Chùa Sùng Phúc (Sùng Phúc Tự – Hạ Lang, Cao Bằng)

Tên gọi và vị trí địa lý

Chùa Sùng Phúc (nguyên là chùa Sùng Khánh), có tên chữ là Sùng Phúc Tự, thuộc tổng Lệnh Cấm, nay là thị trấn Thanh Nhật, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng. Cách trung tâm Tỉnh Cao Bằng khoảng 70 km.

Lịch sử và nhân vật

Chùa được xây dựng bằng gỗ vào thời vuaTrần Nhân Tông (1279 – 1293) trên đỉnh núi Pò Kiền, thuộc xã Lệnh Cấm, châu Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng, sau làng Nà Ến.

Vào thời Trần, Phật giáo hưng thịnh, Đạo Phật hưng thịnh và được coi như Quốc giáo. Vua Trần Nhân Tông cho xây chùa ở nơi biên ải để thờ Phật và thờ một số nhân vật có công trấn ải vùng biên; đồng thời để khẳng định chủ quyền lãnh thổ quốc gia.

Vì nằm trên núi cao, hàng năm đến mùa lễ hội, người dân đi lại và cúng lễ gặp khó khăn nên đến triều vua Lê Hiển Tông (1740 – 1786) niên hiệu Cảnh Hưng, chùa được dời xuống cánh đồng bản Huyền Du (nay thuộc thị trấn Thanh Nhật, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng) và đổi tên thành Sùng Phúc Tự có nghĩa sùng ái, yêu quý cái phúc, cái đức.

Theo các cụ cao niên, khi xưa trong chùa có đầy đủ các loại tượng thờ: Quan Âm Bồ Tát, Thành Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu,… Trải qua nhiều biến cố lịch sử, và trải qua nhiều lần trùng tu, chùa không còn giữ được nguyên vẹn kiến trúc như khi mới xây dựng.

Chùa hiện thờ đức Phật Quan Âm Bồ Tát ở hậu cung. Ngay khu bên trái thờ vị Thành Hoàng – Nguyễn Thành Vương tức Nguyễn Đình Bá (1678), quê ở thôn Bình Dân, phủ Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Khi ông giữ chức Tri Châu Tư Lang, ông có công chiêu dân khẩn hoang lập bản nên được người dân nơi đây suy tôn là Tiên Công Thành Hoàng làng. Tiếp tục được sự tín nhiệm của quan trên và sự mến phục của nhân dân, ông đã giữ đến chức Đốc Đồng ở Cao Bằng.

Ngoài ra, chùa Sùng Phúc còn thờ bà Chúa Sao Sa – Nguyễn Thị Duệ hay còn có tên khác là Nguyễn Thị Du, Nguyễn Thị Ngọc Toàn, hiệu là Diệu Huyền (1574 – 1654), quê ở xã Kiệt Đặc (nay thuộc xã Văn An, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương), theo cha lên Cao Bằng thời vua Mạc Kính Cung.

Năm 20 tuổi, bà cải trang làm nam giới để đi thi và đỗ tiến sỹ đầu bảng Trường Quốc học Bản Thảnh ở Cao Bằng và sau đó trở thành nữ tiến sỹ duy nhất trong lịch sử khoa cử phong kiến Việt Nam. Bà được mời về ly cung Đống Lân để dạy học cho hoàng tử và công chúa. Vua Mạc Kính Cung lấy bà làm vợ và đặt tên là Tinh Phi (tức Sao Sa).

Năm 1625, quân Lê – Trịnh lên đánh Cao Bằng, Nguyễn Thị Duệ ẩn náu ở Hạ Lang, đi tu ở chùa Sùng Phúc. Bà tài cao học rộng, mở lớp dạy học, giảng về giáo lý nhà Phật, được nhân dân gọi là Vi Đồ. Sau đó, bà bị quân lính bắt đưa về Thăng Long, mến tài, vua Lê và chúa Trịnh vẫn cho bà trông coi việc dạy học trong vương phủ. Do nhiều công lao, bà được thăng chức “Chiêu Nghi”, hiệu là “Nghi Ái Quan”.

Năm 70 tuổi, Nguyễn Thị Duệ xin về nghỉ nơi quê nhà, mất năm 1654. Tưởng nhớ bà Nguyễn Thị Duệ, người dân Hạ Lang đã đưa bài vị bà vào chùa để thờ. 

Vào thời vua Lê Hiển Tông, triều đình đã ban sắc phong cho khu liên phụng tự này và về sau ba triều vua nhà Nguyễn là: Duy Tân, Đồng Khánh, Khải Định cũng đều có sắc phong. Đây cũng là một điểm hiếm thấy ở các ngôi chùa trên ở Việt Nam.

Kiến trúc và hiện vật

Chùa Sùng Phúc được xây theo kiểu hình chữ Nhị. Không gian kiến trúc chùa Sùng Phúc bao gồm: Miếu thờ Thành Hoàng – Nguyễn Đình Bá, Tiền đường, Hậu cung. Chùa có cổng tam quan và hậu cung được xây dựng theo kiến trúc thời nhà Lê, hoa văn trang trí tương đối đơn giản.

Hiện chùa còn lưu giữ được pho tượng Phật Quan Âm Bồ Tát đây là hiện vật có giá trị của chùa cùng với 02 tấm bia bằng đá là những hiện vật có giá trị lớn với nội dung ca ngợi phật pháp và việc trùng tu, tôn tạo chùa. Đó là các bia Cảnh Hưng năm thứ 43 (1782), bia Thành Thái (1905).

Chùa còn có 03 sắc phong của 03 đời vua triều Nguyễn: Duy Tân, Đồng Khánh, Khải Định.

Ngoài ra, hiện nay chùa còn có một số pho tượng Phật mới do các phật tử tiến cúng vào chùa.

Sự kiện và lễ hội

Dù trải qua nhiều thăng trầm và chùa đã được tu bổ lại nhiều lần nhưng Chùa Sùng Phúc vẫn tổ chức lễ hội Tam Tổng vào các ngày 14, 15, 16 tháng Giêng Âm lịch. Vào ngày chính diễn ra lễ hội (ngày 15 tháng Giêng), nhân dân và du khách khắp nơi đến trẩy hội rất đông.

Lễ hội chùa Sùng Phúc rất phong phú với nhiều nội dung như: Nghi lễ dâng hương, tổ chức rước kiệu Quan Âm Bồ Tát, rước kiệu Thành Hoàng,… Ngoài ra, lễ hội còn có màn múa rồng, múa sư tử, kỳ lân,… và các trò chơi dân gian đặc trưng của địa phương.

Lễ hội chùa Sùng Phúc là lễ hội truyền thống nhằm tưởng nhớ công lao của những bậc hiền tài có công xây dựng và bảo vệ địa phương, đất nước hiện được thờ phụng trong chùa, với ý nghĩa sùng bái phúc đức, cầu nguyện những điều may mắn trong năm mới.

Xếp hạng

Ngày 29/1/1993, chùa được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.

Tham khảo

1. https://caobangtourism.vn/vi/sungphuccbg
2. http://caobang.tintuc.vn/goc-cao-bang/chua-sung-phuc-diem-du-lich-cao-bang.html
3. http://caobangtv.vn/tin-tuc-n16546/ron-rang-le-hoi-chua-sung-phuc.html
4. http://dulichcaobang.vn/vi/news/tin-tuc/chua-sung-phuc-noi-tho-nu-tien-si-dau-bang-truong-quoc-hoc-ban-thanh-cao-bang-547.html

_____________________

Các ngôn ngữ khác

Tiếng Anh (English)

Sung Phuc Pagoda (formerly Sung Khanh Pagoda), also known as Sung Phuc Tu, is located in Thanh Nhat town, Ha Lang district, Cao Bang province, approximately 70 km from the provincial center. The pagoda was built during the reign of Emperor Tran Nhan Tong (1279 – 1293) on the peak of Po Kien mountain, in Lenh Cam commune, Ha Lang district. It is considered a symbol of Buddhism’s prosperity during this period, dedicated to worshiping Buddha and honoring individuals who contributed to safeguarding the national borders.

Due to difficulties in accessing the high mountain, during the reign of Emperor Le Hien Tong (1740 – 1786), the pagoda was relocated to Huyen Du village and renamed Sung Phuc Tu, meaning reverence and respect for virtue. According to tradition, the pagoda once housed many statues such as Quan Am Bodhisattva, Thanh Hoang, Nam Tao, Bac Dau, among others. However, due to various historical upheavals and several renovations, the pagoda’s architecture is no longer intact as it was originally.

Today, the pagoda worships the Buddha Quan Am Bodhisattva in the rear hall, along with Thanh Hoang – Nguyen Dinh Ba and Lady Sao Sa – Nguyen Thi Due, one of the few female scholars in the feudal educational history of Vietnam. Sung Phuc Pagoda also preserves many precious artifacts such as Buddha statues and stone steles praising Buddhist teachings and venerable monks. The Tam Tong Festival is held annually on the 14th, 15th, and 16th of the Lunar New Year, attracting a large number of locals and tourists. Sung Phuc Pagoda was classified as a National Cultural Historical Site on January 29, 1993, and remains a prominent cultural and religious landmark in Cao Bang province.

Tiếng Trung (Chinese)

崇福寺（原名崇康寺），又称崇福寺，位于越南高平省下浪县清日镇，距离省中心约70公里。寺庙建于陈仁宗时期（1279-1293年），坐落于波坚山之巅，属于下浪县令禁社。在这一时期，崇福寺被视为佛教繁荣的象征，旨在供奉佛祖并崇敬在保卫国界中作出贡献的人物。

由于登高艰难，在黎显宗时期（1740-1786年），寺庙迁至玄都村并更名为崇福寺，寓意为崇敬和尊崇德行。根据传统，寺庙曾供奉多尊佛像如观音菩萨、城隍、南帝、北斗等。然而，经历多次历史变迁和修复，寺庙的建筑已不复最初的完整。

如今，寺庙后殿供奉观音菩萨佛像，以及城隍 – 阮廷巴和夫人桑萨 – 阮氏惠等人物，后者是越南封建教育史上少数女博士之一。崇福寺还保存了许多珍贵文物，如佛像和石碑，赞扬佛教教义和尊崇的僧侣。每年农历正月14日、15日和16日举行的三总节吸引了众多民众和游客前来参观。崇福寺于1993年1月29日被列为国家历史文化遗址，是高平省宗教文化的重要象征之一。

Tiếng Pháp (French)

Le temple Sung Phuc (anciennement appelé temple Sung Khanh), également connu sous le nom de Sung Phuc Tu, est situé dans la ville de Thanh Nhat, district de Ha Lang, province de Cao Bang, à environ 70 km du centre provincial. Le temple a été construit sous le règne de l’empereur Tran Nhan Tong (1279 – 1293) sur le sommet de la montagne Po Kien, dans la commune de Lenh Cam, district de Ha Lang. Il est considéré comme un symbole de la prospérité du bouddhisme à cette époque, établi pour vénérer le Bouddha et honorer les personnes ayant contribué à la protection des frontières nationales.

En raison des difficultés d’accès à la haute montagne, sous le règne de l’empereur Le Hien Tong (1740 – 1786), le temple a été déplacé vers le village de Huyen Du et renommé Sung Phuc Tu, signifiant la vénération et le respect de la vertu. Selon la tradition, le temple abritait autrefois de nombreuses statues telles que Quan Am Bodhisattva, Thanh Hoang, Nam Tao, Bac Dau, entre autres. Cependant, à travers les nombreux bouleversements historiques et les rénovations successives, l’architecture du temple n’est plus aussi intacte qu’à ses débuts.

Aujourd’hui, le temple abrite la statue du Bouddha Quan Am Bodhisattva dans la salle arrière, ainsi que Thanh Hoang – Nguyen Dinh Ba et Dame Sao Sa – Nguyen Thi Due, l’une des rares femmes docteurs de l’histoire éducative féodale du Vietnam. Le temple Sung Phuc conserve également de nombreux artefacts précieux tels que des statues du Bouddha et des stèles en pierre louant les enseignements bouddhistes et les érudits vénérables. La fête de Tam Tong a lieu chaque année les 14, 15 et 16 janvier du calendrier lunaire, attirant de nombreux habitants et visiteurs. Le temple Sung Phuc a été classé site historique et culturel national le 29 janvier 1993, et demeure l’un des points saillants de la culture religieuse à Cao Bang.

Chấm điểm