi nhớ cha mẹ, em hiểu

Kiều là người như thế nào?

* Gv đọc 8 câu cuối

H tìm những hình ảnh được tác giả

sử dụng để tái hiện tâm trạng TK?

H Những yếu tố nghệ thuật nào

được sử dụng trong đoạn thơ? Tác

dụng?

* Gv lưu ý : mỗi cặp câu thơ là một

tâm trạng của Kiều  Tả cảnh ngụ

tình

H Em cảm nhận thế nào về bức

tranh thiên nhiên và tâm trạng của

Kiều?

* Gv chốt kiến thức, chuyển giao

nhiệm vụ

60 phút Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ :

Cho HS thảo luận theo kĩ thuật

KTB

?Đọc đoạn trích “Chị em Thúy

Kiều”,

Kiều ở lầu Ngưng Bích” Đoạn trích

kể về việc gì?

? Chỉ ra những yếu tố miêu tả trong

đoạn trích? Các chi tiết miêu tả ấy

nhằm thể hiện những đối tượng

nào?

? Kể lại nội dung đoạn trích? (Dựa

vào nội dung sách giáo khoa)

? So sánh đoạn vừa kể với nội dung

đoạn trích?

? Qua đó em rút ra nhận xét gì về

vai trò của yếu tố miêu tả trong văn

bản tự sự?

? Đọc ghi nhớ trong SGK?

? Giả sử bỏ hết nhân vật và sự việc

thì đoạn văn trên như thế nào? Hãy

I Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự.

1 Ví dụ: Truyện Kiều

2 Nhận xét :

- Sử dụng những yếu tố miêu tả

- Sinh động hấp dẫn

3 Ghi nhớ :sgk

- Miêu tả cụ thể, chi tiết về cảnh vật, nhân vật và sự việc làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, gợi cảm