Chương Thiện – Wikipedia Tiếng Việt

Bài viết này cần thêm chú thích nguồn gốc để kiểm chứng thông tin. Mời bạn giúp hoàn thiện bài viết này bằng cách bổ sung chú thích tới các nguồn đáng tin cậy. Các nội dung không có nguồn có thể bị nghi ngờ và xóa bỏ. (Tìm hiểu cách thức và thời điểm xóa thông báo này)

Chương Thiện
Tỉnh
Bản đồ hành chính tỉnh Chương Thiện năm 1973
Vị trí	Việt Nam Cộng hòa
Tỉnh lỵ	Thị xã Vị Thanh
Phân chia hành chính	1 thị xã, 5 quận
Thành lập	24/12/1961[1]
Giải thể	24/2/1976[2]
Diện tích	2.292 km²
Dân số (1971)	285.517 người1
Mật độ dân số	124 người/km²

Chương Thiện là một tỉnh của Việt Nam Cộng hòa (nay là một phần của thành phố Cần Thơ và các tỉnh An Giang, Cà Mau).

Địa lý

[sửa | sửa mã nguồn]

Tỉnh Chương Thiện có vị trí địa lý:

• Phía đông bắc giáp tỉnh Phong Dinh
• Phía đông nam giáp tỉnh Ba Xuyên
• Phía tây và tây bắc giáp tỉnh Kiên Giang
• Phía nam giáp tỉnh An Xuyên và tỉnh Bạc Liêu.

Tỉnh Chương Thiện có diện tích 2.292 km². Tỉnh lỵ tỉnh Chương Thiện có tên là Vị Thanh, do lấy theo tên xã Vị Thanh thuộc quận Đức Long vốn là nơi đặt tỉnh lỵ.

Hành chính

[sửa | sửa mã nguồn]

Tỉnh Chương Thiện có thị xã Vị Thanh và 5 quận: Đức Long, Kiên Hưng, Kiên Long, Kiên Thiện, Long Mỹ.

Dân số các quận thuộc tỉnh Chương Thiện năm 1967[3]
Quận	Dân số (người)
Đức Long	74.024
Kiên Hưng	43.070
Kiên Long	32.483
Kiên Thiện	31.667
Long Mỹ	49.129
Tổng số	230.373

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]

Đất đai tỉnh Chương Thiện bao gồm những vùng được tách ra từ các tỉnh Phong Dinh (trước năm 1956 là tỉnh Cần Thơ), Kiên Giang (trước năm 1956 là tỉnh Rạch Giá) và Ba Xuyên (trước năm 1956 là tỉnh Sóc Trăng). Tỉnh lỵ là thị xã Vị Thanh.

Ngày 24 tháng 12 năm 1961, Tổng thống Ngô Đình Diệm dưới thời Đệ Nhất Cộng hòa của chính quyền Việt Nam Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 244-NV[1][4] về việc thành lập tỉnh Chương Thiện trên cơ sở quận Phước Long thuộc tỉnh Ba Xuyên; 2 quận: Kiên Hưng, Kiên Long thuộc tỉnh Kiên Giang và 2 quận: Đức Long, Long Mỹ thuộc tỉnh Phong Dinh.

Tỉnh Chương Thiện có 5 quận: Đức Long, Long Mỹ, Kiên Hưng, Kiên Long, Phước Long.

Đơn vị hành chính tỉnh Chương Thiện năm 1961
Quận	Tổng	Xã	Quận lỵ
Đức Long	Tổng An Ninh	7 xã: Hòa An, An Lợi, Hỏa Lựu, Vị Thanh, Vị Thủy, Vĩnh Tường, Vĩnh Thuận Đông	Vị Thanh thuộc xã Vị Thanh
Long Mỹ	Tổng Bình Định có 5 xã: Long Trị, Long Phú, Phương Bình, Phương Phú Tổng Thanh Tuyền có 4 xã: Thuận Hưng, Lương Tâm, Xà Phiên, Vĩnh Viễn	9 xã	Long Mỹ thuộc xã Long Trị
Kiên Hưng	Tổng Kiên Định	6 xã: Định An, Định Hòa, Thủy Liễu, Vĩnh Hòa Hưng, Vĩnh Phước, Vĩnh Tuy	Gò Quao thuộc xã Vĩnh Phước
Kiên Long	6 xã: Vĩnh An, Vĩnh Bình, Vĩnh Hòa, Vĩnh Phong, Vĩnh Thuận, Vĩnh Tuy	Vĩnh Thuận thuộc xã Vĩnh Phong
Phước Long	Tổng Thanh Bình có 4 xã: Phước Long, Ninh Hòa, Ninh Quới, Vĩnh Tân Tổng Thanh Yên có 4 xã: Phong Thạnh Tây, Ninh Thạnh Lợi, Vĩnh Lộc, Lộc Ninh	8 xã	Phước Long thuộc xã Phước Long

Ngày 9 tháng 3 năm 1961, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ban hành Quyết định về việc thành lập thị trấn Vị Thanh trên cơ sở khu vực chợ Cái Nhum và các ấp xung quanh, bên cạnh xã Vị Thanh.

Năm 1963, chuyển quận lỵ quận Đức Long về xã Vị Thủy, gần khu vực cầu Nàng Mau.

Ngày 18 tháng 4 năm 1963, Tổng thống Ngô Đình Diệm ban hành Sắc lệnh số 38-NV[5] về việc thành lập mới quận Kiên Thiện trên cơ sở tách một phần đất đai của quận Phước Long và quận Long Mỹ. Quận lỵ đặt tại Ngan Dừa thuộc xã Vĩnh Lộc.

Đơn vị hành chính tỉnh Chương Thiện năm 1963
Quận	Tổng	Xã	Quận lỵ
Đức Long	Tổng An Ninh	10 xã: Hòa An, An Lợi, Hòa Hưng, Hòa Thuận, Hỏa Lựu, Ngọc Hòa, Vị Thanh, Vị Thủy, Vĩnh Tường, Vĩnh Thuận Đông	Vị Thanh thuộc xã Vị Thanh
Long Mỹ	Tổng Bình Định có 4 xã: Long Trị, Long Phú, Phương Bình, Phương Phú Tổng Thanh Tuyền có 3 xã: Long Bình, Thuận Hưng, Vĩnh Tân	7 xã	Long Mỹ thuộc xã Long Trị
Kiên Hưng	Tổng Kiên Định	6 xã: Định An, Định Hòa, Thủy Liễu, Vĩnh Hòa Hưng, Vĩnh Phước, Vĩnh Tuy	Gò Quao thuộc xã Vĩnh Phước
Kiên Long	5 xã: Vĩnh An, Vĩnh Bình, Vĩnh Hòa, Vĩnh Phong, Vĩnh Thuận	Vĩnh Thuận thuộc xã Vĩnh Phong
Phước Long	Tổng Thanh Bình có 2 xã: Phước Long, Vĩnh Phú Tổng Thanh Yên có 2 xã: Phong Thạnh Tây, Ninh Thạnh Lợi	4 xã	Phước Long thuộc xã Phước Long
Kiên Thiện	Tổng Thiện Hạnh có 4 xã: Lộc Ninh, Ninh Hòa, Ninh Quới, Vĩnh Lộc Tổng Trạch Thiện có 3 xã: Lương Tâm, Vĩnh Viễn, Xà Phiên	7 xã	Ngan Dừa thuộc xã Vĩnh Lộc

Ngày 8 tháng 9 năm 1964, Thủ tướng chính quyền mới của Việt Nam Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 254-NV[6] quy định kể từ ngày 1 tháng 10 năm 1964 về việc tái lập tỉnh Bạc Liêu. Lúc này, quận Phước Long trở lại thuộc tỉnh Bạc Liêu.

Tỉnh Chương Thiện còn lại 5 quận: Đức Long, Kiên Long, Kiên Hưng, Kiên Thiện, Long Mỹ.

Năm 1965, giải thể tất cả các tổng, các xã trực thuộc các quận.

Năm 1966, địa bàn xã Vị Thanh có 9 ấp trực thuộc: Vị Thiện, Vị Thành, Vị Long, Vị Đức, Vị Hưng, Vị An, Vị Nghĩa, Vị Tín, Vị Hòa. Đô thị tỉnh lỵ Vị Thanh phát triển nhanh chóng.

Tháng 6 năm 1966, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ban hành Quyết định về việc thành lập thị xã Vị Thanh trên cơ sở tách thị trấn Vị Thanh và một số ấp của xã Vị Thanh thuộc huyện Long Mỹ.

Thị xã Vị Thanh có 11 ấp, bao gồm 3 ấp nội ô và 8 ấp vùng ven. Chính quyền Cách mạng chia địa bàn thị xã Vị Thanh thành 4 khu vực, bao gồm 3 khu vực ven và 1 khu vực nội ô:

• Khu vực 1 (vùng 1) có 2 ấp: Vị Hưng, Vị Nghĩa (tương đương một phần Phường 4 và một phần xã Vị Đông thuộc huyện Vị Thủy).
• Khu vực 2 (vùng 2) có 3 ấp: Nàng Chăn, Vị An A, Vị An B (tương đương xã Vị Tân).
• Khu vực 3 (vùng 3) có 3 ấp: Vị Long, Vị Hòa, Vị Đức (tương đương Phường 3 và Phường 5).
• Khu vực nội ô có 3 ấp: Vị Thành, Vị Thiện, Vị Tín (tương đương Phường 1 và một phần Phường 4).

Đơn vị hành chính tỉnh Chương Thiện năm 1970
Quận	Xã
Đức Long	10 xã: Hòa An, An Lợi, Hòa Hưng, Hòa Thuận, Hỏa Lựu, Ngọc Hòa, Vị Thanh, Vị Thủy, Vĩnh Tường, Vĩnh Thuận Đông
Long Mỹ	6 xã: Long Bình, Long Phú, Long Trị, Phương Bình, Phương Phú, Thuận Hưng
Kiên Hưng	6 xã: Định An, Định Hòa, Thủy Liễu, Vĩnh Hòa Hưng, Vĩnh Phước, Vĩnh Tuy
Kiên Long	5 xã: Vĩnh An, Vĩnh Bình, Vĩnh Hòa, Vĩnh Phong, Vĩnh Thuận
Kiên Thiện	7 xã: Lộc Ninh, Lương Tâm, Ninh Hòa, Ninh Quới, Vĩnh Lộc, Vĩnh Viễn, Xà Phiên

Tính đến năm 1971 là dân số của tỉnh là 285.517 người1 và dân số của thị xã Vị Thanh năm 1971 là 24.477 người.

Giữa năm 1974, dự định dời quận lỵ quận Đức Long về lại xã Vị Thanh một lần nữa, tuy nhiên không được chính quyền Trung ương Việt Nam Cộng hòa ở Sài Gòn chấp nhận.

Tuy nhiên, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cùng với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa không công nhận tên gọi Chương Thiện cùng với sự sắp xếp, phân chia hành chính như trên. Khu vực tỉnh Chương Thiện vẫn thuộc hai tỉnh Cần Thơ và Rạch Giá chỉ đạo như cũ. Huyện Long Mỹ, thị xã Vị Thanh thuộc tỉnh Cần Thơ; các huyện Gò Quao, Giồng Riềng, Vĩnh Thuận thuộc tỉnh Rạch Giá. Riêng huyện Hồng Dân (tức huyện Phước Long cũ) vẫn thuộc tỉnh Sóc Trăng cho đến tháng 11 năm 1973 thì chuyển sang thuộc tỉnh Bạc Liêu.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam của tỉnh Cần Thơ lúc bấy giờ vẫn đặt thị xã Vị Thanh trực thuộc tỉnh Cần Thơ như trước. Lúc bấy giờ, do tỉnh Cần Thơ và thành phố Cần Thơ là hai đơn vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau và cùng thuộc khu 9, cho nên các cơ quan, lực lượng cách mạng, Ủy ban quân quản tỉnh Cần Thơ đều đặt tại thị xã Vị Thanh.

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW[7] về việc hợp nhất các tỉnh Cần Thơ, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Trà Vinh thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW[8] về việc hợp nhất tỉnh Cần Thơ (gồm cả huyện Thốt Nốt của tỉnh Long Xuyên) và tỉnh Sóc Trăng.

Ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 19/NQ[9] về việc hợp nhất tỉnh Cần Thơ (bao gồm cả huyện Thốt Nốt của tỉnh Long Xuyên), tỉnh Sóc Trăng thành một tỉnh mới, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976[2] về việc:

• Hợp nhất tỉnh Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ thành một tỉnh, lấy tên là tỉnh Hậu Giang.
• Hợp nhất ba vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau là tỉnh Phong Dinh, tỉnh Ba Xuyên, thành phố Cần Thơ và một phần của tỉnh Chương Thiện thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh Hậu Giang.
• Sáp nhập một phần của tỉnh Chương Thiện vào tỉnh Kiên Giang.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết[10] về việc chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết 22/2003/QH11[11] về việc chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang mới.

Địa bàn tỉnh Chương Thiện cũ hiện nay tương ứng với thành phố Vị Thanh, huyện Long Mỹ, huyện Vị Thủy, thị trấn Kinh Cùng và các xã Hòa An, Phương Bình, Phương Phú của huyện Phụng Hiệp cùng thuộc tỉnh Hậu Giang; huyện Hồng Dân của tỉnh Bạc Liêu; toàn bộ diện tích các huyện Vĩnh Thuận, Gò Quao và một phần diện tích của huyện Giồng Riềng, U Minh Thượng cùng thuộc tỉnh Kiên Giang.

Chú thích

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ a b Sắc lệnh số 244-NV.
2. ^ a b "Nghị định số 3/NQ/1976 về việc giải thể khu, hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam". Trung tâm Lưu trữ quốc gia I. ngày 24 tháng 2 năm 1976. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 5 năm 2025. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2025.
3. ^ Việt Nam Cộng hòa bản đồ hành chánh (1967). Đà Lạt: Phân cục Địa dư Quốc gia.
4. ^ BBT (ngày 18 tháng 4 năm 2025). "Kỳ III: Địa giới hành chính Việt Nam từ 1945 đến 1975". Trung tâm Lưu trữ quốc gia I. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 6 năm 2025. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2025.
5. ^ Sắc lệnh số 38-NV về việc thay đổi hành chính ở tỉnh Chương Thiện.
6. ^ Sắc lệnh số 254-NV.
7. ^ Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc bỏ khu, hợp tỉnh trong toàn quốc "nhằm xây dựng các tỉnh thành những đơn vị kinh tế, kế hoạch và đơn vị hành chính có khả năng giải quyết đến mức cao nhất những yêu cầu về đẩy mạnh sản xuất, tổ chức đời sống vật chất, văn hóa của nhân dân, về củng cố quốc phòng, bảo vệ trị an, và có khả năng đóng góp tốt nhất vào sự nghiệp chung của cả nước".
8. ^ "Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc bỏ khu, hợp tỉnh". ngày 20 tháng 9 năm 1975. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 4 năm 2025. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2025.
9. ^ "Nghị quyết số 19/NQ về việc điều chỉnh việc hợp nhất một số tỉnh ở miền Nam". Trung tâm Lưu trữ quốc gia I. ngày 20 tháng 12 năm 1975. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 5 năm 2025. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2025.
10. ^ "Nghị quyết về việc phân vạch lại địa giới hành chính tỉnh". Hệ thống pháp luật. ngày 26 tháng 12 năm 1991.
11. ^ "Nghị quyết số 22/2003/QH11 về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh". Hệ thống pháp luật. ngày 26 tháng 11 năm 2003.

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

• Chú giải 1:  Whitfield D. Historical and Cultural Dictionary of Vietnam. Metuchen, NJ: The Scarecrow Press, 1976.
• Dữ liệu liên quan tới Chương Thiện tại Wikispecies

x t s Danh sách tỉnh cũ của Việt Nam
Thành phố/Thành phốtrực thuộc trung ương	Chợ Lớn Nam Định Sài Gòn
Tỉnh	Trước 1976 Bà Rịa Bà Rịa – Chợ Lớn Ba Xuyên Biên Hòa Bình Long Châu Đốc Chợ Lớn Côn Sơn Định Tường Đồng Nai Thượng Gia Định Gia Định Ninh Hà Đông Hà Tiên Hải Ninh Hưng Hóa Kiến An Kiến Hòa Lâm Viên Long Châu Hậu Long Châu Sa Long Khánh Long Xuyên Lục Nam Nghĩa Lộ Phan Rang Phú Bổn Phúc Yên Phước Long Phước Thành Phước Tuy Quảng Yên Sơn Tây Tam Cần Tân An Tân Bình Thủ Biên Thủ Dầu Một Thừa Thiên Vĩnh Trà Vĩnh Yên 1976–2007 An Xuyên Bắc Thái Bình Trị Thiên Bình Tuy Cao Lạng Cần Thơ Chương Thiện Cửu Long Gia Lai – Kon Tum Gò Công Hà Bắc Hà Nam Ninh Hà Sơn Bình Hà Tuyên Hải Hưng Hậu Nghĩa Hoàng Liên Sơn Kiến Phong Kiến Tường Long Châu Hà Long Châu Tiền Minh Hải Mỹ Tho Nam Hà Nghệ Tĩnh Nghĩa Bình Phong Dinh Phú Khánh Pleiku Quảng Đức Quảng Nam – Đà Nẵng Quảng Tín Rạch Giá Sa Đéc Sông Bé Thuận Hải Tuyên Đức Vĩnh Bình Vĩnh Phú Vũng Tàu 2008–nay Bà Rịa – Vũng Tàu Bạc Liêu Bắc Giang Bắc Kạn Bến Tre Bình Dương Bình Định Bình Phước Bình Thuận Đắk Nông Hà Giang Hà Nam Hà Tây Hải Dương Hậu Giang Hòa Bình Kiên Giang Kon Tum Long An Nam Định Ninh Thuận Phú Yên Quảng Bình Quảng Nam Sóc Trăng Thái Bình Thừa Thiên – Huế Tiền Giang Trà Vinh Vĩnh Phúc Yên Bái
Khu/Đặc khu/Đặc khu Quân sự	Cam Ranh Hồng Gai Hồng Quảng Phú Quốc Vĩnh Linh Quảng Ninh Vũng Tàu – Côn Đảo
Khu tự trị	Tây Bắc Thái Việt Bắc