Đê Biển Việt Nam Vẫn Không Chịu được Bão Trên Cấp 9

Những thiệt hại khủng khiếp bởi các trận bão đổ bộ vào khu vực miền Bắc hồi năm ngoái đã cho cái nhìn thực tế hơn về hệ thống đê biển Việt Nam, chỉ có thể chịu được bão gió cấp 9 trở xuống. Từ kinh nghiệm đau thương này, Chính phủ đã chỉ đạo các Bộ, ngành chức năng, địa phương liên quan phải khẩn trương đầu tư nâng cấp đê biển, trong đó, những đoạn xung yếu phải chịu được bão cấp 12. Vấn đề là lấy gì để đầu tư nâng cấp, tu bổ? Nguồn ngân sách hiện tại chỉ đủ để tu bổ, sửa chữa hoàn nguyên những đoạn đê đã bị bão tàn phá. Nghĩa là, mùa bão lũ năm nay, nếu gặp bão trên cấp 9, các địa phương sẽ lại... bó tay.

Chỉ là những giải pháp tình thế

Phải thừa nhận rằng hầu hết các địa phương đã không còn chủ quan kể từ sau các trận bão hồi năm ngoái. Hàng loạt các phần việc liên quan đến công tác ứng phó với bão lũ được triển khai như, bồi trúc, kè thân đê, trồng cây chắn sóng, quy hoạch các vùng nuôi trồng thuỷ sản và các giải pháp cứu hộ khi thiên tai xảy ra. Không ai bảo đây là những việc thừa. Nhưng đó chỉ là những giải pháp tình thế, có giới hạn. Cái cần nhất là phải khẩn trương đầu tư nâng cấp đê biển có khả năng chịu được bão lớn thì hầu như chưa có câu trả lời cụ thể, từ phía các Bộ, ngành chức năng cũng như các địa phương.

Chỉ 1 trận bão số 7 năm 2005, nhiều đoạn đê biển của Nam Định, Thanh Hoá và Hải Phòng bị phá tung. Nghiêm trọng nhất là Nam Định, bão số 7 gây hư hỏng 19 trên tổng số 91 km đê biển đi qua địa bàn.

Theo Chi cục Phòng chống lụt bão và quản lý đê điều tỉnh Nam Định, mặc dù Chính phủ đã đồng ý tạm ứng 70 tỷ đồng từ nguồn trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2003-2010, cùng 60 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách năm 2006 để nâng cấp đê biển, nhưng so với nhu cầu của tỉnh thì khoản kinh phí này chẳng thấm vào đâu. Bởi theo chương trình củng cố, nâng cấp đê biển từ Quảng Ninh đến Quảng Nam (dài 2000km) do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trình Chính phủ, Nam Định cần tới 1.800 tỷ đồng để nâng cấp 91km đê biển đi qua 3 huyện Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Giao Thủy.

Không riêng gì Nam Định, các địa phương Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình... cũng đang phải đau đầu nhưng chưa biết phải cân đối, xoay xở ra sao để tìm nguồn kinh phí nâng cấp đê điều. Theo tính toán, để làm được 1 km đê biển chịu được bão cấp 12 phải chi phí tối thiểu là 100 tỷ đồng. Trong khi đó, nguồn kinh phí do Chính phủ cấp cho 12 tỉnh khu vực phía Bắc trong năm 2006 mới chỉ là 280 tỷ đồng, tương đương với 2,8 km trong tổng số 2000km cần được nâng cấp hoặc mỗi tỉnh chỉ làm được khoảng nửa cây số đê chịu được bão cấp 12 (!)

Sẽ lại rút ra bài học nếu có bão lớn?

Như vậy, đến giờ phút này, khi mà mùa mưa bão đang đến gần và rất có khả năng xảy ra bão sớm, bão trái mùa (theo dự đoán diễn biến thời tiết), song từ Chính phủ đến địa phương đều loay hoay trước "bài toán" kinh phí. Trong khi đó, nhu cầu đầu tư cho đê biển nếu chỉ dàn trải, nhỏ giọt như hiện tại chẳng khác nào ném đá xuống đại dương. Một số ý kiến cho rằng, nếu kinh phí là yếu tố bất khả kháng thì chỉ nên tập trung vào những vị trí đê cực kỳ xung yếu. Nhưng lấy gì để khẳng định điểm đê nào xung yếu, bão sẽ đổ bộ về đâu? Và liệu ngành khí tượng thuỷ văn, các chuyên gia dự báo có đủ khả năng dự đoán chính xác được diễn biến của thời tiết?

Đã không dưới một lần chúng tôi đề nghị, Nhà nước, Chính phủ mở thêm các kênh huy động vốn, cân đối ngân sách, cắt giảm chi tiêu để đầu tư vào hệ thống đê biển. Cần thiết có thể phát hành trái phiếu Chính phủ hoặc hình thức tương tự để thu hút kinh phí đầu tư riêng cho đê biển. Tin rằng được người dân, các nhà từ thiện, các tổ chức xã hội trong nước, quốc tế sẽ đồng tình ủng hộ. Vấn đề chính là phải có biện pháp bảo đảm đồng vốn huy động từ kênh này được sử dụng đúng mục đích, ý nghĩa