Đèo Cả – Wikipedia Tiếng Việt

Bài này nói về một ngọn đèo có tên Đèo Cả. Xem thêm Đèo Cả (phức hệ) là một phức hệ đá mácma

Đèo Cả
Đoạn Quốc lộ 1 đi qua Đèo Cả giữa Đắk Lắk và Khánh Hòa
Độ cao	333 m (1.093 ft)
Vị trí	Việt Nam
Dãy	Dãy Trường Sơn
Vị trí của Đèo Cả

Đèo Cả là 1 trong những ngọn đèo lớn và hiểm trở tại miền Trung Việt Nam.[1] Đèo cao 333 m, dài 12 km,[2] cắt ngang qua dãy núi Đại Lãnh ở chỗ giáp ranh giữa hai xã Hoà Xuân, tỉnh Đắk Lắk và xã Đại Lãnh, tỉnh Khánh Hòa (huyện Vạn Ninh) trên Quốc lộ 1.[3][4]

Đỉnh đèo nằm ở thôn Vũng Rô, xã Hòa Xuân, tỉnh Đắk Lắk. Đèo còn có tên gọi khác là Đèo Cục Kịch, là tên dân gian trước đây khi đèo mới mở chỉ trải lớp đá, đi lại gập ghềnh và có đến 98 vòng cua rộng hẹp gấp khúc.[5] Trong văn bản tiếng Pháp ghi tên đèo là "Col Babonneau".[6]

Hiện nay đã có hầm đường bộ Đèo Cả thay thế cho đèo hiện hữu, toàn bộ đường dẫn và hai hầm chính dài 13,5 km.

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]

Đây là ranh giới giữa Đại Việt và Chiêm Thành từ năm 1471 đến 1653. Trong cuộc Nam tiến của Đại Việt, địa thế hiểm trở của khu vực đã khiến vua Lê Thánh Tông dừng chân tại đây năm 1471. Sau đó, vua Lê Thánh Tông đã tạo một tiểu vương quốc tại Phú Yên làm vùng đệm tên là Hoa Anh. Vì là vị trí ranh giới, nhiều cuộc xung đột giữa Đại Việt và Chiêm Thành đã xảy ra tại đây

Vào những năm 1771-1802, nhiều cuộc giao chiến giữa chúa Nguyễn Ánh và anh em nhà Tây Sơn cũng đã xảy ra tại đây. Trong tháng 1 năm 1947, đèo Cả trở thành chiến trường giữa quân Pháp và Việt Minh.

Tên "Đèo Cả" có khi Pháp đang xây Quốc lộ 1. Trước đó đường Thiên Lý nằm phía Tây của đường Đèo Cả.

Nơi đây, trên đèo Cả thời Pháp thuộc có một trạm Phú Hoà do Nam triều xây dựng như một trạm dịch để lưu chuyển văn thư, vận tải lương thực, cáng, võng các quan chức hành chính địa phương mỗi khi có công vụ. Sau này Pháp cho xây một bót tên Poste Petitte (Bót Bê Tí) để kiểm soát về mặt quân sự. Năm 1997 ranh giới giữa hai tỉnh Phú Yên-Khánh Hoà được phân chia từ chân Đá Đen kéo dài theo đường phân thủy đến đỉnh Hòn Nưa và Vũng Rô thuộc địa phận Phú Yên.

Sinh thái

[sửa | sửa mã nguồn]

Thời tiết ở đây nhiều mưa và nhiều mây, tạo ra nhiều thực vật đặc biệt. Trước kia, khu này là một nơi sản xuất trầm hương và kỳ nam nổi tiếng. Nay vẫn còn nhiều cây quý mọc tại đây như cẩm, thị, sao, chò, dầu, kiền kiền, và đát. Cây đát được dùng trong món chè trái cây nổi tiếng ở Nha Trang.

Hình ảnh

[sửa | sửa mã nguồn]

• Đèo Cả, đoạn ở Hoà Xuân, Đắk Lắk
• Đèo Cả, đoạn Đại Lãnh, Khánh Hòa

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ Việt Nam đất nước giàu đẹp (tập 2). Nhà xuất bản Sự thật, 1983, tr. 258.
2. ^ "Đèo cả". Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2015.
3. ^ Nguyễn Dược-Trung Hải, Sổ tay địa danh Việt Nam. (Nhà xuất bản Giáo dục, 2008, tr. 81). Từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam ghi độ cao và chiều dài đèo Cả cũng giống như thế.
4. ^ Thông tư 34/2015/TT-BTNMT ngày 30/06/2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Ban hành Danh mục địa danh dân cư... phục vụ công tác thành lập bản đồ phần đất liền tỉnh Khánh Hòa. Thuky Luat Online, 2017. Truy cập 30/12/2018.
5. ^ Đèo Cả Lưu trữ ngày 12 tháng 4 năm 2020 tại Wayback Machine. Phú Yên Online, 12/06/2007.
6. ^ Col Babonneau (Phong So) / Vietnam (general) getamap.net, 2015. Phong So là làng Phong Sổ xã Hòa Xuân Nam.

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

• Đèo Hải Vân
• Hầm Hải Vân
• Đèo Ngang
• Hầm đường bộ Đèo Ngang

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]

Bài viết tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.

• x
• t
• s

x t s Đèo Việt Nam
Đông Bắc sông Hồng	Áng Toòng Bắc Sum Bén Bò Đái Bó Củng Bông Lau Búp Chuối Bụt (Quảng Ninh • Lạng Sơn • Tuyên Quang • Bắc Ninh) Cái Kỳ Cóc Cao Bắc Chinh Cổng trời (Quản Bạ • Hoàng Su Phì) Gà Giàng Gió (Ngân Sơn • Xín Mần • Sơn Động) Hạ My Kẻng Keng Căng Keng Mạ Kéo Đẩy Kéo Gàn Kéo Lếch Kéo Pia Khách Khau Kang Khau Khoang Khau Liêu Khau Phụ Khau Pi Khau Ra Khau Thăm Khế (Thái Nguyên) Khuôn Do Lai Lân Phi Lang Tư Lũng Điếc Lũng Luông Lùng Pa Mã Phiếu Mã Phục Mã Pí Lèng Mã Quỷnh Nàng Tiên Nậm Du Ngân Sơn Nghĩa Đô Nóc Mò Pắc Lũng Pha Long Phật Chỉ Phia Oắc Quao Sài Hồ San So Tà Sa Tài Hồ Sìn Tài Phật Tam Canh Trà Lĩnh
Tây Bắc	Ách Ban Bụt (Trấn Yên • Kỳ Sơn) Cao Pha Cáp Na Chẹn Chiềng Đông Chiềng Pấc Cò Chạy Cón Cổng trời (Yên Châu • Thanh Sơn) Cửa Nhì Dệt Giang Ma Hoa Khau Cọ Khau Phạ Keo Lôm Khế (Phú Thọ) Làng Mô Lũng Lô Ma Thì Hồ Min Nhọt Ô Quý Hồ Pha Đin Phiêng Ban Sấu Sơn La Tà Cơn Tằng Quái Tây Trang Thung Khe Tốc Tiến Xá Tổng
Bắc Trung bộ	Tam Điệp Bà Lạch Đá Đẽo Đồng Tiền Keo Nưa Khe Nét Kim Quy La Hi Làng Vây Lý Hòa Mụ Giạ Mũi Né Mường Lống Mường Xén Ngang Noọng Dẻ Pê Kê Phú Gia Phước Tượng Sa Mù Tà Lương Tân Lâm
Nam Trung bộ	Hải Vân A Năm A Yên Ba Đầu Bà Sa Ba Ví Bánh Ít Bình Đê Bình Thảo Cả Cà Đáo Cậu Cóp Cổ Mã Cổng trời (Phước Sơn) Cù Mông Đá Đen Đa Mi Eo Gió Gành Đỏ Khánh Lê Khánh Sơn Le Liêu Long Môn Long Mỹ Mục Thịnh Mũi Trâu Nại Ngoạn Mục Nhông Phường Rạnh Quán Cau Quy Hòa Ra Vách Rọ Tượng Tam Giang Tà Pao Tà Pứa Trà Nô
Tây Nguyên	An Khê Bảo Lộc Blaum Chuối Con Ó Cổng trời (M'Đrăk • Đam Rông) Đại Ninh D'Ran Gia Bắc Giang Sơn Lăk Lò Xo Mang Yang Măng Đen Măng Rơi Mimosa Ngok Wang Omega Phi Liêng Phú Hiệp Phú Mỹ Phượng Hoàng Phú Sơn Prenn Tà Nung Tô Na Vi Ô Lắc
Nam bộ	Mẹ Bồng Con Nước Ngọt
Di tích đặc biệt ● Hang động ● Thác nước ● Đèo ● Chùa ● Đình ● Đền ● Nhà thờ ● Tháp cổ ● Tháp Chăm