Chùa Trà Am (Thủy An, Huế) - Chốn Thiêng

Nguồn gốc tên gọi

Tổ khai sơn lấy biệt hiệu của mình đặt tên cho chùa là Tra Am. Tra Am là do điển tích của Trung Hoa, theo Nam Sử, Trương Phu thuở nhỏ tên là Tra, cha ông là Trương Thiệu tên tục là Lê. Vua Tống Văn Để thường gọi đùa rằng: “Tra sạo bằng Lê được!” Trương phu cười mà tâu rằng: “Lê là cây trăm quả, Tra đâu dám sánh bằng!” Đời sau dùng điển tích này chỉ người sau không bằng người xưa, ngụ ý khiêm nhường, tổ khai sơn lấy biệt hiệu Tra Am này tự cho mình không bằng được sư phụ. Trong di chúc để lại vị tổ khai sơn này nói câu: “Tự hận Tra bất như Lê dã” để tỏ lòng tôn kính sư phụ mình.

Người dân Huế đọc không quen đọc chữ Tra Am họ đọc ra thành chữ Trà Am, lâu ngày người ta quen gọi tên chùa Trà Am mà quên mất nó là Tra Am với cái điển tích cái ý nghĩa mà vị tổ khai sơn đã đặt cho nó.

Chùa tọa lạc ở thôn Kinh Tế, xã Thủy An, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Lịch sử

Chùa Trà Am được khởi công xây dựng vào năm 1923, chủ nhân cùng mấy đệ tử là Tri Uyên, Trí Hiển, Trí Giải và vài ba người giúp việc xắn tay đốn cây, chặt lá, cuốc đất làm nền dựng chùa Trà Am. Giữa một mảnh đất còn hoang sơ chưa vết chân người lui tới, lúc đầu chỉ là một mái am tranh sơ sài, phên tre được trét bằng đất sét vàng, gian trước để thờ Phật, bên tả là nhà trai và bếp, bên hữu làm phòng khách phía sau là thư phòng và chỗ nghỉ ngơi của chủ nhân.

Chủ nhân

Đó là công tử Công Tôn Hoài Trấp là cháu nội của Định Viễn Quận Vương con vua Gia Long, công tử sinh năm 1879, xuất gia năm 1895 lúc vừa tròn 17 tuổi, thọ giáo với Viên Giác Đại Sư tại chùa Ba La Mật, đạo hiệu là Viên Thành, pháp húy Trừng Thông. 

Sư Viên Thành một người uyên bác về giáo lý đạo Phật, dưới sự dẫn dắt của sư Viên Thành chùa Trà Am đã trở nên một Giảng Đường có uy tín, học tăng từ nhiều nơi gửi đến xin thọ giáo, các khóa học thường được tổ chức vào mùa xuân hay mùa hạ. Tại đây còn tổ chức nhiều pháp vụ giảng giải Phật pháp cho các tín đồ, kiến giải vài chỗ sai lầm về nội điển trong các tăng ni… Ngoài ra, sư Viên Thành cũng còn là một thi nhân, thơ văn chân thật, thâm thúy và thoát tục và đôi bài cũng có tính cách hài hước của một người đã thoát vòng tục lụy.

Kiến trúc, cảnh quan

Chung quanh ngôi chùa có nhiều gốc thông già từ mấy trăm năm qua, nhiều khe suối quanh co. Phía Nam của chùa là ngọn núi Thiên Thai mà nhiều truyền thuyết nói là thần tiên thường xuất hiện. Phía Đông là phần chính và cao nhất của rặng Ngũ Phong chính thức. Phía Bắc là núi Ngự Bình.

Chùa nằm trong một địa thế thiên nhiên hùng tráng. Tuy tọa lạc trong một vị trí khá hiểm trở, nhất là trong mùa đông lụt lội, nhưng chùa có nhiều vị danh tăng và có thờ nhiều tro cốt của Phật tử quá cố cho nên vẫn tổ chức những cuộc lễ bái thường xuyên, có đông đảo tín đồ khắp mọi nơi tham dự.

Trong giai đoạn đầu thì ngôi chùa này chỉ là mái tranh vách đất, khó lòng chống chọi lại gió mưa bão táp của vùng thâm sơn này; dần dà, tín đồ góp công, góp của để kiến thiết, tô bồi thêm, trở nên khang trang, vững vàng hơn.

Chùa Trà Am nổi tiếng về phong cảnh đẹp và lưu trữ nhiều di sản tài liệu Phật Giáo trong vùng. Quang cảnh chung quanh chùa cũng được bố trí hài hòa, đầy thi vị; tăng chúng đã ra công xếp đặt những tảng đá lớn từ những nơi khác về đặt bên cạnh những dòng suối mát, những khóm hoa san sát nhau tạo thành những tiểu phẩm trang trí thanh nhã lạ thường.

Những tài liệu lịch sử và kiến trúc cho biết: Khi mới xây cất quy mô thì nghệ thuật kiến trúc điêu khắc đã mượn theo kỹ xảo của Trung Hoa như từng thấy ở những ngôi chùa từ đời Trần.

Phần chính của ngôi chùa là một bình đồ rộng lớn hình chữ nhật dựng lên giữa vùng đồi núi; phía trước là chánh điện và tiền đường; bên trong là nhà tổ, nhà tăng và nhà trai soạn.

Những thành phần này nối nhau theo trục chiều dài. Phương đình của chùa có bốn mái, một gian hai trái; cách một khoản thì đến thượng điện, trung điện; cả hai đều ba gian hai trái nhỏ, sau đến nhà Thiên Hương nối theo. Có một khoảng cách giữa hai tiền đường, trên lợp mái ngói, gọi là Thiên đỉnh. Những cảnh trí chung quanh chùa cũng được Hoà thượng Viên Thành đặt cho những tên riêng: dòng suối nhỏ uốn khúc trước chùa được gọi là Tẩy Bát Lưu; chiếc cầu tre bắt ngang qua dòng suối nầy được gọi là Lược Ước Kiều; bến của dòng suối thì có tên là Tẩy Bát Thủy.

Theo nhận xét của sử gia Dietrick Seckel thì: Cấu trúc của chùa Trà Am là một phương thức hài hòa giữa kiến trúc Phật Giáo và mỹ thuật cổ truyền Việt Nam, dung hợp được nhiều tính chất khác nhau, tạo nên một bản sắc kỳ thú.

Tham khảo

• https://mytour.vn/location/847-chua-tra-am-Html
• https://hanhtrinhtamlinh.com/chua-tra-am/
• http://lieuquanhue.vn/chua-tra-am/amp/
• http://tuvien.com/index.php?id=-chua-tra-am-chua-tra-am-chua-tra-am-tin-tuc-phat-giao-hoc-phat-phat-phap-thien-phat-giao-&pageindex=132
• https://gdptvietnam.org/chua-tra-am.gdpt

_____________________

Các ngôn ngữ khác

Tiếng Anh (English)

Tra Am pagoda was named by its founder after his own alias, derived from a Chinese anecdote to express humility. The people of Hue mispronounced “Tra Am” as “Tra Am,” and this name gradually became familiar. The pagoda is located in Kinh Te hamlet, Thuy An commune, Hue city. Construction began in 1923 by Cong Ton Hoai Trap, also known as Vien Thanh, with the help of disciples and workers. Surrounding the pagoda are ancient pine trees, streams, and the mountains Thien Thai, Ngu Phong, and Ngu Binh. Despite its rugged location, the pagoda houses many revered monks and the ashes of deceased Buddhists, attracting many devotees for worship. Initially, the pagoda was just a thatched structure, but it was gradually renovated and became more substantial thanks to donations from followers. The pagoda is renowned for its beautiful scenery and the preservation of many Buddhist artifacts. Its architecture borrows from Chinese techniques from the Tran dynasty, with a rectangular layout, main hall, front hall, ancestral hall, monks’ quarters, and dining hall. The structure of the pagoda harmonizes Buddhist architecture with traditional Vietnamese art, creating a unique identity.

Tiếng Trung (Chinese)

Tra Am Pagoda 是这座山的创始人以其昵称命名的，取自中国经典，以表达谦卑。顺化人将“Tra Am”误读为“Tra Am”，这个名字逐渐被人们所熟悉。该塔位于顺化市Thuy An公社Kinh Te村。该塔于 1923 年由佛名 Vien Thanh 的 Cong Ton Hoai Trap 发起，在弟子和工人的帮助下建造。宝塔周围有古老的松树、溪流和天泰山、五峰山和五平山。该塔虽地处险要，但名僧云集，供奉着已故佛教徒的骨灰，吸引了众多善信前来朝拜。最初，该塔只是茅草屋顶和泥墙，但在信徒的捐助下，逐渐整修，变得更加宽敞。该塔以其美丽的风景而闻名，并保存着许多佛教遗产。该塔的建筑借鉴了中国陈代的技术，平面呈长方形，有正殿、前殿、祖先房、僧房、新郎房。该塔的结构是佛教建筑与越南传统艺术的和谐，创造了一个有趣的特征。

Tiếng Pháp (French)

La pagode Tra Am a été nommée par son fondateur d’après son propre alias, dérivé d’une anecdote chinoise pour exprimer l’humilité. Les habitants de Hué ont mal prononcé “Tra Am” en “Tra Am,” et ce nom est progressivement devenu familier. La pagode est située dans le hameau de Kinh Te, commune de Thuy An, ville de Hue. La construction a commencé en 1923 par Cong Ton Hoai Trap, également connu sous le nom de Vien Thanh, avec l’aide de disciples et d’ouvriers. Autour de la pagode se trouvent des pins anciens, des ruisseaux et les montagnes Thien Thai, Ngu Phong et Ngu Binh. Malgré son emplacement escarpé, la pagode abrite de nombreux moines vénérés et les cendres de bouddhistes décédés, attirant de nombreux fidèles pour le culte. Initialement, la pagode n’était qu’une structure en chaume, mais elle a été progressivement rénovée et est devenue plus substantielle grâce aux dons des fidèles. La pagode est réputée pour son beau paysage et la préservation de nombreux artefacts bouddhistes. Son architecture emprunte des techniques chinoises de la dynastie Tran, avec une disposition rectangulaire, salle principale, hall d’entrée, salle ancestrale, quartiers des moines et salle à manger. La structure de la pagode harmonise l’architecture bouddhiste avec l’art traditionnel vietnamien, créant une identité unique.

Chấm điểm