Danh Xưng Nghệ Sĩ: Để Xứng Với Lòng Tin Công Chúng - Báo Nhân Dân

Trong Top 10 nhân vật xuất hiện nhiều nhất năm 2021 trên thanh công cụ tìm kiếm Google Việt Nam thì có tới tám người nổi tiếng gắn với những thị phi rắc rối đời tư. Và trong Top 10 câu hỏi được cư dân mạng tìm lời giải đáp với tần suất lớn nhất cũng có đến ba khái niệm phái sinh gắn với những lùm xùm bê bối vô cùng đáng buồn trong giới showbiz. Thế mới biết, người làm nghệ thuật được công chúng đặc biệt yêu mến và quan tâm nhưng cũng khiến họ đặc biệt dễ tổn thương và sứt mẻ niềm tin đến mức nào, khi hào quang nghiệp diễn lấp lánh không giấu giếm nổi những xấu xí, lệch chuẩn đời thường.

Thiêng liêng danh xưng “nghệ sĩ”

Phải khẳng định luôn, những tên tuổi có sức sống lâu bền nhất trong làng nghệ thuật, đa phần đều rất xa lạ với danh xưng “ngôi sao”, dù có thể đã bao năm chinh phục và trụ vững ở đỉnh vinh quang . Họ, phần lớn đều chọn con đường nghệ thuật như một “nghiệp dĩ” phải theo, như “trời sinh ra là vậy”. Họ, dấn bước vào chặng đường gian nan, không hề trải bằng hoa hồng ấy với một thái độ rất vô tư, trong sáng. Và họ luôn tự hào, khi được trân trọng gọi bằng danh xưng “nghệ sĩ”. NSND Lan Hương, gương mặt diễn viên gạo cội của Nhà hát kịch Việt Nam chia sẻ: “Tôi nhớ các diễn viên bậc cha chú ngày Nhà hát mới thành lập cũng rất hiếm hoi người được tôn vinh là nghệ sĩ, ngoại trừ những tên tuổi lẫy lừng như cụ Đào Mộng Long. Sự phân bậc trong từ ngữ ngày đó rất cẩn trọng, nghệ sĩ phải là người nổi tiếng, được đồng nghiệp và đông đảo công chúng tôn vinh, kính trọng. Những ông hoàng, bà chúa, những ngôi sao, danh hài do truyền thông tung hô, do một bộ phận khán giả định danh hôm nay đâu thể xếp chung với những người dành trọn cuộc đời cống hiến cho nghệ thuật, được phong tặng danh hiệu cao quý (NSND, NSƯT) nhờ những thành tựu nghề nghiệp đáng nể. Nghệ sĩ là một từ rất thiêng liêng. Xếp chung những gương mặt showbiz kể trên là nghệ sĩ, chúng tôi cũng có chút chạnh lòng”.

Từ xưa tới nay, những nghệ sĩ đích thực chỉ có thể tới đích bằng chính nội lực của mình. Những giọng ca vàng một thủa chỉ có giọng hát trời sinh, niềm đam mê thanh nhạc cùng quá trình khổ luyện không ngừng nghỉ để có thể gắn tên mình với những ca khúc sống mãi cùng năm tháng. Những tài sắc một thời vang bóng của điện ảnh, sân khấu cũng chỉ được khán giả hâm mộ thuộc tên nhờ những vai diễn phải đánh đổi bằng rất nhiều mồ hôi và lắm khi cả nước mắt. Họ luôn giữ cho hình ảnh mình thật đẹp, bởi cả đời và nghiệp chỉ dành trọn cho nghệ thuật. Họ lặng lẽ làm, ngại ngần khi tự nói về mình. Họ chẳng có gì thu hút sự chú ý của công luận ngoài sự cống hiến thể hiện ngay trên những tác phẩm.

Gần chục năm trở lại đây, khi công nghệ giải trí từ chỗ manh nha đến phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, khái niệm “ngôi sao”, “người của công chúng” mới xuất hiện. Rất nhiều cái tên của sàn diễn-kịch nói, tấu hài, thời trang, nhạc trẻ, phim ảnh... Khác với những tên tuổi đi trước,tên tuổi (hoặc nghệ danh) của họ luôn được đi kèm với những danh xưng mỹ miều. Từ ngôi sao ca nhạc đến danh hài, từ ngôi sao điện ảnh đến siêu mẫu, từ ông hoàng, nam vương đến công chúa, hoàng tử, diva, divo... Nói như giảng viên Nguyễn Đồng Anh (Đại học Ngoại giao), “đây là nhóm có số lượng ít so với các nghệ sĩ thuộc các loại hình nghệ thuật truyền thống khác. Nhưng nhóm này-với tính nhận diện cao trên các nền tảng mạng xã hội, với số lượt người theo dõi lớn có thể tạo ra nhiều dư luận và có vai trò định hướng công chúng”.

Gây ảnh hưởng mạnh mẽ, tạo thành trào lưu cảm thụ nghệ thuật hoặc xu hướng tiêu dùng, tác động trực tiếp và nhanh chóng tới số đông đều là những quyền năng mà những gương mặt quyền lực showbiz kể trên sở hữu. Nếu gìn giữ được hình ảnh đẹp, nếu không ngừng rèn luyện và trau dồi tài năng, nếu hết lòng sáng tạo nghệ thuật, giá trị hữu hình mà họ mang lại cho cộng đồng là không nhỏ. Nhưng chỉ cần một phát ngôn hay ứng xử lệch chuẩn, một hành động phản cảm xấu xí, hệ lụy vô hình mà họ gây ra cho xã hội, đặc biệt với nhận thức của giới trẻ cũng chẳng thể đong đếm cho vừa.