Công Trình Xây Dựng Cảng Năm Căn (Cà Mau) 3 Lần đổi Chủ Sau 15 ...

Cảng Năm Căn nằm ở bờ tả sông Cửa Lớn thuộc thị trấn Năm Căn, huyện Năm Căn, cách TP Cà Mau gần 70km, cách cửa Bồ Đề khoảng 36km theo luồng sông Cửa Lớn để thông ra biển Đông. Đây là cảng biển chính của Cà Mau nằm trong quy hoạch chi tiết hệ thống cảng biển ĐBSCL (nhóm 6) đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 27/9/1995.

Theo dự án được phê duyệt từ cách nay… hơn 15 năm, khi hoàn thành, cảng có khả năng tiếp nhận tàu tải trọng 5.000 - 12.000 tấn, công suất xếp dỡ hàng hóa 800.000 tấn/năm. Tuy nhiên, sau 15 năm xây dựng, cảng Năm Căn vẫn là công trình dang dở…

Khởi đầu bất an

Năm 1995, Chính phủ quyết định đầu tư 117 tỉ đồng để xây dựng cảng Năm Căn (Cà Mau). Dự án do Trung tâm tư vấn thiết kế và chuyển giao công nghệ giao thông vận tải (INCOCEN) thuộc Viện Khoa học công nghệ GTVT (Bộ GTVT) lập, Công ty Công trình đường thủy miền Nam thi công, BQL dự án là UBND tỉnh Cà Mau. Cảng Năm Căn được khởi công xây dựng (tháng 10-1995) bên bờ sông Cái Lớn gồm 14 hạng mục. Hạng mục chính là cầu cảng do Công ty Công trình đường thủy miền Nam (Bộ GTVT) thi công.

Sau 5 năm khởi công, năm 2000, tỉnh Cà Mau quyết định đầu tư kinh phí trên 3,7 tỷ đồng xây dựng bờ kè dài 300m để bảo vệ cảng. Hạng mục này do đích thân ông Nguyễn Hữu Đẩu - Phó viện trưởng Viện Khoa học công nghệ GTVT, kiêm Giám đốc INCOCEN làm chủ nhiệm đồ án, Công ty Xây dựng Cà Mau thi công và Công ty TVTK xây dựng Cà Mau giám sát.

Sau hơn nửa năm thi công, trong khi các đơn vị đang chuẩn bị nghiệm thu thì giữa đêm 20/6/2001, một đoạn bờ kè dài 47m phía thượng lưu bị lún sụt, chìm sâu dưới sông Cái Lớn. Và trong lúc các cơ quan chức năng đang tìm nguyên nhân sự cố thì ngay trong đêm 21/3/2003, thêm một đoạn bờ kè dài 46m phía hạ lưu tiếp tục bị lún sụt xuống sâu gần 2,7m, các phần còn lại của bờ kè cũng bị biến dạng, lún sâu khoảng 1m.

Ở hạng mục này, mặc dù tham gia với tư cách là chủ nhiệm đồ án nhưng ông Đẩu đã để cho 2 ông Đàm Gia Phú và Vũ Xuân Quang đồng chủ trì thiết kế. Sau đó, chính ông Đẩu và ông Phú lại đi thuê ông Lê Văn Đồng - một người không có tư cách pháp nhân gì, để khảo sát, thí nghiệm và lập báo cáo địa chất. Đến lượt mình, ông Đồng lại đi thuê ông Tống Tử Văn (một tư nhân ở TP HCM) đem 3 mũi khoan tự chế để "khảo sát địa chất". Nhưng thực chất ông Văn không hề đi khoan mà lại khoán trắng cho một số công nhân không có tay nghề làm việc này.

Theo kết luận của cơ quan chức năng, với một công trình lớn như cảng Năm Căn, những người tham gia công trình không hề có bản đề cương khảo sát thiết kế, chưa có tài liệu về độ xói lở hay bồi lắng của sông Cửa Lớn; hàng loạt công đoạn quan trọng như khảo sát địa chất thủy văn, khảo sát lưu tốc dòng chảy, thủy triều, áp lực nước ngầm... đều bị ông Đẩu và Phú bỏ qua trong quá trình thực hiện.

Trách nhiệm của những người có liên quan cũng được cơ quan bảo vệ pháp luật xem xét, xử lý.

Một góc cảng Năm Căn.

Kết thúc tốt đẹp?

Không thể bỏ lửng tâm huyết đầu tư, tháng 3/2007, cảng Năm Căn được Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin) tiếp nhận, tiếp tục đầu tư xây dựng để đưa vào hoạt động.

Có điều, sau khi "tiếp quản" gắn với tên gọi mới (Công ty TNHH một thành viên cảng Năm Căn), công trình vẫn tiếp tục được triển khai hết sức ì ạch rồi nằm im lìm. Đến mức, ghi nhận thời điểm mà chủ đầu tư có mặt gần nhất, Ban quản lý các KCN Cà Mau cho biết "cách nay hơn 1 năm".

Và mốc thời gian để đánh giá tiến độ vẫn phải là từ cuối tháng… 7/2009, dự án mới chỉ triển khai được khoảng 30% khối lượng, chủ yếu là trải đá một số tuyến đường nội bộ. Còn thời gian hoàn thành cảng, đưa vào khai thác, ông chủ thuộc Vinashin chỉ lắc đầu "chưa biết".

Nhiều ý kiến cho rằng, trong tình trạng thiếu vốn thì không nên đầu tư hàng loạt, đồng bộ các hạng mục còn lại được. Do đó, trên cơ sở xác định từng loại hàng hóa chủ yếu sẽ thông qua cảng khi QL1A (đoạn Cà Mau - Năm Căn) hoàn thành, để tập trung đầu tư xây dựng, lắp đặt một số thiết bị cần thiết, phục vụ nhu cầu trước mắt. Song song đó, có thể vận dụng chính sách mời gọi liên doanh, hợp tác đầu tư, phát triển cảng.

Được biết sau khi Vinashin "sa lầy" không thể hoàn thành kế hoạch như dự kiến ban đầu thì Công ty CP Tư vấn xây dựng công trình hàng hải (thuộc Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam - Vinalines) tiếp nhận, đầu tư xây dựng. Đây là lần thay đổi chủ thứ 3. Sau khi tiếp nhận, chủ đầu tư mới này quyết tâm sẽ đưa cảng vào hoạt động trong thời gian sớm nhất.

Trao đổi với PV Báo CAND sáng 4/11, ông Dương Tiến Dũng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, đại diện phía Vinalines cũng vừa có báo cáo với tỉnh về kế hoạch mà đơn vị đang tập trung, trong đó có việc nạo vét luồng lạch từ cửa Bồ Đề vào cảng (khoảng 30km) để tàu có tải trọng trên 5.000 tấn vào được.

Cục Hàng hải cho biết cũng sẽ lắp đặt phao tiêu báo hiệu dẫn luồng trên 40km từ biển Đông vào cảng Năm Căn. "Luồng thông. Không bao lâu nữa, cầu Đầm Cùng - chiếc cầu cuối cùng trên đoạn cuối QL1A hoàn thành, tuyến đường bộ Cà Mau - Năm Căn và đoạn Năm Căn - Đất Mũi thông suốt sẽ là cơ hội tốt đối với cảng Năm Căn. Cà Mau cũng sẽ ban hành chính sách khuyến khích, kêu gọi doanh nghiệp tranh thủ cơ hội từ cảng biển chiến lược này" - ông Dũng nói