Chuyện Gì Sẽ Xảy Ra Nếu…? - Quả Cầu

Xkcd là một trang web truyện tranh mini của tác giả Randall Munroe. Là một người tìm hiểu nhiều về khoa học, mình đã tốn không biết bao nhiêu thời gian cho nó, vì đọc nó thực sự rất hài và rất thấm. Nhưng cái hay nhất của xkcd có lẽ là vì nó đã giúp độc giả nói lên được những cảm xúc mà họ không quen nói. Các nhân vật được blog Quả Cầu sử dụng như Cueball, Megan, Danish, Black Hat, Beret đều là các nhân vật trong xkcd. Vì những nhân vật này không có khuôn mặt, nên những gì mình hình dung đều có không gian để được phóng chiếu vào đó.

Randall Munroe từng làm trong bộ phận robotic ở NASA, nhưng chỉ được trong 6 tháng vì cảm thấy việc vẽ truyện tranh trên mạng vui hơn (và kiếm được nhiều tiền hơn). Tên của anh được đặt cho một thiên thạch nằm giữa Sao Hỏa và Sao Thổ: thiên thạch 4942 Munroe. Quả thiên thạch này nếu mà đâm vào Trái đất thì cũng đủ sức gây ra một cuộc đại tuyệt chủng tương tự như thời khủng long. May là nó không hướng về phía Trái đất. Năm 2013, tạp chí Wired xếp xkcd vào một trong những sự kiện/sản phẩm/nhân vật liên quan đến công nghệ nhưng gây ảnh hưởng lớn tới kinh tế, chính trị, xã hội thế giới trong 20 năm qua, cùng với Mùa xuân Ả Rập, Steve Jobs, Bill Gates, Sheryl Sandberg, và WikiLeaks.

Giới thiệu về Wired: đây là tạp chí hàng đầu về công nghệ của Mỹ, với khẩu hiệu “Nơi ngày mai được nhận ra” (where tomorrow is realized). Khái niệm “crowdsourcing” cũng là do tạp chí này đặt ra.

Danh sách ở trên còn có cả… pornography 🤣

Quan điểm của Munroe về internet như sau: “Internet hay ở chỗ là bạn không dễ bị nhận ra bằng một người đã được lên TV”. “Nếu tính theo số lượng thì rất nhiều người có thể biết về tôi, nhưng họ sống rải rác khắp nước Mỹ và thế giới.”

Dưới đây là một số tranh của xkcd.

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

Nhưng dấu ấn của xkcd không chỉ ở mấy tranh hài mà còn là ở những tranh lãng mạn:

• 

• 

• 

• 

Chuyện gì sẽ xảy ra nếu…?

Munroe có một hòm thư để độc giả gửi những câu hỏi kỳ lạ nhất có thể, và anh sẽ cố gắng trả lời chúng một cách khoa học và hài hước nhất có thể. Các câu trả lời như vậy được tập hợp vào sách “What if?”. Sách đã được Nhã Nam dịch sang tiếng Việt dưới cái tên “Nếu…thì?”, và mình có tham gia biên tập cuốn này.

Một đoạn phỏng vấn tác giả không được đưa vào sách, nhưng mình thấy có lẽ là nó toát lên toàn bộ thế giới quan của tác giả:

Một vài câu hỏi mà tôi thích đến từ trẻ con. Tôi nghĩ đôi khi người lớn quá chú trọng đến những kịch bản tạo càng nhiều sự phá hủy càng tốt. Khi ấy, tôi có trả lời thì cũng chỉ tô thêm vào những gì họ đã miêu tả, nên cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên. Trong khi trẻ con lại gửi những câu hỏi thật sự kỳ lạ nhưng vào thẳng vấn đề (“chuyện gì sẽ xảy ra nếu có một tòa nhà cao một triệu tầng?”). Tôi thích như vậy hơn, vì khi tôi trả lời, chúng thường đưa tôi đến những điều không lường trước được.

fivethirtyeight

Bìa cuối mình viết lúc kiến thức không được vững vàng lắm nên nghe triết lý cao siêu 🤣. Nếu được thì mình sẽ viết lại thế này:

Bạn đang có một câu chuyện hay ho thú vị, và muốn nó được kéo dài mãi mà không cảm thấy chán? Hãy đặt câu hỏi. Đặt thật nhiều vào. Trả lời chúng tất nhiên là tốn công tốn sức, và rồi sẽ có lúc bạn cảm thấy hoang mang. Nhưng nhờ thế, bạn sẽ thấy thật yên tâm với những điều hiện tại. Nhưng hay hơn cả, là đặt câu hỏi cho những điều tưởng như không bao giờ tồn tại. Lúc đấy, dù điều gì có xảy đến thì ta cũng có thể cười thật rạng rỡ, vì ta đã có trong tay vô số lối đi để tiếp tục cuộc hành trình.

Nói thêm một chút về cái tên. Bìa gốc tên là What if?, dịch sát thì phải là Chuyện gì sẽ xảy ra nếu?. Đồng ý rằng tên này dài, nhưng mình nghĩ nó hay hơn tên Nếu... thì? hơn nhiều. Nếu... thì? chỉ đơn giản là sự thắc mắc, khám phá một vấn đề gì đó. Còn Chuyện gì sẽ xảy ra nếu? còn hàm nghĩa dám đối diện với thứ mình cho là vô lý, và dám đánh đổ những gì mình tin là chân lý. Hy sinh cái nghĩa như vậy cho một cái tên ngắn, mình thấy thật không đáng.

Thật ra mình cũng hiểu là một người biên tập viên tốt là một người có thể mạnh dạn cắt bỏ những gì không cần thiết. Mình chỉ muốn nói là ở trường hợp này nếu lựa chọn cách dịch như vậy thì sẽ có những lớp nghĩa như vậy bị mất đi. Nhờ những lớp nghĩa đó mà độc giả mới có cơ hội được tự mình khám phá ẩn ý của tác giả. Nếu bỏ chúng đi, đồng nghĩa với việc họ bị tước bỏ niềm vui được mở ra những góc nhìn mà trước đây họ chưa từng có.

Hậu kiểm

Sách in ra bị lỗi hơi nhiều, có lẽ là do mình dùng Libre Office chứ không phải Microsoft Office. Quả thật muốn ủng hộ phầm mềm mã nguồn mở cũng khó, khi mà nó bị lỗi tùm lum. Ngoài các lỗi về định dạng ra thì một số chú thích mình cũng muốn viết lại cho dễ hiểu hơn.

Trang	Vị trí	Sửa đổi
34	Hình
36	Hình
41	Chú thích	độ rờn rợn
73	Chú thích
74	Chú thích	Star Wars
104	Chú thích (2), (3) ở trên
130	Chú thích	Ví dụ để lưu số 600000 cần 6 ngăn nhớ trước dấu phẩy, để lưu số 0.00005 cần 5 ngăn sau dấu phẩy. Nếu muốn máy tính lưu được cả hai con số đó thì cần tổng cộng 11 ngăn. Nhưng nếu biểu diễn chúng dưới dạng lũy thừa (6×10⁶, 5×10⁻⁵) thì chỉ cần 3 ngăn là đủ. Một ngăn cho cơ số, một ngăn cho số mũ, còn một ngăn cho dấu của số mũ. Điều này giảm tải cho bộ nhớ rất nhiều
142	Chú thích 3	do gặp sự cố
186	Chú thích	Star Wars
187	Công thức
149	Chú thích	dù vậy súng hơi → dù súng hơi…
172	Chú thích	(thật ra không có lực ly tâm, mà chỉ có lực hướng tâm. Nhưng khi ở hệ quy chiếu bên ngoài quan sát, ta sẽ thấy vật chuyển động ly tâm, mà mọi người thường gọi nhầm là lực ly tâm. Tác giả thay vì chú thích cho đàng hoàng thì lại cố tình làm độc giả rối thêm – ND)
198	Chú thích	đừng bao giờ đùa với nhân viên khám nghiệm tử thi.
201	Công thức
208	Chú thích	(chính xác là
215	Chú thích	(gọi là trinh sản)
228	Công thức
230	Chú thích	các hình ảnh trong phim Star Wars
236	Chú thích	ND
243	Chú thích (2), (3) ở trên
249	Chú thích	Ping là độ trễ truyền gói tin, là khoảng thời gian từ lúc máy A chuyển lệnh cho tới khi máy B nhận được lệnh. Ping tốt có giá trị từ vài đến vài chục milli giây. 80 triệu milli giây là khoảng một ngày, nghĩa là một câu chat phải mất ít nhất là 2 ngày mới nhận được trả lời. – ND
250	bộ con sóc? Nên gọi là bộ đồ lượn thì hay hơn
326	Chú thích
331	Gạch ngang
344	siêu thanh
Cục sạc: thống nhất đơn vị là TLMG hay MIPS. Mình thì nghĩ đơn vị đo lường thì không nên dịch. Chỉ cần ghi “(million inputs per secone – MIPS)” là được.

Giúp nhau thoát nợ

Khi một người cần vay nhiều thì sẽ có 2 nguồn để vay:

• Từ bạn bè, người thân
• Từ các dịch vụ cho vay tín chấp, bất kể đó là vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận

Nhưng:

• Vay từ bạn bè, người thân thì khó mở lời, mà nếu đã mở lời thì cũng có vô số lý do để họ từ chối. Có những người dù có tiền và cũng quan tâm bạn bè nhưng vẫn quan niệm rằng "Không cho vay thì mất bạn. Cho vay rồi còn mất nhanh hơn"
• Vay dịch vụ thì có thể không đủ điều kiện để được vay, hoặc lãi quá cao, hoặc hạn mức không đủ để xử lý vấn đề

Ai cũng biết giải pháp cho chuyện này là góp gió thành bão, nhiều người cùng tham gia hỗ trợ họ. Một trong những cách thường gặp là gây quỹ cộng đồng, như mở tài khoản trên Thiennguyen.app hay GoFundMe rồi vận động mọi người tham gia, chia sẻ. Nhưng giải pháp này có những vấn đề, ở cả phía cá nhân người cho tiền cũng như ở mô hình. Với người cho tiền, dù sự giúp đỡ người khác làm con người cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa, việc mất tiền vẫn làm cho tâm lý của họ bị đau. Với mô hình, nó không chú trọng vào việc xây dựng cộng đồng hay thay đổi hệ thống, mà chỉ dừng ở mức từ thiện.

Song song với việc xây dựng các hình thức kinh tế thay thế phi tư bản, một giải pháp cho tình trạng này là thành lập một quỹ vi mô với mục đích giúp đỡ nhau hơn là kiếm tiền, nhưng vẫn đem lại lợi ích hợp lý cho người cho vay. Nếu bạn đã từng cho bạn bè mình mượn tiền và muốn chuyện này được giải quyết triệt để hơn, bạn có thể cân nhắc tham gia quỹ.

Tìm hiểu thêm

Bạn thấy bài viết này thế nào?

Bấm sao để đánh giá nha!

Gửi đánh giá

Đánh giá trung bình: 4.3 / 5. Số lượt đánh giá: 6

Nếu bạn thấy bài này hữu ích

Bạn bè bạn cũng có thể thấy nó hữu ích

Mình rất tiếc nếu bạn thấy bài không có giá trị

Xin hãy nói cho mình biết phải cải thiện ở đâu

Gửi đánh giá