Dạy Trẻ Kiềm Chế Cảm Xúc - Tuổi Trẻ Online

Phóng to

TTO - Nếu không biết cách nào để dạy trẻ kiềm chế cảm xúc như giận dữ và bực bội – những loại cảm xúc này là mồi lửa cho những căng thẳng và xung đột trong nhà - thì sau đây là một số gợi ý dành cho bạn:

1. Hãy chắc rằng trẻ hiểu được tầm quan trọng của việc tự chủ: Trẻ càng có nhiều động lực trong việc luyện tập kỹ năng này hơn khi trẻ có được ý niệm rõ ràng về những lợi ích của việc kiểm soát cảm xúc trong đời thường. Hãy đặt câu hỏi cho trẻ suy nghĩ về ý nghĩa của việc tự chủ, tại sao có người kiềm chế cảm xúc tốt hơn những người khác, cái gì làm cho người ta mất kiểm soát và cái gì khiến người ta lấy lại được bình tĩnh.

2. Hãy cho trẻ biết bực bội là một phần của cuộc sống: Mọi người đều phải đối diện với nó. Kerri, bà mẹ 37 tuổi với 6 con tâm sự “Tôi chỉ cho con thấy rằng ngay cả người lớn cũng có lúc bực bội. Tôi nhắc cho cháu nhớ về việc năm ngoái, tôi đã bực mình thế nào khi phải vẽ đi vẽ lại thiệp giáng sinh mà cũng chưa thấy vừa ý”.

3. Đừng ngại khi đặt ra những giới hạn: Hãy bảo đảm rằng các chương trình tivi và các trò chơi điện tử trẻ chơi không đi nguợc lại các nỗ lực của bạn trong việc dạy trẻ kiềm chế cảm xúc. Thật khó mà dạy cho trẻ rằng mất bình tĩnh và nóng nảy thì chẳng hay ho tý nào nếu trẻ thấy mắc cười khi xem các chương trình hài toàn cảnh đấm đá để giải tỏa căng thẳng.

4. Cho trẻ một vốn kiến thức cơ bản về các loại cảm xúc: Bạn có thể giúp trẻ học cách xử lý những cảm xúc bằng cách cung cấp cho trẻ vốn từ cần thiết để diễn tả cảm xúc. Bắt đầu bằng những khái niệm đơn giản như hạnh phúc, giận dữ, buồn bã rồi bổ sung thêm dần vốn từ để diễn tả. Ai biết được, bữa nào đó cô bé gái 7 tuổi nhà bạn sẽ làm bạn sửng sốt khi thỏ thẻ với bạn là bé cảm thấy “bị kích động” hay “bồn chồn”.

5. Thông cảm với những cảm giác của trẻ: Bất kể tình huống buồn bực cỡ nào, trẻ sẽ có khuynh hướng bình tĩnh một khi cảm giác của trẻ được lắng nghe. Nói cách khác, nếu trẻ có cảm giác không ai thông cảm với cảm giác của trẻ, trẻ sẽ dễ nổi khùng lên.

6. Chỉ cho trẻ cách kiềm chế khi cơn giận bắt đầu nhen nhóm: Hãy dạy cho trẻ nhận biết các tín hiệu cơ thể biểu hiện rằng cơn giận dữ để trẻ có thể nhận biết những dấu hiệu báo động này trước khi hoàn toàn mất tự chủ. Đây là một số câu hỏi bạn có thể giúp trẻ, ngay cả trẻ nhỏ nhận biết khi trẻ có cảm giác tức giận

- Có phải con có cảm giác tim đập nhanh như lúc con chạy bộ không?- Có phải con có cảm giác muốn đánh vào ai đó hay vật gì đó không?- Có phải con nắm chặt tay thành nắm đấm?- Có phải con cảm thấy toàn thân cứng đờ?- Có phải con thấy cả người căng ra như sợi dây đàn?- Có phải con thở dồn dập hơn?- Có phải con cảm giác các cơ cứng lại?- Có phải con cau mày và nheo mắt lại?

7. Hãy nhắc cho trẻ biết trẻ không cần phải phản ứng ngay: Khuyến khích trẻ ngừng lại và suy nghĩ về những hậu quả có thể xảy ra của hành động của trẻ nếu trẻ trước khi trẻ phản ứng. Nếu trẻ quá căng thẳng và bực tức, trẻ có thể muốn thở thật sâu và đi ra khỏi nơi đó một chốc trước khi quyết định sẽ làm gì tiếp theo.

8. Định ra những chuẩn mực cho việc kiểm soát cơn giận: Hãy cho trẻ biết rằng dù gì đi nữa đánh người khác cũng không phải là cách, nhục mạ cũng thế, ném đồ đạc cũng không thể chấp nhận. Hãy cho trẻ biết, trẻ có quyền cảm thấy tức giận nhưng trẻ cần phải kiểm soát cơn giận một cách đúng mức.

9. Giúp trẻ tìm cách giải tỏa cơn giận: Nếu trẻ có một ngày buồn bực, bạn có thể kéo trẻ tham gia một trận bóng rổ hay đi bộ một vòng để trẻ có thể giải tỏa bớt bực bội. Bằng cách này bạn giúp trẻ khám phá ra vai trò quan trọng của tập thể dục trong việc kiểm soát căng thẳng.

10. Khuyến khích trẻ thở sâu: Khuyến khích trẻ dùng cách thở sâu như 1 cách để lấy lại bình tĩnh khi trẻ bị căng thẳng. Nếu bạn thấy khó khăn trong việc dạy trẻ thở sâu, hãy dạy trẻ thổi bong bóng. Hành động thở sâu để thổi bóng cũng chính là hành động thở sâu, một phương cách giải tỏa căng thẳng hữu hiệu.

11. Dạy cho trẻ mặt tích cực của việc tự nhủ: Hãy chỉ cho trẻ việc tự nhủ trong lòng (lặp đi lặp lại một câu nói khuyến khích với chính mình) có thể giúp trẻ kiểm soát hành vi khi trẻ gặp bực tức như thế nào. Nếu con bạn cáu kỉnh với bài tập toán giải không ra, hãy khuyến khích trẻ đặt bút xuống và nói với chính mình “Mình làm được mà” (Tùy theo ý thích của trẻ mà trẻ sẽ chọn cách nói to lên hay nói thầm hay đơn giản là dán một câu khẩu hiệu phía sau vở bài tập).

12. Khuyến khích những hoạt động cảm giác khác để giải tỏa căng thẳng tinh thần: Tắm nuớc ấm, vẽ một bức tranh bằng cách nhúng mực các ngón tay, chơi đàn dương cầm là một trong các giải pháp cảm giác để xoa dịu tinh thần. Khuyến khích trẻ thử vài cách để tìm ra cách thích hợp nhất với trẻ.

13. Cho trẻ không gian riêng: Nếu trẻ cần một mình để lấy lại bình tĩnh, hãy đảm bảo bạn để trẻ được yên tĩnh một mình. Bên trẻ khi trẻ muốn một mình chỉ làm cho tình hình tệ thêm thôi. (Dĩ nhiên khi trẻ còn bé quá, bạn cần phải theo sát trẻ. Cái mẹo ở đây là tìm một cách để vẫn quan sát trẻ nhưng không cần cứ lẽo đẽo theo làm trẻ bực mình thêm)

14. Hãy sẵn sàng lắng nghe trẻ: Hãy cho trẻ biết chắc rằng bạn luôn sẳn sàng lắng nghe khi trẻ muốn chia sẻ bất kỳ cái gì, về việc làm trẻ bực tức hay về việc tìm ra giải pháp.

15. Chơi trò đóng vai: cho trẻ cơ hội luyện cách kiềm chế cảm xúc khi chơi trò đóng giả. Đặt ra những tình huống mà trẻ cho là trẻ sẽ nổi giận như là bị chọc ghẹo, bị bắt nạt chẳng hạn, sau đó chỉ cho trẻ cách đối phó với từng tình huống.

16. Khen ngợi kịp thời: Khi thấy trẻ bình tỉnh trong những tình huống khó khăn, hãy hào phóng lời khen. Hãy để cho trẻ biết bạn thấy được trẻ đã kiềm chế được cảm xúc giỏi như thế nào và bạn thật sự khâm phục trẻ về điều đó. Hãy cố gắng thật cụ thể càng tốt, ví dụ như “Mẹ thấy con thật kiên nhẫn với em. Con đã không nổi cáu khi em cứ đòi lấy bút chì của con. Con chắc cũng rất tự hào vì con giữ được bình tĩnh như vậy”.

Đọc tiếp Về trang Chủ đề