Đập Không Ngừng Khát Vọng Hồi Sinh - Báo Nhân Dân

Trở về bản Pác Thay miền Trùng Khánh – Cao Bằng luôn phủ một màu sương huyền thoại với những dấu ấn văn hóa của dân tộc mình – dân tộc Tày. Nơi đó, những ngày nào, rực rỡ sắc màu đời sống, phong tục. Dạo ấy, luôn lung linh, trong trẻo những ước mơ hồn hậu, những bản tính ngay thẳng, chân thật. Nơi ấy, luôn có những gì đẹp đẽ nhất không thay thế được. Không hẳn ở đó, cái gì cũng hơn được những nơi khác, ngôi nhà, tiếng nói, con ngựa, bát rượu, lễ cưới, câu hát, đàn cá dưới suối, đụn rơm ngoài đồng… Mà đơn giản, vì đó là nơi đã gắn bó máu thịt suốt tuổi ấu thơ, đó là gia đình, là họ hàng, những người bạn thân thiết, những người quen biết vốn chỉ sống và đối xử với nhau bằng sự chân thành.

Khát vọng hồi hương hòa lẫn ước mơ trở về bản tính xưa cũ, về khởi nguồn tốt đẹp của một cậu bé, một thanh niên miền núi chất phác, yêu lao động, biết lắng nghe và quý trọng con người, bảo vệ thiên nhiên quanh mình. Mỗi người trong đời mình, vẫn có những mong muốn được sống tốt đẹp hơn. Và ngày hôm qua, chốn xưa cũ, vẫn thường như một biểu tượng cho sự tốt đẹp đó. Bởi thế, người ta hay ước ao quay về, thăm lại, gặp lại và trải nghiệm lại những điều đã xa xôi.

Nhưng chính vì chúng đã xa xôi nên ước mơ càng đau đáu và có những khi đau đớn. Chính vì thực tại đang có quá nhiều vây bủa, lôi kéo, dập vùi, khiến con người hôm nay biến đổi, có lúc bước đến ngưỡng của sự tha hóa, thậm chí còn bước hẳn chân sang lãnh địa khủng khiếp đó. Và thật đáng sợ khi nhận ra rằng, không hẳn chỉ là danh lợi, mánh lới, những biểu hiện tồi tệ của lối sống tôn thờ vật chất, sự lạnh lùng, thói ích kỷ… ngoài đời làm cho ta tha hóa. Mà nhiều khi, chúng chỉ là những chất xúc tác để phần xấu xa trỗi dậy.

Cuốn tạp văn của Hoàng A Sáng là cuộc lang thang tìm về, là chuyến hồi tưởng vô cùng, vô tận giữa bến bờ quá khứ rực sáng, chan chứa yêu thương và thực tế cuộc mưu sinh mòn mỏi, nhọc nhằn, nhiều điều cám dỗ, lắm chuyện khó chịu và thất vọng. Những bài viết mạch lạc, rành rọt, kể lại những câu chuyện, chi tiết cụ thể, sinh động và thấm đẫm tình cảm, niềm vui sướng, nỗi u buồn, cơn day dứt của người trong cuộc. Một bức tranh huyền diệu, da diết và cả đau xót được dựng lại qua câu chuyện những chuyến theo ông là thầy Tào cao tay đi làm lễ; qua nỗi nhớ người chị họ xinh đẹp, chăm chỉ nhưng phải chọn cái chết khi bị cộng đồng ruồng bỏ vì nỗi nghi ngờ bị ma ám; qua niềm thương xót người cô tật nguyền chịu nhiều thiệt thòi, vẫn cặm cụi làm lụng đến khi chết lặng lẽ… Những bài viết đưa tâm trí từ nẻo núi rừng yên ấm, từ thuở thanh bình sang thời kỳ bị cày xới, khai thác loang lổ, đến nơi phố phường nhộn nhạo, cuốn vào những vòng quay chóng mặt, đầy những câu chuyện tương phản. Một cái lưỡi vừa nịnh tới tấp thoắt chuyển sang khinh bỉ, hằn học. Một người vẽ tranh bước đầu thành đạt nhưng dần đánh mất tất cả, tiền bạc, gia đình, tài năng… vì cố vẽ những thứ không phải là tâm hồn mình. Một nỗi xấu hổ khi gặp lại và nói dối người đàn ông người dân tộc từng cho mình ngủ nhờ, lại thết đãi như bạn thân, nhưng hứa gửi cho gia đình anh ta bức ảnh mà mãi không thực hiện…

Cuốn sách chằng chịt những hồi tưởng, đan xen với tự vấn, tự nghiêm khắc với bản thân và cuộc sống xung quanh. Mỗi một lần như vậy, lại một lần muốn được thanh lọc, muốn tự chữa chạy, tự cảnh tỉnh. Đọc cuốn tạp văn “Những giấc mơ màu hạt dẻ” không phải để tận hưởng những phút giây êm ái, dịu nhẹ, mà để thấm thía những nỗi buồn về sự xa rời, sự đánh mất, có khi giật mình ngẫm lại chính bản thân mình.

DƯƠNG XUÂN