Đầu Xuân, Về Đông Môn Nghe Ca Trù

Thanh Nga -  

11 Tháng Hai 2020 | 15:28:32 (VOV5) - Ca trù trường tồn trên mảnh đất Đông Môn không phải chỉ bởi nó đã ngấm vào máu thịt của con người nơi đây mà đã trở thành một thành tố văn hóa quan trọng của vùng đất này.

Làng Đông Môn (xã Hòa Bình, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng), được biết đến như cái nôi của ca trù vùng duyên hải Bắc Bộ. Nơi đây không chỉ có Phủ Từ thờ tổ nghề ca trù mà còn từng là một giáo phường ca trù lớn trong vùng với những kép đàn, đào nương nổi tiếng. Suốt 2 thế kỉ qua, ca trù như đã ngấm vào máu thịt của người Đông Môn.

Nghe âm thanh bài viết tại đây:

Giữa sân đình Đông Môn, bên gốc đa cổ thụ, nhịp phách hòa quyện cùng tiếng đàn trầm bổng và giọng hát ngân nga của những ca nương “nhí” không làm mất đi vẻ đẹp đằm thắm của làng quê Bắc Bộ. Nhiều năm qua, Câu lạc bộ ca trù Đông Môn đã phát hiện và đào tạo được hàng chục ca nương thành danh và khơi lên ngọn lửa đam mê, tình yêu ca trù trong thế hệ trẻ của làng.

Những thành viên nhí trong câu lạc bộ ca trù Đông Môn, những người sẽ gìn giữ và tiếp nối truyền thống của ông cha. Ảnh VOV.VN

Đỗ Thị Yến và Nguyễn Kim Ngân, đều là học sinh trường Tiểu học Hòa Bình 2, luôn mong chờ đến chiều thứ 7 hàng tuần để được đến đình làng học hát ca trù: "Em sinh hoạt ở đây được 3 tháng, em đã biết gõ phách và hát những câu hát đơn giản. Em rất thích nghe hát ca trù. Em đã được ông bà nói về lịch sử ca trù của làng Đông Môn và emn muốn tiếp nối truyền thống ca trù này." "Em tiếp xúc với ca trù từ hồi lớp 1, được mẹ dạy ở nhà. Em thấy ca trù rất hay. Hàng tuần em đều đến đình làng để học ca trù. Cũng có lần mẹ đi biểu diễn, em cũng đi và hát cùng mẹ" - Hai em chia sẻ.

Ca trù xuất hiện ở Đông Môn từ cách đây hơn 200 năm. Sử sách ghi lại rằng, người đưa ca trù về Đông Môn là cụ Tô Tiến, trùm phường của một giáo phường ca trù ở Kinh Môn (Hải Dương). Mong muốn phát triển nghệ thuật ca trù ở Đông Môn nên cụ đã xin phép các giáo phường ca trù lớn, đưa chân nhang của nhị vị thánh sư Ca Công là Đinh Dự đại vương và Mãn Đường Hoa công chúa, 2 vị tổ nghề ca trù, về thờ tại Phủ từ làng Đông Môn và đào tạo nên nhiều kép đàn, đào nương giỏi của vùng.

Những năm 40 của thế kỷ trước, ca trù rất hưng thịnh tại Đông Môn với hàng chục giáo phường do các gia đình, dòng họ tự thành lập. Kép đàn Tô Văn Tuyên, người vừa đạt giải thưởng “Kép đàn tài năng” trong Cuộc thi Ca trù toàn quốc năm 2018, hậu duệ của cụ Tô Tiến, kể: "Ngày xưa, người Đông Môn nhà nào cũng cho con cái đi học hát ca trù, kiếm sống bằng nghề hát ca trù. Đi đến đầu làng đã nghe tiếng đàn, tiếng phách lách cách. Những nghệ nhân ở Đông Môn đã từng đi nhiều nơi để mở những ca quán lớn, như: cụ Chín đã từng vào Sài Gòn, lên Hà Nội… và có rất nhiều nghệ nhân có giọng hát hay, đàn giỏi."

Lớp lớp ca nương, kép đàn của Đông Môn vẫn bừng cháy đam mê và tâm huyết với nghệ thuật truyền thống của quê hương.

Đất nước có chiến tranh, người dân làng Đông Môn tạm gác tình yêu ca trù để cùng nhân dân miền Bắc vừa chiến đấu, vừa sản xuất. Đến khoảng năm 1992-1993, nghệ thuật ca trù dần được khôi phục. Những nghệ nhân có công hồi sinh ca trù ở Đông Môn như cụ Tô Nghị, Tô Thị Chè, Nguyễn Thị Chín, Trần Trọng Quế, Trần Bá Sự…, đa phần đã về với tổ tiên, nhưng hôm nay lớp lớp ca nương, kép đàn vẫn bừng cháy đam mê và tâm huyết với nghệ thuật truyền thống của quê hương. Vào ngày giỗ của nhị vị Ca Công hay những ngày lễ Tết, đầu Xuân, ca trù vẫn được diễn xướng với những nghi lễ truyền thống tại sân đình Đông Môn. Ca trù cũng được biểu diễn trong những sinh hoạt cộng đồng của người dân Đông Môn và cả trong trường học.

Ca nương Trịnh Thị Hoài Nam, hiện là giáo viên trường Tiểu học Hòa Bình 1, là một trong những người trực tiếp truyền dạy ca trù cho các em học sinh, cho biết: "Trường ở gần Đền và được sự quan tâm của Ban giám hiệu cũng như lãnh đạo cấp trên, nên trường có nhiều hoạt động. Như sắp tới đây, trường có một chuyên đề cấp huyện về giữ gìn và bảo tồn bộ môn nghệ thuật này. Trong các cuộc văn nghệ của nhà trường, 20/11, 8/3…., các cháu cũng mang tiết mục của mình mang lên sân khấu biểu diễn."

Ca trù trường tồn trên mảnh đất Đông Môn không phải chỉ bởi nó đã ngấm vào máu thịt của con người nơi đây mà đã trở thành một thành tố văn hóa quan trọng của vùng đất này. Ca trù không chỉ chứa đựng những đặc điểm, tư duy, thẩm mỹ của người dân Đông Môn mà còn góp phần hình thành nhân cách con người, nhân lên những nét đẹp trong tâm hồn của con người nơi đây.

Thanh Nga

Thưởng thức “Chuyện nhạc Tiếng tơ” trong lòng phố cổ Hà Nội

Chiêm ngưỡng những bộ trang phục Hầu Đồng trên sàn diễn thời trang

NSND Kim Đức - Cả một đời với âm nhạc truyền thống

10 năm dân ca Quan họ, Ca trù được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể

Phản hồi

Gửi đi

Con đường di sản Nam Thăng Long đánh thức ký ức Hà Nội

Nhà giáo ưu tú, Tiến sĩ Phạm Xuân Khánh tiên phong trong đổi mới giáo dục nghề nghiệp

Hữu Liên (Lạng Sơn) - điểm đến yêu thích của những người leo núi thể thao

Trekking sườn đông Tam Đảo (Thái Nguyên): Chạm vào vẻ đẹp nguyên sinh của Việt Nam