Cổng Thông Tin:Hoa Kỳ – Wikipedia Tiếng Việt

Có thể bạn quan tâm

Bước tới nội dung

Cổng thông tin
Thảo luận

Tiếng Việt

Đọc
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử

Công cụ Công cụ chuyển sang thanh bên ẩn Tác vụ

Đọc
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử

Chung

Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Tạo URL rút gọn
Tải mã QR

In và xuất

Tạo một quyển sách
Tải dưới dạng PDF
Bản để in ra

Tại dự án khác

Khoản mục Wikidata

Giao diện chuyển sang thanh bên ẩn Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Cổng thông tin Hợp chúng quốc Hoa Kỳ

Sửa

Giới thiệu

Hợp chúng quốc Hoa Kỳ là một cộng hòa lập hiến liên bang gồm có 50 tiểu bang và một đặc khu liên bang. Quốc gia này nằm gần như hoàn toàn trong tây bán cầu: 48 tiểu bang lục địa và Thủ đô Washington, D.C. nằm giữa Bắc Mỹ, giáp Thái Bình Dương ở phía tây, Đại Tây Dương ở phía đông, Canada ở phía bắc và Mexico ở phía nam. Tiểu bang Alaska nằm trong vùng tây bắc của lục địa Bắc Mỹ, giáp với Canada ở phía đông. Tiểu bang Hawaii nằm giữa Thái Bình Dương. Hoa Kỳ cũng có 14 lãnh thổ hay còn được gọi là vùng quốc hải rải rác trong vùng biển Caribbe và Thái Bình Dương.

Với diện tích 3,79 triệu mi2 (9,83 triệu km2) và dân số 318 triệu người, Hoa Kỳ là quốc gia lớn thứ ba về dân số và lớn thứ ba hoặc thứ tư về tổng diện tích trên thế giới (xem phần địa lý để biết thêm chi tiết). Hoa Kỳ là một trong những quốc gia đa dạng chủng tộc nhất trên thế giới, do kết quả của những cuộc di dân đến từ nhiều quốc gia khác trên thế giới. Nền kinh tế quốc dân của Hoa Kỳ lớn nhất trên thế giới, với tổng sản phẩm nội địa (GDP) được ước tính cho năm 2008 là trên 14,3 ngàn tỉ đô la (khoảng 23% tổng sản lượng thế giới dựa trên GDP danh định, và gần 21% sức mua tương đương).Xem thêm về Hoa Kỳ... Bấm vào đây để đổi qua trang mới Sửa

Hình quang cảnh mở rộng

Nền trời thành phố St. Louis, Missouri, nhìn từ phía thành phố East St. Louis, Illinois.

...Hình lưu/đề nghị chọn lọc

Đọc thêm...

Sửa

Bài viết chọn lọc

Dãy núi Cascade (IPA: kæsˈkeɪd) là một dãy núi chính ở phía tây Bắc Mỹ kéo dài từ phía nam tỉnh bang British Columbia của Canada chạy qua hai tiểu bang Washington và Oregon rồi đến Bắc California. Nó bao gồm cả các núi không phải là núi lửa như các ngọn núi hình chóp nhọn gồ ghề của Bắc Cascade (North Cascades) và các núi lửa nổi tiếng có tên chung là Thượng Cascade (High Cascades). Một phần nhỏ của dãy núi ở British Columbia được gọi là Cascade Canada (Canadian Cascades) hay Các núi Cascade (Cascade Mountains); tên gọi thứ hai đôi khi cũng được cư dân tiểu bang Washington dùng để chỉ phần dãy núi Cascade ở tiểu bang này, thay cho tên gọi Bắc Cascade, là tên thông dụng hơn ở Mỹ như trong cụm từ công viên quốc gia Bắc Cascade.

Dãy núi Cascade là bộ phận của vành đai lửa Thái Bình Dương, một vành đai gồm các núi lửa và những ngọn núi có liên quan ở quanh Thái Bình Dương. Tất cả các vụ phun trào núi lửa được biết đến trong lịch sử tại Hoa Kỳ Lục địa là từ các núi lửa của dãy núi Cascade. Hai vụ phun trào núi lửa gần nhất là tại đỉnh Lassen từ năm 1914 đến năm 1921 và một lần phun trào núi lửa chính của núi St. Helens năm 1980. Những lần phun trào nhỏ của núi St. Helens cũng đã xảy ra, gần đây nhất là vào năm 2006. Xem thêm về Dãy núi Cascade ... Sửa

50 tiểu bang "tạo nên" Hoa Kỳ

Đơn vị hành chính chủ yếu của Hoa Kỳ sau liên bang là tiểu bang. Tuy nhiên các tiểu bang không phải là các "đơn vị hành chính" được tạo ra từ Hoa Kỳ mà là các đơn vị hành chính "tạo nên" Hoa Kỳ. Dưới luật Hoa Kỳ, các tiểu bang được xem là các thực thể có chủ quyền, nghĩa là quyền lực của các tiểu bang trực tiếp đến từ người dân của các tiểu bang đó chớ không phải là đến từ chính phủ liên bang. Chính phủ liên bang Hoa Kỳ lúc đầu được thành lập khi các tiểu quốc (bang) có chủ quyền gởi một số đại diện cho chủ quyền của mình đến tham gia vào chính phủ trung ương. Tuy nhiên chủ quyền mà họ gởi đến trung ương không phải là toàn bộ vì vậy chính phủ liên bang được hưởng chủ quyền có giới hạn và các tiểu bang vẫn duy trì được bất cứ phần chủ quyền nào mà họ chưa từng nhượng lại cho chính phủ liên bang qua đại diện của họ.

Danh sách 50 tiểu bang

Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • Bắc Carolina • Bắc Dakota • California • Colorado • Connecticut • Delaware • Florida • Georgia • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kansas • Kentucky • Louisiana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nam Carolina • Nam Dakota • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • New Mexico • New York • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • Tây Virginia • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Virginia • Washington • Wisconsin • Wyoming

Các vùng chính thức của Hoa Kỳ

Vùng 1 (Đông Bắc)
- Phân vùng 1 (Tân Anh Cát Lợi)
- Phân vùng 2 (Trung-Đại Tây Dương)
Vùng 2 (Trung Tây)
- Phân vùng 3 (Trung Đông Bắc)
- Phân vùng 4 (Trung Tây Bắc)
Vùng 3 (Nam)
- Phân vùng 5 (Nam Đại Tây Dương)
- Phân vùng 6 (Trung Đông Nam)
- Phân vùng 7 (Trung Tây Nam)
Vùng 4 (Tây)
- Phân vùng 8 (Miền núi)
- Phân vùng 9 (Thái Bình Dương)

Sửa

Hình ảnh chọn lọc

Hoàng hôn trên Grand Canyon, Arizona.

...Hình lưu/đề nghị chọn lọc

Đọc thêm...

Sửa

Nhân vật chọn lọc

Barack Hussein Obama II (IPA: /bəˈɹɑkoʊˈbɑː.mə/; sinh ngày 4 tháng 8 năm 1961 tại Honolulu, Hawaii, Hoa Kỳ) là tổng thống thứ 44 và đương nhiệm của Hoa Kỳ. Ông đánh bại Thượng nghị sĩ John McCain trong kỳ tổng tuyển cử ngày 4 tháng 11 năm 2008 để trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên thắng cử chức vụ này. Trước đó, Obama là Thượng nghị sĩ đại diện cho Illinois đến khi ông từ chức.

Sau khi tốt nghiệp Đại học Columbia và Trường Luật Đại học Harvard, nơi ông từng là chủ nhiệm của tạp chí Harvard Law Review, Obama nhận công việc của một chuyên viên tổ chức cộng đồng và luật sư tập sự chuyên ngành luật nhân quyền, trước khi đắc cử vào Thượng viện Tiểu bang Ilinois và phục vụ tại đây từ năm 1997 đến 2004. Sau thất bại khi tranh cử vào Viện Dân biểu Hoa Kỳ trong năm 2000, Obama tuyên bố chiến dịch tranh cử cho Thượng viện vào tháng 1 năm 2003. Sau chiến thắng vang dội trong kỳ bầu cử sơ bộ trong tháng 3 năm 2004, ông được mời đọc diễn văn tại Đại hội Đảng Dân chủ Toàn quốc vào tháng 7 năm 2004. Tháng 11 năm 2004, Obama đắc cử vào Thượng viện Hoa Kỳ với 70% phiếu bầu, trở thành thượng nghị sĩ gốc Phi thứ năm trong lịch sử Mỹ và là người Mỹ gốc Phi duy nhất phục vụ trong Thượng viện vào lúc đó.Xem thêm về Barack Obama ... Sửa

Thuật từ về phân cấp hành chính của Hoa Kỳ

Quận: đơn vị hành chính của tiểu bang
Xã: chỉ có khoảng 20 tiểu bang có đơn vị xã
Khu chưa hợp nhất: chưa có chính quyền tự quản
Hội đồng khu tự quản: là chính quyền tự quản địa phương
Khu tự quản: là thành phố, thị trấn, làng có chính quyền tự quản.
Khu quốc hội: Hoa Kỳ được chia thành 435 khu, mỗi khu có một dân biểu.
Vùng quốc hải: là các hải đảo thuộc Mỹ trong Thái Bình Dương và biển Caribe
Quận-thành phố thống nhất: có chính quyền thành phố và chính quyền quận là một.
Vùng đô thị: gồm 1 thành phố hạt nhân cộng các thành phố vệ tinh xung quanh và khu vực nông thôn lân cận.
Nơi ấn định cho điều tra dân số': nhằm mục đích cho điều tra dân số ở những nơi không có chính quyền tự quản
Thành phố/thị trấn: đa số nằm trong 1 quận, một số lấn vào các quận lân cận, cũng có một số có cùng địa giới với quận. Đặc biệt Thành phố New York bao gồm đến 5 quận.
Khu học chánh: Khu vực đặc trách về giáo dục công cộng, thường thường địa giới bằng một thành phố hay một quận với quyền lực riêng bao gồm thuế, trưng dụng và lực lượng cảnh sát riêng.
Khu bưu điện: ít nhất 1 khu trong một khu tự quản nhỏ trong khi một thành phố lớn có nhiều khu. Một khu bưu điện có thể nằm chồng lấn giữa các thành phố.

Sửa

Bạn có biết?

...Chiếc thủy phi cơ lớn nhất thế giới, Hughes H-4 Hercules, hiện đang được trưng bày ở Bảo tàng Hàng không Evergreen, McMinnville, Oregon?
...Ngũ Đại Hồ chứa đựng gần 20% thể tích nước ngọt trên thế giới, gần bằng thể tích của hồ Baikal?
...Virginia là nơi sinh ra tám Tổng thống Hoa Kỳ, nhiều hơn bất cứ tiểu bang nào khác?
...thành phố San Jose, California là thành phố có số người Mỹ gốc Việt đông nhất so với các thành phố khác ở Hoa Kỳ?
...Quản đốc thành phố tuy dưới quyền một thị trưởng nhưng đảm nhiệm gần như các chức năng hành chính công cho một thành phố có chính quyền kiểu hội đồng-quản đốc?

Sửa

Chính phủ và chính trị Hoa Kỳ

Hành pháp

Tổng thống • Phó Tổng thống • Nội các • Bộ Cựu chiến binh • Bộ Gia cư và Phát triển Đô thị • Bộ Giao thông • Bộ Giáo dục • Bộ Lao động • Bộ Năng lượng • Bộ Ngân khố • Bộ Ngoại giao • Bộ Nội An • Bộ Nội vụ • Bộ Nông nghiệp • Bộ Quốc phòng • Bộ Thương mại • Bộ Tư pháp • Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh •

Lập pháp

Quốc hội • Thượng viện • Chủ tịch Thượng viện • Chủ tịch Thượng viện tạm quyền • Lãnh đạo Đa số Thượng viện • Lãnh đạo Thiểu số Thượng viện • Hạ viện • Chủ tịch Hạ viện • Lãnh đạo Đa số Hạ viện • Lãnh đạo Thiểu số Hạ viện

Tư pháp

Tối cao Pháp viện • Chánh án • Thẩm phán Đồng nhiệm

Hiến pháp Hoa Kỳ

Văn bản

Hiến pháp hợp bang • Hiến pháp Liên bang • Đạo luật Nhân quyền • Tuyên ngôn giải phóng nô lệ • Các tu chính án Hiến pháp • Diễn văn Gettysburg • Một nhà tự chia rẽ • Tôi có một giấc mơ

Chính trị

Chính quyền Hoa Kỳ • Đảng Cộng hoà • Đảng Dân chủ • Độc lập

Bầu cử

Bầu cử Tổng thống • Đại cử tri đoàn

Sửa

Địa lý Hoa Kỳ

Địa lý hình thể

Dãy núi Cascade • Đại Bồn địa • Rặng Thạch Sơn • Dãy núi Appalachian • Đại Bình nguyên • Grand Canyon • Hoang mạc Mojave

Các vùng địa lý

Đông Bắc • Trung-Đại Tây Dương • Đông Duyên hải • Đông Bắc Đại Tây Dương • Trung Tây • Trung Đông Bắc • Trung Tây Bắc • Ngũ Đại Hồ • Đại Bình nguyên • Thượng Trung Tây • Nam Hoa Kỳ • Nam Đại Tây Dương • Trung Đông Nam • Trung Tây Nam • Đông Nam • Thượng Nam • Thâm Nam • Duyên hải Vịnh Mexico • Tây Hoa Kỳ • Thái Bình Dương • Tây Duyên hải • Miền Núi • Tây Bắc • Tây Nam • Tây Bắc Thái Bình Dương • Đại Bồn địa

Sông Mississippi

Sông ngòi

Sông Columbia • Sông Willamette • Sông Mississippi • Sông Missouri • Sông Red (Nam Hoa Kỳ) • Sông Delaware

Sửa

Lịch sử Hoa Kỳ

Các giai đoạn lịch sử

- Tiền-thuộc địa
- Thời thuộc địa (1493-1776)
- Lịch sử Hoa Kỳ (1776-1789)
- Lịch sử Hoa Kỳ (1789-1849)
- Lịch sử Hoa Kỳ (1849-1865)
- Lịch sử Hoa Kỳ (1865-1918)
- Lịch sử Hoa Kỳ (1918-1945)
- Lịch sử Hoa Kỳ (1945-1964)
- Lịch sử Hoa Kỳ (1964-1980)
- Lịch sử Hoa Kỳ (1980-1991)
- Lịch sử Hoa Kỳ (1991-ngày nay)

Các đề tài lịch sử

Theo sự kiện

Thời kỳ tiền Colombo • Thời thuộc địa (• Mười ba thuộc địa • Lịch sử quân sự • Quốc hội Lục địa) • Đệ nhị Quốc hội Lục địa • Tuyên ngôn độc lập • Chiến tranh với Anh Quốc • Cách mạng Mỹ (Chiến tranh Cách mạng Hoa Kỳ) • Vùng gần biên giới Hoa Kỳ • Thời kỳ liên minh • Mốc thời gian soạn thảo và phê chuẩn Hiến pháp Hoa Kỳ • Tuyên ngôn nhân quyền Hoa Kỳ • Thời đại liên bang • Chiến tranh với Anh Quốc • Vận mệnh hiển nhiên • Mở rộng về phía tây • Sự tiến hóa lãnh thổ của Hoa Kỳ • Chiến tranh với Mexico • Người Mỹ gốc Phi • Nội chiến • Tái thiết • Chiến tranh Da Đỏ • Thời kỳ vàng son • Kỷ nguyên Tiến bộ • Phong trào Dân quyền (1865–1896)/1896–1954/1954–1968 • Chiến tranh với Tây Ban Nha • Chủ nghĩa đế quốc • Đệ nhất Thế chiến • Những năm hai mươi thịnh vượng • Đại Khủng hoảng • Đệ nhị Thế chiến (Hậu phương • Chủ nghĩa phát xít ở Hoa Kỳ) • Thế kỷ Hoa Kỳ • Chiến tranh Lạnh • Chiến tranh Triều Tiên • Chạy đua vào không gian • Nữ quyền làn sóng thứ hai • Chiến tranh Việt Nam • Sau chiến tranh lạnh (1991-2008) • Cuộc chiến chống khủng bố (Chiến tranh Afghanistan • Chiến tranh Iraq) • Lịch sử Hoa Kỳ (2008-hiện tại)

Theo chủ đề

Đại cương • Nhân khẩu học • Khám phá • Kinh tế (Trần nợ) • Phát minh (trước năm 1890 • 1890-1945 • 1946–1991 • sau năm 1991) • Quân sự • Bưu chính • Công nghệ và Công nghiệp

Sửa

Kinh tế Hoa Kỳ

Thành phố New York, trung tâm tài chính của Hoa Kỳ và thế giới.

Kinh tế Hoa Kỳ theo ngành (• Nông nghiệp • Ngân hàng • Truyền thông • Năng lượng • Bảo hiểm • Sản xuất chế tạo • Khai khoáng Khoa học và công nghệ • Du lịch • Ngoại thương • Giao thông vận tải • theo tiểu bang) • Tiền tệ • Xuất khẩu • Ngân sách liên bang • Dự trữ Liên bang • Tình hình tài chính • Công đoàn • Nợ công • Chương trình xã hội • Thuế • Thất nghiệp • Phố Wall

Sửa