Đền Trung (Hùng Vương Tổ Miếu – Việt Trì, Phú Thọ) - Chốn Thiêng

Giới thiệu chung

Đền Trung có tên chữ là Hùng Vương tổ miếu. Đây là ngôi miếu cổ của làng An Thái, ngày nay thuộc xã Phượng Lâu ở phía Đông Nam thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.

Lược sử

Trong sách của Bộ Lễ Nhà Lê do người thôn Lương Yên sao lại, vào năm Cảnh Hưng thứ 24 Triều Lê (1763) có tên là “Nam Việt thần kỳ hội lục” chép về 2.824 vị thần được thờ trong cả nước. Trong đó có 73 xã, thôn thờ Hùng Vương và tướng của Hùng Vương, nhưng chỉ có đình thôn Việt Trì thờ Thánh Tổ Hùng Vương và làng An Thái tổng Phượng Lâu huyện Phù Khang, phủ Tam Đới, trấn Sơn Tây là có Hùng Vương tổ miếu.

Tương truyền trước đây, mảnh đất này thuộc Núi Cấm – là nơi các Vua Hùng cùng các Lạc hầu, Lạc tướng du ngoạn ngắm cảnh thiên nhiên và họp bàn việc nước. Nơi đây vua Hùng thứ 6 đã nhường ngôi cho Lang Liêu – người con hiếu thảo vì đã có công làm ra bánh chưng, bánh dày.

Đến thời Lý – Trần ( thế kỷ XIII), Hùng Vương tổ miếu được xây dựng trên nền đất này.

Năm Bính Tuất (1886) thực dân Pháp chiếm đóng Việt Trì, chúng rời đình Việt Trì vào phố Hòa Bình phường Thanh Miếu ngày nay. Năm 1948 giặc Pháp tái chiếm đã đốt đình Việt Trì, chỉ còn Hùng Vương tổ miếu là ngôi miếu cổ nhất và kiến trúc độc đáo nhất, có một không hai ở nước ta. 

Năm 2014, ngôi miếu đã được chính quyền xã Phượng Lâu trùng tu theo nguyên mẫu.

Thờ tự

Đền Trung thờ thần Núi, thờ 18 đời Vua Hùng, 8 vị đại vương – bao gồm 3 vị đại vương được thờ trong miếu ở vị trí trung tâm theo nghĩa canh giữ cho Vua Hùng.

Kiến trúc

Kiến trúc Hùng Vương tổ miếu y như kiểu nhà sàn khắc trên trống đồng. Đó là nhà sàn của thời đại Hùng Vương. Gọi là miếu nhưng không to lớn, được xây theo kiểu hình chữ nhất, có 3 gian quay về hướng nam, dài 7,2m, rộng 3,7m. Mái hiên cao 1,8m, không có cột kèo, cầu quá giang gối vào tường, bít đốc tường hậu, phía trước mở 3 cửa, 4 góc là 4 cột lim to, đường kính chừng 35cm, mặt sàn lát gỗ, cao cách mặt đất 80cm, xung quanh đóng đố lát ván.

Vì làm từ lâu đời ở 2 đầu hồi miếu, gỗ đã mọt và rượp nên các cụ trong ban quản lý di tích ở đây đã xây và lợp hai mái ngói trùm lên ngôi miếu cổ này để bảo vệ. Trong miếu có 3 bát hương cổ bằng đất sét nung và 3 cỗ ngai đề:

Ất Sơn đại vương; Viễn Sơn đại vương; Áp Đạo đại vương

Bên ngoài đề: Hùng Vương tổ miếu

Hai bên là hai câu đối:

“Miếu mạo thọ sơn hà Linh thanh chương nhật nguyệt”

Tạm dịch là:

 “Miếu này thọ cùng sông núi Tiếng linh thiêng rõ như mặt giăng mặt giời”

Sau đợt trùng tu năm 2014, bức đại tự ghi tên miếu và đôi câu đố hai bên cửa miếu viết bằng chữ Hán đã được bỏ đi, thay vào đó là chữ quốc ngữ và chữ Việt cổ.

Ngôi miếu này nhân dân địa phương thường gọi là: “Ngọc Am” (có nghĩa nơi thờ cúng) hoặc “Miếu Cấm” (miếu ở rừng cấm).

Ngôi miếu được dựng trên đỉnh Núi Cấm, có khoảng đất bằng phẳng. Theo lời già làng kể là Núi Cấm rộng tới 6ha. Xung quanh núi là đầm nước sâu bao bọc, mùa mưa sâu tới 4-5m, mùa cạn cũng sâu tới 2-3m. Đầm rộng mênh mông, nước từ Đền Hùng đổ về và thông với sông Lô. Đầm này rất nhiều tôm cá… Ngày nay dân An Thái gọi là Đầm Thiếc. 

Di vật

Trải qua mấy trăm năm tồn tại và trùng tu, Đền Trung còn giữ nguyên các hiện vật cổ, gồm 3 bộ cỗ ngai, bát hương, mũ và đôi hài (đôi giày cổ).

___________________

Tiếng Anh (English)

Den Trung, also known by its formal name as Hung Vuong ancestral temple, is located in An Thai village, now part of Phuong Lau commune in the southeast of Viet Tri city, Phu Tho province.

Its history is recorded in the books of the Le Dynasty’s Ritual Department, specifically in the 24th year of Canh Hung reign (1763), under the title “Extraordinary Meeting of Spirits in Nam Viet,” documenting 2,824 deities worshipped nationwide, including 73 villages and hamlets venerating Hung Vuong and his generals. However, only Viet Tri village’s ancestral hall, venerating the Ancestral Founder Hung Vuong, and An Thai village in Phuong Lau district, Phu Khang prefecture, Tam Doi province, Son Tay district, truly possess the Hung Vuong ancestral temple.

According to legend, this land once belonged to Mount Cam – where the Hung Kings and their generals often came to discuss and enjoy the beautiful scenery. The sixth Hung King agreed to pass the throne to Lang Lieu, who had the merit of making square and round glutinous rice cakes.

During the Ly-Tran period (13th century), the Hung Vuong ancestral temple was built on this land. However, in the Binh Tuat year (1886), French colonialists occupied Viet Tri, leading to the relocation of Viet Tri village’s ancestral hall to present-day Thanh Mieu, Hoa Binh ward. Then, in 1948, during the French resurgence, Viet Tri village’s ancestral hall was burnt down, leaving only the Hung Vuong ancestral temple – one of the oldest and most unique temples in Vietnam.

In 2014, this temple was restored to its original form by the Phuong Lau commune authorities.

In the temple’s rituals, the Mountain Deity and 18 Hung Kings, along with 8 great generals, are worshipped, including 3 great generals worshipped in the central position to protect the Hung Kings.

The architecture of the Hung Vuong ancestral temple reflects traditional stilt house styles, built on a small plot of land. It consists of 3 sections facing south, with a high eave without columns, 3 front doors, and 4 large ironwood columns at the corners. The floor is wooden and raised above the ground, while the walls are made of wood and protected by two tiled roofs. Inside the temple, there are 3 ancient pottery incense burners and 3 sets of offerings, as well as couplets on the outside.

Local people often refer to this temple as “Ngoc Am” or “Forbidden Temple,” built on the peak of Mount Cam with a flat surrounding area. After hundreds of years of existence and restoration, Den Trung still preserves many ancient artifacts, including sets of offerings, incense burners, hats, and pairs of ancient shoes.

Tiếng Trung (Chinese)

中庭祠堂，又以其正式名称洪王祖庙而闻名，位于今属于越秘省东南方的芳楼公社的安泰村。

其历史记录在黎朝礼制部的书籍中，具体而言是在乾兴二十四年（1763年），名为“南越神奇会录”，记录了全国范围内供奉的2824位神灵，其中包括73个村庄和聚落供奉洪王及其将军。然而，真正拥有洪王祖庙的只有越秘村的祖庙，供奉祖先创立者洪王，以及芳楼公社属下的安泰村，位于辅抗县，谭道省，宋太区，真正拥有洪王祖庙。

传说，这片土地曾经属于禁山——洪王们及其将军经常前来讨论和欣赏美丽的风景的地方。第六位洪王同意将王位让给郎柳，他有功于制作方圆两种糯米糕。

在黎陈时期（13世纪），洪王祖庙建立在这片土地上。然而，在丙戌年（1886年），法国殖民者占领了越秘，导致越秘村的祖庙被迁往今天的顺庙，火星区。然后，在1948年，法国人再度复辟时，越秘村的祖庙被烧毁，只留下了洪王祖庙——越南最古老和最独特的寺庙之一。

2014年，这座寺庙被芳楼公社当局恢复到原貌。

在寺庙的仪式中，山神和18位洪王以及8位大将被供奉，其中包括3位大将在中央位置供奉以保护洪王。

洪王祖庙的建筑反映了传统的架空式房屋风格，建立在一小块土地上。它由3个面朝南的部分组成，没有柱子的高檐，3个前门和4个大铁木柱在角落处。地板是木制的，离地面有些高，而墙是用木头做的，受到两个瓦片屋顶的保护。在寺庙内，有3个古老的陶土香炉和3套供品，以及外部的对联。

当地人通常将这座寺庙称为“玉安”或“禁止寺庙”，它建在禁山的山顶上，周围是一片平坦的土地。经过数百年的存在和修复，中庭寺庙仍然保留着许多古代文物，包括供品套装，香炉，帽子和古代鞋子。

Tiếng Pháp (French)

Le temple de Den Trung, également connu sous le nom officiel de temple ancestral de Hung Vuong, est situé dans le village d’An Thai, désormais partie de la commune de Phuong Lau, au sud-est de la ville de Viet Tri, dans la province de Phu Tho.

Son histoire est enregistrée dans les livres du Département des Rituels de la dynastie des Lê, plus précisément la 24e année du règne de Canh Hung (1763), sous le titre “Réunion extraordinaire des esprits en Nam Viet”, documentant 2 824 divinités vénérées à travers le pays, dont 73 villages et hameaux vénérant Hung Vuong et ses généraux. Cependant, seul le hall ancestral du village de Viet Tri, vénérant le Fondateur Ancestral Hung Vuong, et le village d’An Thai dans le district de Phuong Lau, la préfecture de Phu Khang, la province de Tam Doi, le district de Son Tay, possèdent véritablement le temple ancestral de Hung Vuong.

Selon la légende, cette terre appartenait autrefois au mont Cam – où les rois Hung et leurs généraux venaient souvent discuter et profiter des beaux paysages. Le sixième roi Hung a accepté de céder le trône à Lang Lieu, qui avait le mérite de fabriquer des gâteaux de riz carrés et ronds.

Pendant la période Ly-Tran (XIIIe siècle), le temple ancestral de Hung Vuong a été construit sur cette terre. Cependant, en l’année Binh Tuat (1886), les colonialistes français ont occupé Viet Tri, entraînant le déménagement du hall ancestral du village de Viet Tri à l’actuel Thanh Mieu, dans le quartier de Hoa Binh. Ensuite, en 1948, lors de la résurgence française, le hall ancestral du village de Viet Tri a été incendié, ne laissant que le temple ancestral de Hung Vuong – l’un des plus anciens et des plus uniques temples du Vietnam.

En 2014, ce temple a été restauré dans sa forme originale par les autorités de la commune de Phuong Lau.

Dans les rituels du temple, le dieu de la montagne et 18 rois Hung, ainsi que 8 grands généraux, sont vénérés, y compris 3 grands généraux vénérés en position centrale pour protéger les rois Hung.

L’architecture du temple ancestral de Hung Vuong reflète les styles traditionnels de maison sur pilotis, construite sur une petite parcelle de terre. Il se compose de 3 sections orientées au sud, avec un avant-toit haut sans colonnes, 3 portes avant et 4 grands poteaux en bois de fer aux coins. Le sol est en bois et surélevé par rapport au sol, tandis que les murs sont en bois et protégés par deux toits en tuiles. À l’intérieur du temple, il y a 3 anciens brûleurs d’encens en poterie et 3 ensembles d’offrandes, ainsi que des couplets à l’extérieur.

Les habitants locaux appellent souvent ce temple “Ngoc Am” ou “Temple interdit”, construit sur le sommet du mont Cam avec une zone environnante plate. Après des centaines d’années d’existence et de restauration, Den Trung conserve toujours de nombreux artefacts anciens, dont des ensembles d’offrandes, des brûleurs d’encens, des chapeaux et des paires de chaussures anciennes.

 

Chấm điểm