Cơ Chế Tác Dụng Của Thuốc Mê - Bệnh Viện Vinmec

Dù thuốc mê được đưa vào cơ thể qua đường nào, cuối cùng sẽ vào máu và đi tới hệ thần kinh trung ương. Thuốc mê sẽ gây ức chế thần kinh trung ương theo thứ tự sau: từ vỏ não đến vùng dưới vỏ não, sau đó đến tủy sống và cuối cùng làm mất ý thức, ức chế thần kinh vận động.

Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về cơ chế tác dụng của thuốc mê đối với các tế bào thần kinh như thế nào mà gây ra trạng thái mê. Nhưng tất cả các thuyết đều chưa thể giải thích được cơ chế một cách rõ ràng mà đa phần chỉ giải thích được những hiện tượng dựa trên những dữ kiện hóa học, vật lý, sinh lý và sinh hóa thần kinh. Dưới đây là những cơ chế đang được chú ý nhiều nhất:

• Cơ chế lý hóa: Meyer (1899) và Overton (1901) đã nhận ra rằng hiệu lực và đặc tính gây mê có liên hệ chặt chẽ đến tính hòa tan trong lipid của thuốc mê. Bởi vậy tính chất gây mê có liên quan đến tính hòa tan của thuốc trong các màng sinh học. Thuốc mê làm cho màng sinh học căng ra tới một thể tích giới hạn sẽ tạo ra tình trạng mê. Màng sinh học căng ra còn do phản ứng của thuốc mê với cả protit. Có thể những thay đổi như vậy trong cấu trúc màng tế bào đã khiến cho việc dẫn truyền thần kinh tại những nơi tiếp hợp của não bị ảnh hưởng và dẫn tới tình trạng mê.
• Cơ chế sinh lý, sinh hóa thần kinh: Người ta đã nhận thấy thuốc mê có tác dụng ngăn cản sự dẫn truyền thần kinh tại những nơi tiếp hợp, nhưng vẫn chưa xác định được là ở trước hay sau nơi tiếp hợp. Nếu là ở trước nơi tiếp hợp, nguyên nhân có liên quan tới sự giảm phóng thích acetylcholin hoặc do tác dụng ức chế acetylcholin của axit gamma aminobutyric. Còn nếu là ở sau nơi tiếp hợp thì do làm giảm sự nhạy cảm đối với acetylcholin hoặc làm gia tăng sự phân cực của màng sau nơi tiếp hợp. Các nhà khoa học cho rằng thuốc mê tác động trên các ty lạp thể, làm giảm sự hấp thu Ca++ nội bào dẫn đến giảm phóng thích chất dẫn truyền thần kinh, làm mất sự ổn định của các màng sau nơi tiếp hợp dẫn tới giảm dẫn truyền thần kinh nơi tiếp hợp và làm giảm chức năng thần kinh trung ương.