Chùa Phụng Sơn – Wikipedia Tiếng Việt

Chùa Phụng Sơn, tên chữ là Phụng Sơn Tự, còn có tên là chùa Gò, tọa lạc ở số 1408 Đường 3 tháng 2, phường Minh Phụng, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Ngôi cổ tự này đã được xếp hạng là "Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia" vào ngày 16 tháng 11 năm 1988.

Nguồn gốc

[sửa | sửa mã nguồn]

Chùa Phụng Sơn được thiền sư Liễu Thông (1754-1840) [1] tạo lập vào đầu thế kỷ 19, dưới triều vua Gia Long trên nền của một ngôi chùa Chân Lạp cổ, giống các chùa Giác Lâm và chùa Cây Mai, nằm trên một đồi nhỏ bao quanh là ao Bàu Chuông có trồng sen.

Tương truyền, trên đường đi vân du vào phủ Gia Định, thiền sư Liễu Thông trông thấy cảnh trí nơi này thanh tịnh, thích hợp cho việc tu hành, nên dựng một am tranh tại đây, và được người dân quanh vùng gọi bằng một cái tên dân dã là chùa Gò. Một hôm, có một con chim phụng đến đậu trên cây ngô đồng (Firmiana simplex) trước am cất tiếng gáy, thiền sư cho đó là điềm lành, nên đặt tên chùa là Phụng Sơn Tự, có nghĩa chùa trên núi có chim công.

Kiến trúc

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1904, am lá được xây cất lại. Và kể từ đó cho đến nay, chùa có hai lần trùng tu lớn, đó là vào thời hòa thượng Huệ Minh trụ trì (1904 -1915) và vào năm 1960. Năm 1963, hòa thượng Thích Phước Quang cho xây lại cổng tam quan, do kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng vẽ kiểu. Tuy được trùng tu lại vài lần, nhưng chùa vẫn theo kiến trúc cổ với bộ khung gỗ và mái ngói âm dương. Chùa Phụng Sơn xây theo kiểu chữ "quốc" (chữ Hán), dài trên 40 m, rộng gần 20 m, có hàng hiên chạy quanh bốn phía. Bên trong chùa chia ra hai khu rõ rệt, phía trước là chính điện, cách một sân lộ thiên, phía sau là nhà giảng.

Hai bên sân lộ thiên có đông lang và tây lang, nối liền hai nơi. Sân lộ thiên có hòn non bộ, tượng Quan Âm và cây cảnh, nhờ có khoảng sân này nên chùa được thoáng đãng, sáng sủa. Nơi chính điện, các cột đều làm bằng gỗ tốt, lâu ngày đã trở nên đen bóng. Chùa thờ kiểu "tiền Phật, hậu Tổ". Điện Phật có nhiều tượng Phật xưa bằng gỗ, thiếp vàng chạm trổ mỹ thuật. Tổng cộng chùa có khoảng 40 pho tượng thờ. Nhiều tượng thờ do nhóm thợ từ Sa Đéc, do hòa thượng Huệ Minh mời đến chùa để tạo tác vào những năm đầu thế kỷ 20. Có nhiều pho tượng quý như bộ Di Đà Tam Tôn, bộ Ngũ Hiền thượng kỳ thú, pho tượng Phật bằng đá, tượng Tiêu Diện...

Di tích

[sửa | sửa mã nguồn]

Khu đất chùa Gò tọa lạc là một di tích khảo cổ học. Tài liệu của Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh cho biết vào các năm 1988 và 1991, các nhà khảo cổ học đã tìm được những mặt người bằng đất nung, đồ gốm... thuộc văn hóa Óc Eo. Ở đây cũng đã tìm thấy một tượng Phật bằng đồng theo phong cách Thái Lan...[2]

Năm 1909, nhà sư Huệ Minh đã đem giống mai, có nguồn gốc từ chùa Cây Mai[3] về trồng ở chùa. Đây là giống mai quý hiếm, được nhiều nhà thơ thuộc nhóm Bạch Mai thi xã, như Trịnh Hoài Đức, Nguyễn Thông, Tôn Thọ Tường... ca ngợi, và cho đến nay chỉ còn lại một cây mai già ở bên hông chùa.

Vào thời kỳ đất đai chưa bị đô thị hóa, cả khu vực chùa tọa lạc rất vắng vẻ, chung quanh gò còn có bàu sen rộng và hào nước bao bộc. Nay khuôn viên chùa đã bị lấn chiếm, hào nước bị rác rưởi lấp cạn và bàu sen bị thu hẹp lại bởi các căn nhà mọc lên quanh bờ. Vì vậy, chùa đã mất đi nhiều vẻ đẹp thiên nhiên và không khí tĩnh lặng cần có của một tự viện danh tiếng...

Giá trị

[sửa | sửa mã nguồn]

Chùa Phụng Sơn là một trong những ngôi chùa cổ, còn in đậm nét sự có mặt của tín ngưỡng dân gian, Như bên hành lang chánh điện thờ Linh Sơn Thánh Mẫu, một trong những vị nữ thần được tôn kính và thờ tự phổ biến ở miền Nam. Dấu vết của quá trình sinh sống và cộng cư của nhiều dân tộc tại vùng đất này còn được thể hiện qua hình ảnh ngôi miếu nhỏ thờ Ông Tà (Neak Tà) trong khuôn viên chùa, bên những ngôi tháp Tổ. Đó là dạng tín ngưỡng, là một nét văn hóa phổ biến của cư dân Khmer. Là một trong những ngôi chùa cổ còn lưu lại đậm nét về địa thế, kiến trúc, nghệ thuật tạc tượng, cách bày trí và thờ cúng, chùa Phụng Sơn đã góp phần mang lại một giá trị văn hóa - nghệ thuật phong phú, đa dạng trong dòng phát triển của văn hóa Phật giáo tại Nam Bộ.

Chú thích

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ Thiền sư Liễu Thông, tên tục là Huỳnh Dậu, pháp danh Liễu Thông, pháp hiệu Chơn Giác; là người Thanh Hóa, thuộc phái thiền Lâm Tế, đời thứ 37.
2. ^ Theo công trình đào khảo sát kết thúc vào ngày 21 tháng 4 năm 1988, thì ngoài những gì ghi trên, ở khu vực chùa Gò còn tìm thấy dấu vết kiến trúc cổ như đền đài, vòng thành...kết cấu bằng gạch nung. Khối lượng gạch đá dùng xây công trình, gần mười ngàn mét khối (theo Nguyễn Thị Thu Hiền, Địa danh du lịch, Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, Hà nội, 2005, tr. 278).
3. ^ Trong nhiều loại mai, có một loại mai cũng trổ hoa màu trắng. Đó là mai mù u (hay còn gọi là nam mai, bạch mai) tên khoa học là Ochrocarpus siamensis var.odoratissimus Pierre thuộc họ Guttiferae, hiện còn lại rất ít ở Việt Nam (xem ảnh). Nam mai chỉ là loài tương cận với cây mù u hiện mọc hoang nhiều nơi ở miền Nam; càng không phải là loài mai vàng, mai trắng thuộc họ Ochnaceae thường trổ mỗi dịp xuân về.

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]

• Mai Sơn Tự Và Mai Khâu Tự Lưu trữ ngày 12 tháng 10 năm 2008 tại Wayback Machine.
• Phụng sơn Tự[liên kết hỏng] trên web Báo Bình Dương

x t s Chùa tại Thành phố Hồ Chí Minh
Bắc tông	Ấn Quang Bát Bửu Phật Đài Bửu Quang Đông Hưng Dược Sư Giác Hải Giác Lâm Giác Viên Hiệp Giác Hoằng Pháp Hội Sơn Huệ Lâm Huê Nghiêm, Phú Nhuận Huê Nghiêm, Thủ Đức Huê Nghiêm Khánh Hưng Linh Quang Linh Sơn Long Huê Long Nhiễu Long Thạnh Nam Thiên Nhất Trụ Nghệ Sĩ Ngọc Phương Pháp Hoa Pháp Hội Pháp Quang Phật Bảo Phật Bửu Phật Đà Phổ Đà Phổ Quang Phụng Sơn Phước Hải Phước Hòa Phước Tường Quán Thế Âm Quảng Đức Quảng Hương Già Lam Quang Minh Tập Phước Thảo Đường Thiên Phước Thiên Tôn Thiền viện Vạn Hạnh Tịnh xá Trung Tâm Trường Thọ Từ Ân Từ Nghiêm Vạn Đức Vạn Phước Viên Giác Việt Nam Quốc Tự Vĩnh Nghiêm Vĩnh Phước Xá Lợi
Nam tông	Bồ Đề Bodhivamsa Pothi Vong Bửu Long Chandaramsya Kỳ Viên Pháp Luân Pháp Quang Phổ Minh Trúc Lâm Tịnh xá Trúc Lâm Từ Quang Xá Lợi Phật Đài Chùa Nam Tông Chùa Bửu Thắng
Không còntồn tại	Cây Mai Khải Tường Kim Chương Kiểng Phước
Chùa Việt Nam Chùa tại TP. Hồ Chí Minh

x t s Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh
Công trình hành chính	Bưu điện Sài Gòn Trụ sở Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
Công trìnhlịch sử – văn hóa	Nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh Nghĩa trang liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh Bảo tàng Chứng tích chiến tranh Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ Bảo tàng Thành phố Bảo tàng Tôn Đức Thắng Bến Nhà Rồng Dinh Độc Lập Nhà tù Phú Lợi Nhà tù Côn Đảo
Công viên,khu sinh thái, phố đi bộ	Bến Bạch Đằng Công viên 23 tháng 9 Công viên 30 tháng 4 Công viên Bách Tùng Diệp Công viên Chi Lăng Công viên Gia Định Công viên Hoàng Văn Thụ Công viên Lê Thị Riêng Công viên Lê Văn Tám Công viên Lịch sử – Văn hóa Dân tộc Công viên Phú Lâm Công viên Tao Đàn Đầm Sen Địa đạo Củ Chi Địa đạo Phú Thọ Hòa Rừng ngập mặn Cần Giờ Suối Tiên Bình Quới – Thanh Đa Thảo Cầm Viên Khu Tây ba lô – Phố đi bộ Bùi Viện Phố đi bộ Nguyễn Huệ Đường hoa Nguyễn Huệ
Công trình tôn giáo	Chùa Ấn Quang Chùa Giác Hải Chùa Giác Lâm Chùa Giác Viên Chùa Hoằng Pháp Chùa Giác Ngộ Chùa Nam Thiên Nhất Trụ Chùa Nghệ Sĩ Chùa Phật Cô Đơn Chùa Phụng Sơn Chùa Tập Phước Chùa Từ Ân Chùa Vĩnh Nghiêm Chùa Xá Lợi Đại chủng viện Thánh Giuse Đan viện Cát Minh Đền Công Chính Đền Hùng (Thảo Cầm Viên) Đền thờ Đức Thánh Trần Đình Minh Hương Gia Thạnh Đình Thông Tây Hội Hội quán Hà Chương Hội quán Nghĩa An Hội quán Nhị Phủ Hội quán Ôn Lăng Hội quán Tuệ Thành Lăng Ông Miếu Nổi Nhà thờ Ba Chuông Nhà thờ Cầu Kho Nhà thờ Cha Tam Nhà thờ Chí Hòa Nhà thờ Chợ Quán Nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn Nhà thờ Đức Bà Nhà thờ Hạnh Thông Tây Nhà thờ Huyện Sỹ Nhà thờ Tân Định Nhà thờ Thánh Jeanne d'Arc Thánh thất Sài Gòn Thiền viện Vạn Hạnh Tu viện dòng Thánh Phaolô Việt Nam Quốc Tự
Nhà hát, sân khấu	Nhà hát Bến Thành Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang Nhà hát Hòa Bình Nhà hát Thành phố Sân khấu kịch Idecaf Rạp Công Nhân
Công trình thể thao	Nhà thi đấu Phú Thọ Nhà thi đấu Tân Bình Sân vận động Hoa Lư Sân vận động Quân khu 7 Sân vận động Thống Nhất
Công trìnhthương mại – dịch vụ	Bitexco Financial Tower Chợ An Đông Chợ Bà Chiểu Chợ Bến Thành Chợ Bình Tây Chợ Tân Định Diamond Plaza Landmark 81 mPlaza Saigon Saigon Centre Saigon Trade Center Thuận Kiều Plaza Union Square Vincom Center Đồng Khởi
Công trìnhgiao thông – đô thị	Buýt đường sông Cầu Ba Son Cầu Mống Đại lộ Đông Tây Đường Đồng Khởi Đường Lê Lợi Đường Nguyễn Hữu Cảnh Đường Tôn Đức Thắng Ga Sài Gòn Hầm Thủ Thiêm Hồ Con Rùa Kênh Bến Nghé Kênh Hàng Bàng Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè Khu đô thị Phú Mỹ Hưng Khu đô thị mới Thủ Thiêm Khu phố cổ Chợ Lớn Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất Vinhomes Central Park
Khách sạn	Khách sạn Caravelle Sài Gòn Khách sạn Continental Khách sạn Grand Sài Gòn Khách sạn Majestic Saigon Khách sạn Rex
Khu công nghệ	Công viên phần mềm Quang Trung Khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh
Vịnh và bãi biển	Vịnh Gành Rái Bãi Trước Bãi Sau
Du lịch Việt Nam 7 khu du lịch quốc gia • An Giang • Bà Rịa – Vũng Tàu • Bạc Liêu • Bắc Giang • Bắc Kạn • Bắc Ninh • Bến Tre • Bình Dương • Bình Định • Bình Phước • Bình Thuận • Cà Mau • Cần Thơ • Cao Bằng • Đà Nẵng • Đắk Lắk • Đắk Nông • Điện Biên • Đồng Nai • Đồng Tháp • Gia Lai • Hà Giang • Hà Nam • Hà Nội • Hà Tĩnh • Hải Dương • Hải Phòng • Hậu Giang • Hòa Bình • Thành phố Hồ Chí Minh • Hưng Yên • Khánh Hòa • Kiên Giang • Kon Tum • Lai Châu • Lạng Sơn • Lào Cai • Lâm Đồng • Long An • Nam Định • Nghệ An • Ninh Bình • Ninh Thuận • Phú Thọ • Phú Yên • Quảng Bình • Quảng Nam • Quảng Ngãi • Quảng Ninh • Quảng Trị • Sóc Trăng • Sơn La • Tây Ninh • Thái Bình • Thái Nguyên • Thanh Hóa • Thừa Thiên Huế • Tiền Giang • Trà Vinh • Tuyên Quang • Vĩnh Long • Vĩnh Phúc • Yên Bái