Chuyên đề Hóa Vô Cơ Lớp 12: Chất Lưỡng Tính

LÍ THUYẾT

1. Chất/Ion lưỡng tính

- Chất/Ion lưỡng tính là những chất/ion vừa có khả năng nhường vừa có khả năng nhận proton ( H+)

- Chất/ ion lưỡng tính vừa tác dụng được với dung dịch axit ( như HCl, H2SO4 loãng…), vừa tác dụng được với dung dịch bazơ ( như NaOH, KOH, Ba(OH)2…)

Lưu ý: Chất vừa tác dụng được với dung dịch axit, vừa tác dụng được với dung dịch bazơ nhưng chưa chắc đã phải chất lưỡng tính như: Al, Zn, Sn, Pb, Be

2. Các chất lưỡng tính thường gặp.

- Oxit như: Al2O3, ZnO, BeO, SnO, PbO, Cr2O3.

- Hidroxit như:  Al(OH)3, Zn(OH)2, Be(OH)2, Pb(OH)2, Cr(OH)3…

- Muối chứa ion lưỡng tính như: Muối HCO3-, HSO3-, HS-, H2PO4-…

- Muối amoni của axit yếu như: (NH4)2CO3, (NH4)2SO3, (NH4)2S, CH3COONH4…

3. Các phản ứng của các chất lưỡng với dd HCl, NaOH

- Giả sử: X ( là Al, Cr), Y là ( Zn, Be, Sn, Pb)

a. Oxit:

* Tác dụng với HCl

            X2O3 + 6HCl → 2MCl3 + 3H2O

            YO + 2HCl → YCl2 + H2O

* Tác dụng với NaOH

            X2O3 + NaOH → NaXO2 + 2H2O

            YO + 2NaOH → Na2YO2 + H2O

b. Hidroxit lưỡng tính

* Tác dụng với HCl

            X(OH)3 + 3HCl →XCl3 + 3H2O

            Y(OH)2 + 2HCl → YCl2 + 2H2O

* Tác dụng với NaOH

            X(OH)3 + NaOH → NaXO2 + 2H2O

            Y(OH)2 + 2NaOH →  Na­2YO2 + 2H2O

c. Muối chứa ion lưỡng tính

* Tác dụng với HCl

            HCO3- + H+ →  H2O + CO2

            HSO3- + H+ →  H2O + SO2

            HS- + H+ →  H2S

* Tác dụng với NaOH

            HCO3- + OH- →  CO32- + H2O

            HSO3- + OH- →  SO32- + H2O

            HS- + OH- →  S2- + H2O

d. Muối của NH4+ với axit yếu

* Tác dụng với HCl

            (NH4)2RO3 + 2HCl →  2NH4Cl + H2O + RO2  ( với R là C, S)

            (NH4­)2S + 2HCl →  2NH4Cl + H2S

* Tác dụng với NaOH

            NH4+ + OH- → NH3 + H2O

Lưu ý: Kim loại Al, Zn, Be, Sn, Pb không phải chất lưỡng tính nhưng cũng tác đụng được với cả axit và dung dịch bazơ

            M + nHCl →  MCln + $\frac{n}{2}$H2  ( M là kim loại Al, Zn, Be, Sn, Pb; n là hóa trị của M)

            M + (4 - n)NaOH + (n – 2) H2O →  Na4-nMO2 + $\frac{n}{2}$H2

Từ khóa » Số Chất Có Tính Lưỡng Tính Là