Có Mà Là Không, Không Mà Là Có | Đọt Chuối Non

Chào các bạn, Sắc tức thị không, không tức thị sắc. Sắc chính là không, không chính là sắc. Có mà là không, không mà là có.

Đây là nghệ thuật sống quân bình, tích cực, cao độ, và là tinh túy của Bát Nhã Tâm Kinh.

Chúng ta đã nói đến hai câu đầu của Bát Nhã Tâm Kinh khi nói đến Quán Tự Tại – Quán Thế Âm:

Khi Bồ tát Quán Tự Tại thực hành trí tuệ giải thoát thâm sâu Thấy rõ ta/mình là không, ngài vượt qua mọi khổ nạn

Hai câu kế của Bát Nhã Tâm Kinh là:

Sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc Sắc chính là không, không chính là sắc

Theo nghĩa thông thường, “sắc” là màu sắc, chỉ những gì hiện hữu, tạm gọi là cái có. “Không” là cái không có.

Như vậy hai câu trên có nghĩa là:

Có chẳng khác không, không chẳng khác có Có chính là không, không chính là có

Vậy khi chúng ta nói theo kinh Bát Nhã “ta là không”, chúng ta phải hiểu là “không” đây chẳng có nghĩa là “không có”, “không” đây là “không mà là có, có mà là không”.

Đây là ý nghĩa của chữ “không” trong Phật triết, mà rất nhiều người không nắm vững. “Không” chẳng có nghĩa là “không có”. “Không” có nghĩa là “Không mà là có, có mà là không”

“Tôi là không” tức là “tôi vẫn CÓ mặt đây”, nhưng tôi bây giờ đã không phải là tôi năm phút trước, vì đã có 900 triệu tế bào cũ (5 x 60 x 3 = 900) chết rồi và 900 triệu tế bào mới sinh ra. Cho nên tôi CÓ đó, nhưng chỉ trong một sát na là tôi cũ đã chết đi và một tôi mới sinh ra, nên gọi là KHÔNG có. Nhưng dù KHÔNG thì tôi vẫn CÓ đây.

“Không mà là có, có mà là không” chính là một cách khác để nói “vô thường”—cuộc đời vô thường, thay đổi trong từng sát na.

Nhưng ta thực hành “Không mà là có, có mà là không” thế nào trong cuộc sống?

Vì tôi có đây, nên hãy chăm sóc tôi cho tử tế–sức khỏe, kiến thức, thi cử, công việc thăng tiến, kinh doanh thành công…

Nhưng tôi có mà là không, cho nên đừng “chấp” vào tôi—đừng vì “tôi” mà vị kỷ, kiêu căng, giam tham, chụp giật, nhũng lạm, phi nghĩa…

Và tất cả mọi thứ trên đời, ta đều ứng xử với thái độ “có mà là không, không mà là có” đó.

Tiền là có, cần để sống và giúp làm được nhiều việc tốt, nên hãy quý đồng tiền và làm việc để tạo ra nó. Nhưng tiền có mà không có, tức là cũng chỉ là phù du, cho nên đừng “chấp” vào tiền để mà làm điều phi nghĩa, bỏ bê gia đình vợ con, hành động phi pháp…

Tình là có, cho nên hãy tận hưởng và trân quý từng giây phút của tình yêu. Nhưng tình cũng là không, có thể biến mất trong một phút, cho nên đừng chấp vào tình đến mức phải đớn đau trầm uất điên loạn khi mất tình… hoặc là ghen tương làm điều xằng bậy…

Kiến thức là có, giúp ta sống tốt và thăng tiến. Nhưng kiến thức cũng là không, cho nên đừng chấp vào đó để khinh thường hay chống lại người có kiến thức khác ta, hoặc là khư khư nắm giữ kiến thức đang có đến nỗi không cập nhật nó được…

Giáo pháp là có, nó giúp ta tu tập hàng ngày. Nhưng giáo pháp cũng là không, cho nên đừng chấp vào đó thành những công thức khô cứng vô hồn, làm bên ngoài mà tâm chẳng rung động bên trong, và thành đạo đức giả… hoặc là xem người có giáo pháp khác mình là “lạc đạo”…

…

“Có mà là không, không mà là có” là gốc rễ của tinh thần “vô chấp” hay “vô trụ” của Phật gia. Mọi thứ trên đời đều có đó và tốt cho ta nếu ta biết dùng mà không chấp. Đã chấp vào bất kì cái gì, cái đó trở thành tồi tệ.

Đây là một nghệ thuật sống quân bình, tích cực, và cao cấp.

Nhưng, rất nhiều phật tử không hiểu câu “đời là không” và “ta là không”. Họ cứ nghĩ rằng “không” là “không có”, cho nên họ làm hai lầm lỗi lớn: (1) Nói rằng đời không có hay ta không có là sai, vì đời có ngay trước mặt mình đây, ta đang đứng sờ sờ đây, sao lại nói là không có, và (2) họ rất tiêu cực—-vì đời là không có, ta là không có, cho nên tích cực làm gì?

Các bạn đã đọc được 4 câu đầu của Bát Nhã Tâm Kinh, thì đừng lạc đường.

Chúc các bạn một ngày có/không.

Mến, Hoành

© copyright 2011 Trần Đình Hoành Permitted for non-commercial use www.dotchuoinon.com

Share this:

• Facebook
• Email
• More

• Print
• X
• Reddit

Like Loading...

Related