Đại Học – Wikipedia Tiếng Việt

Bài viết này cần thêm chú thích nguồn gốc để kiểm chứng thông tin. Mời bạn giúp hoàn thiện bài viết này bằng cách bổ sung chú thích tới các nguồn đáng tin cậy. Các nội dung không có nguồn có thể bị nghi ngờ và xóa bỏ. (Tìm hiểu cách thức và thời điểm xóa thông báo này)

Bài viết hoặc đoạn này cần được wiki hóa để đáp ứng tiêu chuẩn quy cách định dạng và văn phong của Wikipedia. Xin hãy giúp sửa bài viết này bằng cách thêm bớt liên kết hoặc cải thiện bố cục và cách trình bày bài.

Đối với các định nghĩa khác, xem Đại học (định hướng).

Đại Học nguyên là một chương trong Lễ Ký được viết thành sách trong khoảng thời gian từ thời chiến quốc đến thời Tần Hán, được xem là một trong những sách chủ yếu của Nho gia. Tác giả của Đại Học là ai hiện nay vẫn chưa xác định rõ, có người cho là của Tử Tư viết, nhưng Chu Hy đời Tống lại cho là của Tăng Tử viết. Bởi Chu Hy cho rằng Tăng Tử là học trò của Khổng Tử nên Tăng Tử ghi chép lại lời của Khổng Tử là hợp đạo lý. Và đa số người ta tin vào giả thiết này hơn.[cần dẫn nguồn]

Đại Học cùng với Trung Dung, Luận Ngữ và Mạnh Tử hợp thành bộ Tứ thư được Khổng Tử khởi xướng và Mạnh Tử kế thừa. Chu Hy cho rằng Đại Học là cương lĩnh không có cái gì không bao hàm trong đó, không có cái gì không dung nạp trong đó. Ông còn cho rằng, có thể dùng những thuyết giáo trong sách Đại học để bù đắp lại những lỗ hổng trong, tư tưởng của giai cấp thống trị phong kiến.

Hai chữ Đại Học ở đây có nghĩa là học vấn uyên bác, tinh sâu. Theo đời Chu thì con cháu quý tộc sau khi học qua lớp tiểu học đến 15 tuổi sẽ vào đại học, còn gọi là Thái học, học lý luận quản lý chính sự qua các kinh thư.

Ở đời Hán xem các kinh ở thời Xuân Thu là Đại kinh, xem Tứ Thư trong đó có Đại học là tiểu kinh. Vào đời Đường xem đại học, Mạnh Tử và Kinh dịch như nhau, đều gọi là Kinh thư. Đời Tống, hai anh em Trình Hạo và Trình Di nói "sách Đại học là sách nhập môn cho người mới đi vào học Đạo". Điều đó nói lên địa vị của Đại Học trong các loại kinh thư.

Nội dung

[sửa | sửa mã nguồn]

Đại học có 11 chương. Chương đầu tiên là Thánh Kinh là ý của Khổng Tử do Tăng Tử truyền lại bằng miệng. Còn 10 chương sau giải thích chương đầu tiên do học trò Tăng Tử ghi chép lại gồm:

• Khang cáo
• Bàn Minh
• Bang Kì
• Thính Tụng
• Tri Bản
• Thành Ý
• Chính Tâm Tu Nhân
• Tề Gia
• Trị Quốc
• Hiệt Tử

Tư tưởng xuyên suốt Đại học là tư tưởng "Trị quốc bình thiên hạ". Được Nho gia đề ra với cương lĩnh Tam cương, Bát mục.

• Tam cương:

Minh Minh Đức Tân Dân Chỉ Ư Chí Thiện

• Bát mục:

Cách Vật Trí Tri Thành Ý Chính Tâm Tu Thân Tề Gia Trị Quốc Bình Thiên Hạ.

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

• Tứ Thư
• Trung Dung
• Mạnh Tử
• Luận Ngữ

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

x t s Tác phẩm văn học cổ điển Trung Quốc nổi tiếng
Tứ thư	Đại Học  · Trung Dung  · Luận ngữ  · Mạnh Tử
Ngũ kinh	Kinh Thi  · Kinh Thư  · Kinh Lễ  · Kinh Dịch  · Kinh Xuân Thu
Tứ sử	Sử ký  · Hán thư  · Hậu Hán thư  · Tam quốc chí
Tứ đại danh tác	Tam quốc diễn nghĩa  · Thủy hử  · Tây du ký  · Hồng lâu mộng
Tứ đại kỳ thư	Tam quốc diễn nghĩa  · Thủy hử  · Tây du ký  · Kim Bình Mai
Ngũ đại truyền kỳ	Kinh thoa ký  · Bạch thố ký  · Bái nguyệt đình  · Sát cẩu ký  · Tì bà ký
Lục tài tử thư	Nam Hoa kinh  · Ly tao  · Thủy hử  · Sử ký  · Đỗ thi  · Tây sương ký
Khác	Tam tự kinh  · Nhị thập tứ sử  · Nho lâm ngoại sử  · Liêu trai chí dị

x t s Nho gia kinh thư
Tứ thư	Đại Học Trung Dung Luận ngữ Mạnh Tử
Ngũ kinh	Kinh Thi Kinh Thư Kinh Lễ Kinh Dịch Kinh Xuân Thu
Thập tam kinh	Kinh Thi Kinh Thư Chu lễ Nghi Lễ Kinh Lễ Kinh Dịch Tả truyện Công Dương truyện Cốc Lương truyện Luận ngữ Nhĩ Nhã Hiếu Kinh Mạnh Tử
Tam Bách Thiên	Tam tự kinh Bách gia tính Thiên tự văn
Võ kinh thất thư	Tôn Tử binh pháp Tư Mã pháp Lục Thao Úy Liễu tử Ngô Tử binh pháp Hoàng Thạch công tam lược Đường Thái tông Lý Vệ công vấn đối
Toán học	Toán sổ thư Cửu chương toán thuật Chu bễ toán kinh Sổ thuật ký di Hải đảo toán kinh Tôn tử toán kinh Toán kinh thập thư
Khác	Bạch Hổ thông Liệt nữ truyện Kinh Nhạc Nữ tứ thư Khổng Tử gia ngữ Nhị thập tứ hiếu Tuân Tử