Covax: Có Gì Sai đối Với Một Tỷ Liều Vaccine được Quyên Góp? - BBC

Covax: Có gì sai đối với một tỷ liều vaccine được quyên góp?

Nguồn hình ảnh, AFP

• • Tác giả, Stephanie Hegarty
  • Vai trò, Phóng viên Dân số
• 14 tháng 2 2022

Tuần này thế giới đã đạt một cột mốc có vẻ đáng khích lệ, đó là 1 tỷ liều vaccine Covid đã được đóng góp để viện trợ cho những quốc gia không thể mua vaccine. Thế nhưng 40% dân số thế giới vẫn chưa được tiêm một mũi nào.

Cho đến nay đã có 11 tỷ liều vaccine được sản xuất đủ để tiêm 2 liều vaccine cho mọi người trưởng thành. Thế nhưng điều gì sai đã xảy ra ở đây?

"Thậm chí hiện nay, hơn 70% số lượng vaccine vẫn được chuyển đến các quốc gia G20 điều này có nghĩa là 175 quốc gia khác đơn giản đang bị thua thiệt," cựu Thủ tướng Anh Gordon Brown, hiện là Đại sứ về vấn đề tài trợ sức khỏe toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nói.

Kết quả là hầu hết các quốc gia giàu có đã tiêm chủng cho hơn 60% dân số của mình trong khi tỷ lệ trung bình ở những quốc gia thu nhập thấp chỉ là 10%.

Cơ chế Covax được thiết lập vào năm 2020 nhằm đảm bảo khả năng tiếp cận vaccine công bằng hơn cho những quốc gia nghèo khó hơn thế nhưng trong vòng 6 tháng đầu của năm 2021 thì cuộc chạy đua vaccine diễn ra rất quyết liệt.

Những quốc gia giàu có yêu cầu có đơn đặt hàng trước. Vào tháng 4/2021, Anh đã có 5 triệu liều vaccine AstraZeneca từ một nhà máy sản xuất ở Ấn Độ, thế nhưng giữa tháng 5 thì hơn 4.000 người tử vong vì Covid ở Ấn Độ mỗi ngày. Ấn Độ sau đó đã đưa ra lệnh cấm xuất khẩu vaccine.

Trong bối cảnh như vậy thì Covax bị rơi lại phía sau. Cơ chế này bắt đầu dựa vào sự đóng góp từ số liều vaccine dư thừa mà các quốc gia giàu có không cần. Điều này có nghĩa lượng cung vaccine trở nên không chắc chắn.

"Trong lô vaccine được viện trợ vào năm ngoái thì Kenya kỳ vọng nhận được 3 triệu liều thay vì 1,1 triệu. Sau đó trong 3 tháng sau họ không nhận được gì," Tiến sĩ Catherine Kyobutungi từ Trung tâm Nghiên cứu African Population and Health Research Center ở Nairobi cho biết.

Skip Đọc nhiều nhất and continue readingĐọc nhiều nhất

• Phía sau việc Bộ Công an không ngừng mở rộng quyền lực
• Bộ Công an Việt Nam khởi tố, ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?
• Tiết lộ đáng chú ý từ hàng triệu tài liệu Epstein mới được công bố
• Vì sao Trung Quốc gấp rút xử tử 11 thành viên của một gia tộc mafia khét tiếng

End of Đọc nhiều nhất

Kenya đã phải thay đổi kế hoạch tiêm vaccine vài lần để thích ứng với việc giao vaccine không thể đoán trước này và Tiến sĩ Kyobutungi cho rằng điều này đã gây tổn hại nghiêm trọng đến tiến trình tiêm vaccine.

"Khi người dân sẵn sàng đi tiêm vaccine thì họ phải đi từ nơi này đến nơi kia để có vaccine và còn bị từ chối. Ai lại có thời gian đi đến 3 điểm khác nhau để tiêm vaccine kia chứ?"

Vào tháng 10 và tháng 11, một số lượng lớn vaccine cuối cùng cũng bắt đầu đến nhưng phải hàng tháng sau đó thì thành phố Nairobi mới đạt tỉ lệ tiêm chủng 40%. Nhiều vùng ngoại ô của đất nước chỉ gần ở mức 5%.

"Và câu hỏi đặt ra là điều gì sẽ xảy đến trong tháng tới khi một số liều vaccine trong số này hết hạn? Chúng tôi có thể phải quay trở lại điểm xuất phát."

Vào tháng 1/2022, Uganda nói đã phải bỏ đi 400.000 trong số 500.000 liều vaccine Moderna đã nhận được bởi vì không thể tiêm kịp trước ngày hết hạn. Nigeria cũng đã bỏ đi 1 triệu liều vaccine vào tháng 12, thông báo sẽ không chấp nhận thêm liều vaccine nào có thời gian sử dụng ngắn.

Khoảng 1/3 trong số 1 tỷ liều vaccine được đóng góp vẫn chưa được tiêm chủng - và chưa rõ bao nhiêu đã bị vứt đi.

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Một số quốc gia Châu Phi cũng tỏ ra ngao ngán trong nỗ lực mua vaccine. Cũng như số lượng vaccine được đóng góp theo cơ chế Covax thì các đơn đặt hàng thường không thành công khi họ cần có vaccine.

Trong khi đó thì virus lại cứ bị lây truyền và đột biến. Tiến sĩ Kyobutungi nói việc thực hiện nhanh là rất quan trọng.

"Chờ đợi cho đến cuối năm sau để tiêm vaccine cho mọi người dân trên là thế giới là vô nghĩa."

Nếu một biến thể kháng vaccine xuất hiện, thì có mối lo ngại rằng chúng ta sẽ quay trở lại cuộc chiến cay đắng với các loại vaccine mới.

Và cách duy nhất để tăng lượng cung vaccine trên toàn cầu, nhiều người cho rằng là chia sẻ bí quyết để các công ty sản xuất tạo ra các vaccine mRNA vốn có tiềm năng được ứng dụng sản xuất nhanh chóng.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) dường như đồng tình. Người đứng đầu WHO, Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus đã thăm một nhà máy sản xuất các loại vaccine mRNA do Châu Phi tự chế tạo ở Nam Phi vào ngày 11/2. Đây là một dự án do WHO tài trợ và các nhà khoa học đã thành công trong việc tạo nên một bản sao của vaccine Moderna.

Cho đến nay, Pfizer vẫn chưa chia sẻ công nghệ và bí quyết sản xuất rộng rãi. Đối tác BioNTech đã bị cáo buộc, trong một bài đăng trên tạp chí y khoa British Medical Journal là đang cố gắng cản trở nỗ lực của Nam Phi. BBC đã liên lạc với phía BioNTech nhưng vẫn chưa nhận được phản hồi.

Mặc dù là một trong những loại vaccine đắt tiền nhất, nhưng Pfizer BioNTech là loại vaccine được đóng góp nhiều nhất. Số lượng vaccine được đóng góp đến từ Mỹ và EU và được mua từ Pfizer, theo số liệu từ công ty nghiên cứu Airfinity.

Airfinity cũng tính toán rằng doanh thu tiềm năng của Pfizer từ việc đóng góp vaccine có thể là 2,4 tỷ đôla và Moderna là 2,1 tỷ đôla. Cho đến gần đây thì AstraZeneca mới bán vaccine với giá gốc.

Moderna chưa phản hồi với yêu cầu của BBC liên quan đến xác nhận số lợi nhuận này. Pfizer cho biết tính toán như vậy là "không chính xác và mang tính suy đoán" và chỉ ra rằng đã đồng ý với chính phủ Mỹ bán 1 tỷ liều vaccine với giá không vì lợi nhuận.

Play video, "Cơ chế COVAX là gì, được phân phối ra sao?", Thời lượng 2,5202:52

Xem thêm:

Tương lai nào cho vaccine Covid-19?

Omicron BA.2: Biến thể mới nguy hiểm đến đâu?

Covid-19: Tái nhiễm sẽ trở nên bình thường trong tương lai?

Tin liên quan

• 

  Bắc Hàn từ chối gần 3 triệu liều vaccine Sinovac từ Covax

  2 tháng 9 năm 2021
• 

  Cơ chế COVAX là gì, được phân phối ra sao?

  16 tháng 2 năm 2021
• 

  Vaccine Covid-19 thế hệ hai có ưu điểm gì?

  2 tháng 2 năm 2022
• 

  Omicron BA.2: Biến thể mới nguy hiểm đến đâu?

  4 tháng 2 năm 2022
• 

  Covid-19: Tái nhiễm sẽ trở nên bình thường trong tương lai?

  3 tháng 2 năm 2022
• 

  Nghiên cứu mới khuyến cáo phụ nữ mang thai tiêm vaccine Covid-19

  18 tháng 1 năm 2022

Tin chính

• Bị gọi là 'kẻ thù': Phóng viên BBC Steve Rosenberg nói về thế đi trên dây khi đưa tin từ Nga

  34 phút trước

• Bộ Công an Việt Nam khởi tố, ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?

  2 tháng 2 năm 2026

• Phía sau việc Bộ Công an không ngừng mở rộng quyền lực

  2 tháng 2 năm 2026

BBC giới thiệu

• 

  Từ bộ trưởng Công an đến tổng bí thư: Ông Tô Lâm xây dựng và củng cố quyền lực như thế nào?

  23 tháng 1 năm 2026
• 

  Đại hội 14: Đảng chọn tổng bí thư như thế nào?

  22 tháng 1 năm 2026
• 

  Vì sao ông Tô Lâm và đội ngũ nhạy cảm về 'phe phái' trong Đảng? - bài 2

  18 tháng 1 năm 2026
• 

  Đại tướng Phan Văn Giang: rào cản và cơ hội trên hành trình vào Bộ Ngũ

  15 tháng 1 năm 2026
• 

  Ghế thủ tướng cho ông Lê Minh Hưng: cơ hội và những ẩn số

  14 tháng 1 năm 2026
• 

  Ông Trump có thể 'chiếm' Greenland bằng cách nào?

  8 tháng 1 năm 2026
• 

  GDP Việt Nam sẽ vượt Thái Lan ngay trong năm 2026?

  7 tháng 1 năm 2026
• 

  Chiến lược an ninh quốc gia của ông Trump đẩy châu Âu vào thế khó

  10 tháng 1 năm 2026
• 

  Vì sao Vingroup rút khỏi 'dự án cống hiến' đường sắt cao tốc Bắc-Nam?

  25 tháng 12 năm 2025

Tin liên quan

• 

  Bắc Hàn từ chối gần 3 triệu liều vaccine Sinovac từ Covax

  2 tháng 9 năm 2021
• 

  Cơ chế COVAX là gì, được phân phối ra sao?

  16 tháng 2 năm 2021
• 

  Vaccine Covid-19 thế hệ hai có ưu điểm gì?

  2 tháng 2 năm 2022
• 

  Omicron BA.2: Biến thể mới nguy hiểm đến đâu?

  4 tháng 2 năm 2022
• 

  Covid-19: Tái nhiễm sẽ trở nên bình thường trong tương lai?

  3 tháng 2 năm 2022
• 

  Nghiên cứu mới khuyến cáo phụ nữ mang thai tiêm vaccine Covid-19

  18 tháng 1 năm 2022

Tin chính

• Bị gọi là 'kẻ thù': Phóng viên BBC Steve Rosenberg nói về thế đi trên dây khi đưa tin từ Nga

  34 phút trước

• Bộ Công an Việt Nam khởi tố, ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?

  2 tháng 2 năm 2026

• Phía sau việc Bộ Công an không ngừng mở rộng quyền lực

  2 tháng 2 năm 2026

BBC giới thiệu

• 

  Từ bộ trưởng Công an đến tổng bí thư: Ông Tô Lâm xây dựng và củng cố quyền lực như thế nào?

  23 tháng 1 năm 2026
• 

  Đại hội 14: Đảng chọn tổng bí thư như thế nào?

  22 tháng 1 năm 2026
• 

  Vì sao ông Tô Lâm và đội ngũ nhạy cảm về 'phe phái' trong Đảng? - bài 2

  18 tháng 1 năm 2026
• 

  Đại tướng Phan Văn Giang: rào cản và cơ hội trên hành trình vào Bộ Ngũ

  15 tháng 1 năm 2026
• 

  Ghế thủ tướng cho ông Lê Minh Hưng: cơ hội và những ẩn số

  14 tháng 1 năm 2026
• 

  Ông Trump có thể 'chiếm' Greenland bằng cách nào?

  8 tháng 1 năm 2026
• 

  GDP Việt Nam sẽ vượt Thái Lan ngay trong năm 2026?

  7 tháng 1 năm 2026
• 

  Chiến lược an ninh quốc gia của ông Trump đẩy châu Âu vào thế khó

  10 tháng 1 năm 2026
• 

  Vì sao Vingroup rút khỏi 'dự án cống hiến' đường sắt cao tốc Bắc-Nam?

  25 tháng 12 năm 2025

Phổ biến

1. 1Phía sau việc Bộ Công an không ngừng mở rộng quyền lực
2. 2Bộ Công an Việt Nam khởi tố, ông Nguyễn Đình Thắng nói gì?
3. 3Tiết lộ đáng chú ý từ hàng triệu tài liệu Epstein mới được công bố
4. 4Vì sao Trung Quốc gấp rút xử tử 11 thành viên của một gia tộc mafia khét tiếng
5. 5Thấy gì từ phim tài liệu về vợ ông Trump?
6. 6Trung Quốc tử hình thêm bốn thành viên của một gia đình mafia tại Myanmar
7. 7Thêm một nạn nhân vụ Epstein nói bị đưa đến Anh để quan hệ tình dục với ông Andrew
8. 8Lý do khiến giá vàng tăng kỷ lục rồi đảo chiều
9. 9Sau Đại hội 14, Đảng sắp xếp bàn cờ nhân sự cấp cao như thế nào?
10. 10Đả hổ diệt ruồi: Những tướng quân đội nào đã bị ông Tập Cận Bình thanh trừng?