Đền Nghè (Lê Chân, Hải Phòng) - Chốn Thiêng

Cùng với chùa Cao Linh và chùa Phổ Chiếu Hải Phòng, đền Nghè là một trong những di tích lịch sử Hải Phòng vô cùng nổi tiếng ở xứ cảng. Đền Nghè còn được biết đến với tên gọi đền Ngàn hay “An Biên cổ miếu”. 

Đền Nghè thờ nữ tướng Lê Chân – vị tướng tài ba trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng thế kỷ 1 (40 – 43) – người đã đến vùng đất ngã ba sông Tam Bạc – sông Cấm lập ấp Vẻn, sau đổi là An Biên Trang, tiền thân của TP. Hải Phòng ngày nay.

Tương truyền, khi nữ tướng Lê Chân gieo mình xuống sông tự vẫn thì hoá đá trôi trên mặt sông. Từ đoạn sông vùng Đông Triều (Quảng Ninh) – quê cũ của Bà – đến bến Đá (nay là bến Bính) thì bập bồng xoay tròn trên mặt nước. Nhân dân làng An Biên biết Bà đã hiển thánh, liền khiêng đá thiêng về thờ, đến khu vực đền Nghè hiện nay thì trời bỗng nổi cơn giông gió làm đá rơi. Dân làng bèn chọn khu đá rơi ấy để dựng đền thờ Bà và hàng năm tổ chức lễ hội tưởng nhớ ngày sinh (8/2 âm lịch) và ngày hóa (25/12 âm lịch) của Bà.

Lược sử

Đền Nghè (Hải Phòng) được xây dựng nhằm nhớ công ơn của bà Lê Chân. Người dân đã lập ra một ngôi miếu nhỏ lợp tranh để thờ bà, mãi về sau ngôi miếu này mới được xây dựng lại, ốp gạch và lợp ngói. Đến năm 2008, Hải Phòng đã tiến hành trùng tu để ngôi đền này trở nên khang trang hơn. 

Hiện vật

Đền hiện còn lưu giữ được nhiều hiện vật mang tính nghệ thuật cao như tượng nữ tướng Lê Chân, tượng các nữ chiến binh, chuông đồng, hoành phi, câu đối, long ngai, bài vị, lư hương đá, lư hương đồng, hộp đựng sắc phong, mâm chè, bảo kiếm,… và các tài liệu Hán Nôm có giá trị như: Thần tích, thần sắc, văn cúng,… Việc nghiên cứu các tài liệu còn lưu giữ tại đền giúp chúng ta hiểu hơn về sự tích của các nhân vật được thờ, nguồn gốc địa danh, sự phát triển xã hội, thay đổi tên gọi của làng xã, địa giới hành chính qua các thời kỳ…

Đến thăm đền Nghè, ngoài việc tham quan quần thể kiến trúc độc đáo của đền, du khách còn được chiêm ngưỡng nhiều tác phẩm điêu khắc đá có giá trị, điển hình là khánh đá và sập đá. Khánh được làm từ một tấm đá nguyên khối dày 5cm, cao 1m, rộng 1,6m. Mặt trước khánh khắc nổi 2 con rồng chầu mặt nguyệt và mây bay xung quanh; mặt sau khắc hình mây bay và sóng nước. Khi gõ, tiếng khánh đá ngân vang, trong trẻo, hướng ta tới cõi tâm linh huyền ảo, linh thiêng. Sập đá đồ sộ, tạo bằng khối đá liền, chạm nổi hình chim, thú, hoa, lá rất công phu thể hiện kỹ thuật chạm khắc vô cùng tinh xảo của các nghệ nhân xưa. Ngoài ra, ở đền còn lưu giữ tấm bia đá có kích thước lớn được tạc vào thời Nguyễn, ghi tiểu sử của nữ tướng Lê Chân.

Cách đền Nghè khoảng hơn 100m về phía tây bắc là tượng đài nữ tướng Lê Chân được đúc bằng đồng, cao 7,5m, nặng 19 tấn, đặt tại vườn hoa trung tâm thành phố. Tượng được khởi công xây dựng vào tháng 11/1999 và khánh thành vào ngày 31/12/2000.

Năm 2002, khuôn viên của đền đã xây dựng thêm tượng đài nữ tướng Lê Chân trong tư thế của một võ tướng, vừa thể hiện được nét dịu dàng, duyên dáng của người phụ nữ Việt Nam, vừa thể hiện được sự dũng mãnh, oai phong của một vị tướng khi xung trận,…

Kiến trúc

Cấu trúc của Đền Nghè được đánh giá là vô cùng phức tạp, bao gồm nhiều phần như tam quan, thiêu hương, tòa bái đường, giải vũ, hậu cung, nhà bia và nơi đặt tượng ngựa đá, voi đá. Tại tòa bái đường lại được chia thành 5 gian khác nhau, được xây bằng 16 cột lim gỗ, kê trên 16 viên đá tảng được đục đẽo vô cùng tỉ mỉ, công phu. Hậu cung Đền Nghè Hải Phòng được chia làm 3 gian và cao hơn khu nhà bái đường. Nơi đây được thiết kế kiểu 2 tầng mát mẻ và tạo sự uy nghi, bề thế cho cả ngôi đền. 

Sự kiện

Theo thường niên, đến ngày 8/2 âm lịch, đền kỷ niệm ngày sinh của Nữ tướng và ngày giỗ Bà (25/12 âm lịch). Phần lễ là văn tế nhằm tưởng nhớ công đức, cầu cho mưa thuận gió hòa và đời sống nhân dân khấm khá hơn. Phần hội bao gồm nhiều hoạt động vui chơi truyền thống như kéo co, vật võ, đua thuyền… Ngoài ra, khi du lịch Hải Phòng bạn cũng có thể kết hợp tham qua nhiều địa điểm khác như bến tàu không số Hải Phòng, nhà hát lớn Hải Phòng, đảo Bạch Long Vĩ. 

Vào năm 1974, nhà nước ta đã xếp hạng Đền Nghè là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Đền Nghè được Nhà nước xếp hạng năm 1975.

1/5 (1 bình chọn)