Chu Đệ Và Cuộc Dời đô đẫm Máu Nhất Trong Lịch Sử Trung Quốc

Kho tri thức Chu Đệ và cuộc dời đô đẫm máu nhất trong lịch sử Trung Quốc

Chu Đệ chịu ảnh hưởng nhiều từ tính cách hung tàn cũng như các lý luận của phụ vương Chu Nguyên Chương. Ông cũng là một vị vua máu lạnh khét tiếng trong lịch sử Trung Quốc.

Theo MA/Dân Việt 18/07/2022 00:06 Thập Tam Lăng (13 lăng mộ của nhà Minh) tọa lạc tại phía Nam chân núi Thiên Thọ, huyện Xương Bình, cách thủ đô Bắc Kinh 100km về phía Bắc. Diện tích khu lăng mộ rộng hơn 120km2, là nơi yên nghỉ của 13 vị hoàng đế nhà Minh. Đây cũng là một trong những di chỉ lăng mộ Hoàng đế được bảo tồn tương đối hoàn chỉnh của Trung Quốc. Trong Thập Tam Lăng, Trường Lăng là lăng chính, thờ Minh Thành Tổ Chu Đệ.
Chu De va cuoc doi do dam mau nhat trong lich su Trung Quoc
Trường Lăng là lăng chính, thờ Minh Thành Tổ Chu Đệ. Mặc dù đây là vị Hoàng đế có tiếng trong lịch sử triều Minh, song ông không lên ngôi báu theo chế độ "cha truyền con nối", không dùng biện pháp hòa bình mà là dùng vũ lực để cướp ngôi, thống trị thiên hạ. Theo sử sách Trung Quốc, Chu Tiêu – Thái tử của Hoàng đế khai lập ra triều Minh Chu Nguyên Chương qua đời khi còn rất trẻ. Trong hoàn cảnh đó, Hoàng thái tôn Chu Kiến Văn trở thành người kế thừa ngai vàng. Sau khi Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương qua đời, Hoàng thái tôn kế thừa ngôi báu. Đó chính là Kiến Văn Hoàng đế. Tuy nhiên, những ngày giữ ngang vàng, điều hành đất nước của Kiến Văn Hoàng đế kéo dài không được bao lâu. Chú thứ 4 của ông là Yên Vương Chu Đệ trấn thủ Bắc Bình (nay là Bắc Kinh), xưng danh "Thanh quân trắc" (có nghĩa là thanh trừ kẻ xấu thân cận bên cạnh quân vương), khởi binh lật đổ nhà vua. Trong khi việc Hoàng đế bị lật đổ còn chưa rõ ràng, Chu Đệ lấy danh nghĩa người chiến thắng, soán ngôi Hoàng đế, sau đổi niên hiệu thành Vĩnh Lạc Hoàng đế, trứ danh trong lịch sử Minh triều. Thanh trừng trung thần cựu triều, di dời cố đô ngập trong biển máu Là chư hầu một phương, việc Yên Vương khởi binh phản đối chính quyền trung ương là một hành động đại nghịch bất đạo. Những quan viên Minh triều trung thành với Kiến Văn Hoàng đế – người được lập nên theo cách chính thống, hợp với luật lệ triều đình, không ngừng phản kháng quân đội của Yên Vương, đáng được coi là những trung thần. Tuy nhiên, khi Kiến Văn Hoàng đế bị soán ngôi, Yên Vương đã lãnh đạo các anh em huynh đệ của mình khống chế thế cục. Bản thân ông trong chốc lát đã trở thành Vĩnh Lạc Hoàng đế, tình thế theo đó cũng nhanh chóng đổi thay. Dù Minh triều vẫn là Minh triều, nhưng trên thực tế, Minh triều đã trở thành triều đại của Yên Vương chứ không còn là của Kiến Văn Đế. Những trung thần lâu nay luôn ủng hộ Văn Đế, lẽ tự nhiên gặp đại họa, bỗng chốc biến thành những kẻ phản Minh. Theo nguyên tắc của Huyết thống luận: "Lão tử anh hùng nhi hảo hán, Lão tử phản động nhi hỗn đản", những người tham gia vào các hoạt động phản đối Vĩnh Lạc Hoàng đế đều bị trừng phạt bằng những nhục hình dã man như lột da, thả vào vạc dầu, nấu trong nước sôi… Tiếng than khóc, kêu gào thảm thiết, ai oán khắp thành Nam Kinh Không những vậy, vợ, em gái, em dâu, cháu ngoại …, tất cả những phụ nữ có liên quan đến các bậc trung thần nói trên đều bị Chu Đệ đưa đến các lầu xanh làm kỹ nữ. Ngay cả những người đã xấp xỉ lục tuần cũng không ngoại lệ. Thảm cảnh này xảy ra khắp Nam Kinh, thậm chí còn lan đến tận Bắc Kinh. Sau khi Chu Đệ xưng đế, Nam Kinh chìm trong biển máu. Từ quảng trường cố cung thời Minh cho đến Vũ Đài Hoa ở huyện Phụ Quách, không nơi nào máu không vương vãi. Những hình ảnh này đập thẳng vào mắt tân Hoàng đế, khiến tâm thế ông luôn trong trạng thái bất an. Vĩnh Lạc Hoàng đế trước tình thế đó đã phải tính đến chuyện dời đô đến một nơi khác, mà ở đó ông không còn phải chứng kiến những cảnh tượng ám ảnh tâm trí mỗi ngày. Ngoài ra, còn một nguyên nhân quan trọng nữa khiến vị Hoàng đế thứ 3 của Minh triều tính đến chuyện dời đô. Chu Đệ từng trấn thủ Bắc Bình nhiều năm, hơn ai hết, ông biết nơi này có một vị trí quan trọng như thế nào về mặt quân sự. Trước khi bị Chu Nguyên Chương lật đổ, nhà Nguyên đóng đô tại Đại Đô (nay là Bắc Kinh). Thất thế, quân Nguyên dồn về thảo nguyên Mông Cổ, nhưng vẫn không ngừng mở các đợt tấn công hòng tái chiếm lại các mảnh đất do Minh triều cai quản. Do đó, việc dời đô về phía Bắc nằm trong toan tính của Chu Đệ, nhằm trấn áp các cuộc nổi dậy của những người ủng hộ Nguyên triều. Một công đôi việc, đó là lý do Vĩnh Lạc Hoàng đế quyết định dời đô từ Nam Kinh đến Bắc Kinh. Năm Vĩnh Lạc thứ 4 (năm 1406), bá quan văn võ tại Bắc Bình phụng chỉ Hoàng đế, điều động hàng trăm vạn người, chính thức xây dựng cung điện Bắc Kinh. Những di sản văn hóa thế giới của Trung Quốc như Cố Cung, Thiên Đàn, Đại Miếu và nhiều công trình kiến trúc có quy mô hoành tráng khác mà chúng ta thấy ngày nay, chính là những công trình được dựng lên sau khi Vĩnh Lạc Hoàng đế dời đô đến Bắc Kinh. Chủ trì xây dựng công trình gồm Luy Thiên Đô Đốc Thiêm Sự Phong Thái Ninh Hầu Trần Khuê (mất năm 1419, khi công trình còn dở dang), Công bộ thị lang Ngô Trung, Hình bộ thị lang Trương Tư Cung, kiến trúc sư Thái Tín và trong đó có một thái giám người Việt tên Nguyễn An làm Tổng đốc công. Như vậy, dù Bắc Kinh đã từng được Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt chọn làm kinh đô (Đại Đô), nhưng quãng thời gian này chỉ kéo dài 97 năm (1271 – 1368), sau khi Nguyên triều bị Chu Nguyên Chương lật đổ. Chỉ từ sau khi Vĩnh Lạc Hoàng đế quyết định dời đô đến Bắc Kinh, địa danh này qua nhiều thời kỳ vẫn liên tục được duy trì làm kinh đô (trừ thời kì Dân Quốc đóng đô ở Nam Kinh) và cũng là thủ đô của Trung Quốc ngày nay. #Chu Đệ #lịch sử triều Minh #Chu Nguyên Chương

Bài liên quan

Tại sao triều Thanh có rất nhiều thân vương nhưng chẳng có ai dám tạo phản?

Tại sao triều Thanh có rất nhiều thân vương nhưng chẳng có ai dám tạo phản?

Trước khi mất, Chu Nguyên Chương liên tục hét lớn 5 chữ gì?

Trước khi mất, Chu Nguyên Chương liên tục hét lớn 5 chữ gì?

Không ai dám trộm lăng mộ Chu Nguyên Chương, chuyên gia giải mã sốc

Không ai dám trộm lăng mộ Chu Nguyên Chương, chuyên gia giải mã sốc

Kho tri thức Tại sao triều Thanh có rất nhiều thân vương nhưng chẳng có ai dám tạo phản?

Triều Thanh dù có sự tranh giành ngai vàng khốc liệt giữa các hoàng tử nhưng lại chẳng bao giờ xảy ra thế cục các thân vương tạo phản.

Trong thời cổ đại, các vương công quý tộc để tranh giành vương vị của mình, giữa huynh đệ ruột thịt với nhau dường như đều xảy ra đấu đá, hãm hại lẫn nhau, coi nhau như kẻ thù không đội trời chung, có ta thì không có ngươi, có ngươi thì sẽ chẳng có ta, điều này hoàn toàn không phải là điều gì xa lạ. Vậy thì tại sao ngai vàng lại có sức hút lớn đến thế? Không chỉ là đàn ông khát khao quyền lực, mà quan trọng hơn là hoàng đế có thể có được hậu cung rộng lớn, trong hậu cung còn có vô số các mỹ nữ quốc sắc thiên hương.

Xem chi tiết Kho tri thức Trước khi mất, Chu Nguyên Chương liên tục hét lớn 5 chữ gì?

Chu Nguyên Chương trước khi mất vì muốn giữ yên hoàng tộc mà liên tục hét lớn 5 chữ nhưng các đại thần đều vờ như không biết, cuối cùng tự rước hoạ vào thân.

Truoc khi mat, Chu Nguyen Chuong lien tuc het lon 5 chu gi?
Chu Nguyên Chương – hoàng đế khai quốc nhà Minh - là một nhân vật để lại nhiều tranh cãi trong lịch sử Trung Quốc. Một đặc điểm nổi bật trong cá tính của Chu Nguyên Chương là đa nghi.
Xem chi tiết Kho tri thức Không ai dám trộm lăng mộ Chu Nguyên Chương, chuyên gia giải mã sốc

Sau khi băng hà, Chu Nguyên Chương được chôn cất trong lăng mộ bề thế. Dù sát hại hàng ngàn người lúc sống nhưng không có ai tìm đến quấy phá mộ phần của ông.

Khong ai dam trom lang mo Chu Nguyen Chuong, chuyen gia giai ma soc
Chu Nguyên Chương là hoàng đế khai quốc của nhà Minh. Ông là một trong những hoàng đế nổi tiếng nhất lịch sử Trung Quốc khi một tay gây dựng cơ đồ. Từ một người nông dân, ông từng bước trở thành bậc đế vương quyền lực.
Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Sự thật giật mình về khu rừng rậm nguyên sơ nhất Đông Nam Á

Sự thật giật mình về khu rừng rậm nguyên sơ nhất Đông Nam Á

Vườn quốc gia Thungyai-Huai Kha Khaeng (Thái Lan) là vùng rừng nguyên sinh rộng lớn, lưu giữ đa dạng sinh học và giá trị sinh thái đặc biệt của Đông Nam Á.

Tìm thấy 16 thuyền độc mộc 5.200 năm, cổ hơn kim tự tháp

Tìm thấy 16 thuyền độc mộc 5.200 năm, cổ hơn kim tự tháp

Các nhà khảo cổ phát hiện 16 chiếc thuyền độc mộc cổ đại ở Wisconsin, một số chiếc còn cổ hơn cả Kim tự tháp Giza.

Bật nắp quan tài 2.000 năm tuổi, cảnh tượng bên trong gây choáng

Bật nắp quan tài 2.000 năm tuổi, cảnh tượng bên trong gây choáng

Chiếc quan tài 2.000 năm tuổi được mở niêm phong gần đây ở Ý hé lộ một xác ướp được bảo quản hoàn hảo, mở ra những khám phá khảo cổ học mới.

Phát hiện tranh hang động cổ nhất thế giới ở Indonesia

Phát hiện tranh hang động cổ nhất thế giới ở Indonesia

Các chuyên gia đã phát hiện những dấu tay trên vách hang động ở đảo Sulawesi, Indonesia. Đây có thể là tác phẩm nghệ thuật trên đá cổ nhất thế giới.

Lý giải biểu tượng lạ xuất hiện trong ngôi đền trấn Tây thành Thăng Long

Lý giải biểu tượng lạ xuất hiện trong ngôi đền trấn Tây thành Thăng Long

Đền Voi Phục là một trong những di tích linh thiêng bậc nhất Thăng Long xưa, lưu giữ nhiều lớp trầm tích lịch sử ít người để ý.

Bí ẩn gây tranh cãi về nữ hoàng quyền lực của Ai Cập cổ

Bí ẩn gây tranh cãi về nữ hoàng quyền lực của Ai Cập cổ

Nữ hoàng Ahmose Nefertari của Ai Cập cổ đại nổi tiếng thông minh, xinh đẹp, quyền lực. Tuy nhiên, màu da của bà trở thành chủ đề gây tranh luận suốt nhiều năm.

Tộc người cổ xưa nhất Mexico, sống dựa vào biển cả và sa mạc

Tộc người cổ xưa nhất Mexico, sống dựa vào biển cả và sa mạc

Tộc người Seri là cộng đồng bản địa độc đáo, gắn bó sâu sắc với biển cả và sa mạc khắc nghiệt phía Tây Bắc Mexico.

Nếu Gia Cát Lượng dùng đúng 5 người này, vận mệnh Thục Hán đã khác

Nếu Gia Cát Lượng dùng đúng 5 người này, vận mệnh Thục Hán đã khác

Năm nhân tài bị bỏ quên trong thời Tam Quốc có thể đã giúp Thục Hán tránh khỏi diệt vong nếu được khai thác đúng cách.

Biểu tượng vũ trụ lạ trên bức bích họa 3.000 năm tuổi

Biểu tượng vũ trụ lạ trên bức bích họa 3.000 năm tuổi

Bức bích họa 3.000 năm tuổi được khai quật ở Peru khiến các nhà khảo cổ kinh ngạc với màu sắc rực rỡ và các biểu tượng vũ trụ lạ.

Đừng bỏ lỡ

Diện váy cắt xẻ xuống phố, hot girl Mai Hà Hoàng Yến hút trọn sự chú ý

Diện váy cắt xẻ xuống phố, hot girl Mai Hà Hoàng Yến hút trọn sự chú ý

Cận cảnh body đốt mắt của 'cô giáo hot girl' Trân Trần trong bộ ảnh sinh nhật

3 điều càng giấu kín, tuổi già càng an nhàn

Đệ nhất hot girl Sài thành khoe sắc vóc cực phẩm trong loạt ảnh đời thường

Sự thật giật mình về khu rừng rậm nguyên sơ nhất Đông Nam Á

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Khởi tố hai bị can vụ 3 tấn giá đỗ sử dụng chất cấm tại Hưng Yên

Khởi tố hai bị can vụ 3 tấn giá đỗ sử dụng chất cấm tại Hưng Yên

Những thực phẩm dễ bị trộn hàn the, người tiêu dùng không nên chủ quan

Hà Nội phát hiện cơ sở sản xuất giò chả sử dụng hàn the

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

Kiến thức cần biết

Làm việc nhà có được tính là tập thể dục?

Làm việc nhà có được tính là tập thể dục?

Loại hải sản giàu sắt được ví như 'kho báu' bổ máu, tốt cho tim mạch

Loại hải sản giàu sắt được ví như 'kho báu' bổ máu, tốt cho tim mạch

3 thời điểm 'vàng' ăn táo giúp giảm cân hiệu quả hơn

3 thời điểm 'vàng' ăn táo giúp giảm cân hiệu quả hơn

Chủ quan đau bụng kéo dài, người đàn ông 36 tuổi bị vỡ ruột thừa nguy kịch

Chủ quan đau bụng kéo dài, người đàn ông 36 tuổi bị vỡ ruột thừa nguy kịch

Những thực phẩm dễ bị trộn hàn the, người tiêu dùng không nên chủ quan

Những thực phẩm dễ bị trộn hàn the, người tiêu dùng không nên chủ quan

Tin mới

Tàn tích thủ phủ đầu tiên của đế quốc La Mã trên đất Anh

Tàn tích thủ phủ đầu tiên của đế quốc La Mã trên đất Anh

Camulodunum là dấu mốc mở đầu cho quá trình La Mã hóa Britannia, phản ánh va chạm sâu sắc giữa đế chế và cư dân bản địa.

Bật nắp quan tài 2.000 năm tuổi, cảnh tượng bên trong gây choáng

Bật nắp quan tài 2.000 năm tuổi, cảnh tượng bên trong gây choáng

Chiếc quan tài 2.000 năm tuổi được mở niêm phong gần đây ở Ý hé lộ một xác ướp được bảo quản hoàn hảo, mở ra những khám phá khảo cổ học mới.

Biểu tượng vũ trụ lạ trên bức bích họa 3.000 năm tuổi

Biểu tượng vũ trụ lạ trên bức bích họa 3.000 năm tuổi

Bức bích họa 3.000 năm tuổi được khai quật ở Peru khiến các nhà khảo cổ kinh ngạc với màu sắc rực rỡ và các biểu tượng vũ trụ lạ.

Tìm thấy 16 thuyền độc mộc 5.200 năm, cổ hơn kim tự tháp

Tìm thấy 16 thuyền độc mộc 5.200 năm, cổ hơn kim tự tháp

Các nhà khảo cổ phát hiện 16 chiếc thuyền độc mộc cổ đại ở Wisconsin, một số chiếc còn cổ hơn cả Kim tự tháp Giza.

Sự thật giật mình về khu rừng rậm nguyên sơ nhất Đông Nam Á

Sự thật giật mình về khu rừng rậm nguyên sơ nhất Đông Nam Á

Vườn quốc gia Thungyai-Huai Kha Khaeng (Thái Lan) là vùng rừng nguyên sinh rộng lớn, lưu giữ đa dạng sinh học và giá trị sinh thái đặc biệt của Đông Nam Á.

Tộc người cổ xưa nhất Mexico, sống dựa vào biển cả và sa mạc

Tộc người cổ xưa nhất Mexico, sống dựa vào biển cả và sa mạc

Tộc người Seri là cộng đồng bản địa độc đáo, gắn bó sâu sắc với biển cả và sa mạc khắc nghiệt phía Tây Bắc Mexico.

Lý giải biểu tượng lạ xuất hiện trong ngôi đền trấn Tây thành Thăng Long

Lý giải biểu tượng lạ xuất hiện trong ngôi đền trấn Tây thành Thăng Long

Đền Voi Phục là một trong những di tích linh thiêng bậc nhất Thăng Long xưa, lưu giữ nhiều lớp trầm tích lịch sử ít người để ý.

Nếu Gia Cát Lượng dùng đúng 5 người này, vận mệnh Thục Hán đã khác

Nếu Gia Cát Lượng dùng đúng 5 người này, vận mệnh Thục Hán đã khác

Năm nhân tài bị bỏ quên trong thời Tam Quốc có thể đã giúp Thục Hán tránh khỏi diệt vong nếu được khai thác đúng cách.

Bí ẩn gây tranh cãi về nữ hoàng quyền lực của Ai Cập cổ

Bí ẩn gây tranh cãi về nữ hoàng quyền lực của Ai Cập cổ

Nữ hoàng Ahmose Nefertari của Ai Cập cổ đại nổi tiếng thông minh, xinh đẹp, quyền lực. Tuy nhiên, màu da của bà trở thành chủ đề gây tranh luận suốt nhiều năm.

Phát hiện tranh hang động cổ nhất thế giới ở Indonesia

Phát hiện tranh hang động cổ nhất thế giới ở Indonesia

Các chuyên gia đã phát hiện những dấu tay trên vách hang động ở đảo Sulawesi, Indonesia. Đây có thể là tác phẩm nghệ thuật trên đá cổ nhất thế giới.

Tàn tích thành phố đất nện cổ nhất thế giới trên Con đường tơ lụa

Tàn tích thành phố đất nện cổ nhất thế giới trên Con đường tơ lụa

Nằm lặng lẽ giữa sa mạc Tân Cương (Trung Quốc), Giao Hà (Jiaohe) là dấu tích hiếm hoi của một đô thị cổ trên Con đường Tơ lụa.

Cuộc đời vĩ đại của pharaoh cai trị Ai Cập gần 70 năm

Cuộc đời vĩ đại của pharaoh cai trị Ai Cập gần 70 năm

Ramesses Đại đế hay còn gọi pharaoh Ramesses II đã trị vì Ai Cập trong 66 năm. Ông nổi tiếng với những chiến dịch quân sự và các thành tựu vĩ đại.

Vũ khí tinh xảo 80.000 năm tuổi của người Neanderthal

Vũ khí tinh xảo 80.000 năm tuổi của người Neanderthal

Nhiều đầu mũi giáo cổ đại bị chôn vùi suốt 80.000 năm làm đảo lộn hoàn toàn sự hiểu biết của chúng ta về công nghệ thời tiền sử.

Bản sắc độc đáo của tộc người là hậu duệ đế chế Ethiopia cổ đại

Bản sắc độc đáo của tộc người là hậu duệ đế chế Ethiopia cổ đại

Tộc người Amhara là cộng đồng giữ vai trò trung tâm trong lịch sử, chính trị và bản sắc văn minh Ethiopia suốt nhiều thế kỷ.

Kỳ lạ ngôi mộ thiếu nữ 18 tuổi với đồ tùy táng phong phú ở Iran

Kỳ lạ ngôi mộ thiếu nữ 18 tuổi với đồ tùy táng phong phú ở Iran

Các nhà khảo cổ tìm thấy ngôi mộ trẻ tuổi với nhiều hiện vật trang sức, đồ đồng và gốm sứ quý hiếm, phản ánh địa vị xã hội cao.

Khai quật trại hành quân của đế chế La Mã, tìm thấy kho báu khủng

Khai quật trại hành quân của đế chế La Mã, tìm thấy kho báu khủng

Các nhà khảo cổ ở Đức đã phát hiện 4 trại hành quân của người La Mã và khoảng 1.500 hiện vật, bao gồm tiền xu và đinh giày, có niên đại từ thế kỷ 3.

Hiện vật đặc biệt của nhà thờ cổ nổi tiếng nhất tỉnh Đắk Lắk

Hiện vật đặc biệt của nhà thờ cổ nổi tiếng nhất tỉnh Đắk Lắk

Nhà thờ Mằng Lăng ở Đắc Lắk (Phú Yên cũ) là công trình tôn giáo cổ kính, gắn liền lịch sử Công giáo và chữ Quốc ngữ Việt Nam.

Tiết Đại Hàn là gì và kéo dài bao lâu trong năm 2026?

Tiết Đại Hàn là gì và kéo dài bao lâu trong năm 2026?

Đại Hàn là tiết khí lạnh nhất, báo hiệu mùa xuân mới đến gần, khi mọi nhà chuẩn bị đón Tết Nguyên đán và năm mới an khang.

Những bức thư tình khắc tường Pompeii cổ đại gây tò mò

Những bức thư tình khắc tường Pompeii cổ đại gây tò mò

Sử dụng các công nghệ tiên tiến, các chuyên gia đã phát hiện những bức thư tình, tâm sự đời thường... được khắc trên các bức tường ở thành phố Pompeii.

Tàn tích kinh thành chi chít kim tự tháp của của vương quốc Kush cổ đại

Tàn tích kinh thành chi chít kim tự tháp của của vương quốc Kush cổ đại

Di tích Meroë ở Sudan là trung tâm huy hoàng của vương quốc Kush cổ đại, phản ánh nền sự rực rỡ của một nền văn minh châu Phi ngoài Ai Cập hàng ngàn năm trước.

Từ khóa » Chu đệ Dời đô