Đi Tìm Bản Gốc Của Bài Dạ Cổ Hoài Lang

Có thể bạn quan tâm

TIẾNG VIỆT

CANTHO NEWS
CẦN THƠ KHMER NGỮ

Thời sự
Chính trị
Kinh tế
Xã hội
An ninh-Pháp luật
Thế giới
Giáo dục
Y tế
Khoa học & Công nghệ
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
Thể thao
Du lịch
Media
Quảng cáo - Đặt báo
Đọc báo giấy Online

Tiếng Việt | English | ភាសាខ្មែរ

Thời sự
- Cần Thơ
- ĐBSCL
- Trong nước
- Năm 2025, tổng giá trị sản xuất công nghiệp TP Cần Thơ đạt khoảng 94.770 tỉ đồng
- Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động Mặt trận, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới
- Lực lượng CAND tổ chức Lễ xuất quân bảo vệ Đại hội XIV của Đảng
- TP Cần Thơ triển khai thực hiện nhiều mô hình cải cách thủ tục hành chính
Chính trị
- Xây dựng Đảng & Hệ thống chính trị
- Làm theo gương Bác
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
- Diễn đàn & Nhịp cầu dân cử
- Cử tri kiến nghị triển khai đồng bộ, hiệu quả các giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa
- Đảng bộ Trường Đại học Y Dược Cần Thơ triển khai thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chính trị
- Năm 2026, TP Cần Thơ phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên
- Đồng hành cùng phụ nữ và trẻ em hoàn cảnh khó khăn
Kinh tế
- Thị trường
- Đầu tư - Tài chính
- Nông nghiệp - Nông thôn
- Cần Thơ vào vụ thu hoạch hành tím sớm
- Thuế TP Cần Thơ thu nội địa năm 2025 vượt 7,8% dự toán
- Lúa trúng mùa, tôm trúng giá
- Bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 9,2% so với năm trước
Xã hội
- Đời sống
- Gia đình
- Nhịp cầu nhân ái
- Thực hiện “thử thách” theo clip trên mạng xã hội, bệnh nhi 15 tuổi nhập viện mổ để lấy dị vật
- Cần lắm sự chung tay giúp đỡ 4 bà cháu
- Kịp thời dập tắt đám cháy ở tiệm cà phê tại khu dân cư
- Khỏe đẹp đón chào năm mới
An ninh-Pháp luật
- Quốc phòng
- An ninh
- Biển đảo
- Pháp luật
- An toàn giao thông
- Tuyên truyền giữ vững trật tự an toàn giao thông trước, trong và sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
- Đoàn công tác Vùng 5 Hải quân viếng Đền thờ Thổ Châu
- Đại hội Hội Công chứng viên TP Cần Thơ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030
- Đoàn công tác Agribank thăm, chúc Tết các lực lượng trên đảo Thổ Chu
Thế giới
- Toàn cảnh
- Đông Tây thế sự
- Chuyện bốn phương
- Các nhà báo Cuba đánh giá cao những thành tựu phát triển của Việt Nam
- Tham vọng của EU ở Trung Đông
- Tương lai mờ mịt của New START
- Sớm dạy trẻ cách nhận biết tin giả
Giáo dục
- Học đường
- Tuyển sinh-Hướng nghiệp
- Khuyến học
- TP Cần Thơ tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm Ngày truyền thống học sinh, sinh viên và Hội Sinh viên Việt Nam
- “Sinh viên 5 tốt” - Hành trình rèn luyện và cống hiến
- Đối thoại giữa lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ với các cơ sở giáo dục trực thuộc
- Thăm dò dư luận đối với các ứng viên đề nghị xét tặng danh hiệu Nhà giáo ưu tú
Y tế
- Sức khỏe
- Dinh dưỡng
- Tư vấn
- An toàn thực phẩm
- Giữ sức khỏe cho người cao tuổi ngày cận Tết
- Cơ sở 3 Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ vận hành bước đầu ổn định
- Bác sĩ sản khoa Cần Thơ mổ thành công 2 ca u xơ tử cung lấn hết ổ bụng
- Bệnh viện Quốc tế Phương Châu Sóc Trăng thăm khám bảo hiểm y tế kể cả chủ nhật
Khoa học & Công nghệ
- Khoa học thường thức
- Sản phẩm mới
- Thủ thuật
- Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ gắn với thực tiễn vùng ĐBSCL
- Triển khai quyết liệt, hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia
- [INFOGRAPHICS] 7 hành vi bị nghiêm cấm trong bảo vệ dữ liệu cá nhân
- “Mở lối” để doanh nghiệp mạnh dạn ứng dụng AI trong sản xuất, kinh doanh
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
- Văn hóa - Nghệ thuật
- Xem-Nghe-Đọc
- Sáng tác - Biên khảo
- “Để leo một ngọn núi” - Dừng lại để chiêm nghiệm cùng âm nhạc
- “Tình cây và đất” thông tin hữu ích về nông nghiệp
- Nhiều chính sách khuyến khích phát triển văn học
- Phim “Nhà mình đi thôi” ra rạp mùng 10 Tết Bính Ngọ
Thể thao
- Bóng đá
- Môn khác
- Thể thao - Cuộc sống
- 16 đội tham gia Giải Bóng đá thiếu nhi khối tiểu học TP Cần Thơ
- Dấu ấn hội nhập của bóng chuyền nữ Việt Nam
- Cần nhiều hơn những giải bóng đá phong trào như VJSS
- Thể thao phong trào - Nền tảng cho thể thao thành tích cao
Du lịch
- Khám phá
- Ẩm thực
- Góc lữ hành
- Du lịch Cần Thơ hướng đến phát triển ổn định và bền vững
- Cần Thơ đón khoảng 370.000 lượt khách tham quan trong dịp nghỉ Tết Dương lịch 2026
- Cà Mau: Hơn 1.400 tỉ đồng phát triển du lịch rừng U Minh Hạ
- Để Cần Thơ hấp dẫn từ vui chơi, giải trí
Media
- Video
- Longform
- Infographics
- Bất động sản - Đô thị
- Nông dân làm giàu

Dòng sự kiện

Nhiệt liệt chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng!
Cần Thơ năng động và phát triển
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đọc báo giấy Online Bảng giá quảng cáo - Đặt báo VĂN HÓA - GIẢI TRÍ > Sáng tác - Biên khảo 15/11/2008 - 20:42 Chia sẻ Facebook Đi tìm bản gốc của bài Dạ cổ hoài lang

TRẦN PHƯỚC THUẬN

Từ lúc bài Dạ cổ hoài lang của Cao Văn Lầu ra đời đến nay chưa đến trăm năm nhưng đã được lưu hành từ phạm vi đờn ca tài tử cho đến cải lương. Đa số trường hợp Dạ cổ hoài lang chỉ được khẩu truyền, những người ghi lại có khi theo cách hiểu của mình, hoặc đọc cho người khác chép thì đọc sai hoặc đọc không rõ. Những bản này lại tiếp tục được phổ biến, thành ra bài Dạ cổ hoài lang càng ngày càng xa nguồn gốc.

Bản gốc Dạ cổ hoài lang là bản đã được công bố từ đêm rằm tháng Tám (âm lịch) năm Mậu Ngọ (1918) tại Bạc Liêu là bản 20 câu nhịp đôi gồm cả nhạc lẫn lời, bản thảo do chính tác giả lưu giữ, vì thiếu điều kiện bảo quản nên chỉ hơn 10 năm sau đã bị mối mọt cắn nát. Trong khoảng thời gian cuối đời, tác giả đã chép lại bản này để biếu cho một số bạn thân hoặc đọc lại cho những người hâm mộ ghi chép. Năm 1972 chính tác giả cũng đã chép lại bài Dạ cổ hoài lang vào trong tập bản thảo các sáng tác mới của mình. Ông thường nói : “Dạ cổ hoài lang là bản Vọng cổ đầu tiên, nay bản gốc đã hư nếu tôi không ghi lại thì sau này sẽ không còn bản gốc nữa”. Tập bản thảo này được gia đình tác giả lưu giữ và sau khi tác giả qua đời, các con ông đã giao lại cho Bảo Tàng tỉnh Bạc Liêu.

Cao Văn Lầu và nhà thơ Kiên Giang năm 1973.

Bản Dạ cổ hoài lang do chính tay tác giả chép lại trong tập bản thảo năm 1972 hoặc các bản tác giả đã tặng cho bạn bè đều có thể xem là bản gốc, nhưng tiếc thay các bản này đều không ghi dấu nhạc mà chỉ chép lời ca, kể cả bản Dạ cổ hoài lang được ghi trong tập chép nhạc của nhạc sĩ Trần Tấn Hưng cũng không có dấu nhạc. Các bản này đều giống nhau cũng là 20 câu nhịp đôi trong đó có 2 nhịp ngoại ở câu thứ 4 và thứ 12, lời ca đều có nội dung như sau :

1/- Từ, từ phu tướng

2/- Báu kiếm sắc phán lên đàng

3/- Vào ra luống trông thơ nhạn

4/- Năm canh mơ màng

5/- Trông tin chàng

6/- Gan vàng càng lại thêm đau

7/- Lòng dầu say ong bướm

8/- Xin cũng đừng phụ nghĩa tào khang

9/- Đêm luống trông tin bạn

10/- Ngày mỏi mòn như đá vọng phu

11/- Vọng phu vọng luống trông tin chàng

12/- Xin đó chớ phụ phàng

13/- Chàng chàng có hay

14/- Đêm thiếp nằm luống những sầu tây

15/- Bao thuở đó đây sum vầy

16/- Duyên sắc cầm tình thương với nhau

17/- Nguyện cho chàng

18/- Đặng chữ bình an

19/- Trở lại gia đàng

20/- Cho én nhạn hiệp đôi với đó đây (1)

Về việc biến đổi lời ca, có rất nhiều nguyên nhân. Người đầu tiên có ý biến đổi là ông Ký Tấn, người làm nghề tụng kinh đám ma cũng vừa là một nghệ nhân tài tử lúc bấy giờ. Từ những năm đầu tiên sau khi bài Dạ cổ hoài lang ra đời, ông Tấn đã đề nghị thay hai chữ “tin chàng” ở cuối câu 5 thành “tin bạn”, theo ông thì chữ nhạc của cuối câu thứ 5, 15 và 19 trùng lắp nên sửa lại hay hơn. Kể như ông là người đầu tiên khơi động ý niệm thay đổi nhạc và lời của bản Dạ cổ hoài lang.

Người thứ hai là cô Ba Chương thường gọi là cô BaVàm Lẻo (vợ của nhạc sĩ Ba Lất), một danh ca vào hàng tiền bối ở Bạc Liêu; có lẽ cô cho rằng lời ca trong bản gốc hơi khó ca nên cô đã tự ý sửa đổi cho dễ ca hơn. Bản của cô Ba Vàm Lẻo dùng để dạy ông Bảy Nhiêu đã thay đổi 27 chữ trong 11 câu của bản gốc. Cô Ba Vàm Lẻo là một danh ca, ông Bảy Nhiêu sau đó ít lâu cũng nổi tiếng ; bản Dạ cổ đổi mới này lại dễ ca, cho nên được nhiều người ca theo. Nghệ sĩ Đỗ Lộc Châu (1913 1978) ở Bạc Liêu cũng xem đây là sở đắc của mình, nhưng ông lại nghĩ trong câu thứ 2 nên dùng chữ “sắc phán” của bản gốc hay hơn “sắc phong” của cô Ba, nên trong tập chép bài ca của ông có ghi lại toàn bộ bản đổi mới của cô Ba Vàm Lẻo nhưng câu thứ 2 vẫn ghi là “sắc phán”. Bản Dạ cổ hoài lang này vẫn là 20 câu nhịp đôi, nhưng có 5 nhịp ngoại ở các câu: 4, 6, 12, 16 và 20 ; có nội dung như sau:

1/- Từ phu tướng

2/- Báu kiếm sắc phán lên đàng

3/- Vào ra luống trông tin chàng

4/- Năm canh mơ màng

5/- Đau xót xa gan vàng

6/- Đôi hàng lụy rơi

7/- Lòng dầu xa ong bướm

8/- Xin đó đừng phụ nghĩa tào khang

9/- Đêm luống trông tin bạn

10/- Ngày mỏi mòn như đá vọng phu

11/- Vọng phu vọng luống trông tin chàng

12/- Sao nỡ phụ phàng

13/- Chàng có hay

14/- Đêm thiếp nằm luống những sầu tây

15/- Bao thuở đó đây sum vầy

16/- Duyên sắc cầm từ đây

17/- Nguyện cho chàng

18/- Hai chữ bình an

19/- Trở lại gia đàng

20/- Cho én nhạn hiệp đôi (2)

Bài ca canh tân này được ông Bảy Nhiêu mang về Sài Gòn phổ biến ở các tỉnh miền Đông, tại Bạc Liêu thì được ông Đỗ Lộc Châu cổ vũ, nên chẳng bao lâu đa số nghệ sĩ và những nhà nghiên cứu cổ nhạc Nam bộ đều biết đến. Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975 lại được các nghệ sĩ Trần Thanh Hòa, Đỗ Lâm Tòng, Trương Văn Đầy... áp dụng giảng dạy cho các lớp cổ nhạc ở Bạc Liêu và sử dụng trong sinh hoạt văn nghệ tại Câu lạc bộ Cao Văn Lầu, cho nên bản Dạ cổ do cô Ba Vàm Lẻo cải tiến càng ngày càng được phổ biến rộng hơn.

Ông Đỗ Lâm Tòng (con ông Đỗ Lộc Châu) đã xác nhận bản này được canh cải chỉ nhằm mục đích dễ ca. Năm 1990 khi câu lạc bộ Cao Văn Lầu được thành lập, ông Đỗ Lâm Tòng đã mạnh dạn đem bản Dạ cổ hoài lang này để làm tài liệu sinh hoạt nội bộ và giảng dạy cho học viên. Nhưng đến nay, bản Dạ cổ hoài lang không dừng lại ở đó mà vẫn tiếp tục biến đổi.

Bản Dạ cổ hoài lang có ghi dấu nhạc xưa nhất bằng “giấy trắng mực đen” chính là bản của soạn giả Trịnh Thiên Tư, bản này được biên soạn khoảng năm 1926 đến năm 1962 được in trong tác phẩm Ca nhạc cổ điển của ông. Nhưng Trịnh Thiên Tư đã biến bản Dạ cổ hoài lang 20 câu nhịp đôi thành 20 câu nhịp 4, nhưng chỉ có 4 nhịp ngoại ở các câu: 6, 12, 16 và 20; cả lời ca cũng đổi khác đến 11 câu; trong đó có nhiều chữ thay thế.

Khoảng giữa thập niên 50 có một dĩa hát mang tên Dạ cổ hoài lang của Nhà xuất bản dĩa hát Việt Nam - Hà Nội; bản này do cô Ái Liên ca, dàn đờn gồm có: Thanh Nha đờn kìm, Ba Bằng đờn cò và Năm Bá đờn độc huyền. Nội dung của bài Dạ cổ hoài lang được trình bày ở đây khác rất nhiều so với bản gốc.

Có điều rất đặc biệt là bản Dạ cổ hoài lang hiện nay đang được phổ biến ở nhiều nước trên thế giới và cũng giống như ở Việt Nam, bản Dạ cổ hoài lang có nhiều dị bản. Có một dị bản hiện đang lưu hành ở Mỹ, bài này đã đăng trên đặc san Qúy Dậu 1993 (trang 28) của Hội Ái hữu Bạc Liêu Nam Cali có nội dung gần giống như bản của Trịnh Thiên Tư

Có một bản Dạ cổ hoài lang khác đã được nghệ sĩ Hương Lan (con của nghệ sĩ Hữu Phước) và một số nghệ sĩ trình diễn nhiều lần, khá thịnh hành ở Mỹ và một số nước trên thế giới, nội dung của bản này có một số từ đệm ở cuối các câu 6 và 20.

Tóm lại, các bản Dạ cổ hoài lang ngoài bản gốc do chính tác giả ghi lại hiện ghi nhận được ba bản canh tân ở Miền Nam của cô Ba Vàm Lẻo, Nguyễn Tử Quang, Trịnh Thiên Tư; một bản ở Miền Bắc; hai bản ở Mỹ được nhiều người sử dụng. Ngoài ra, còn hàng chục dị bản khác hiện đang lưu hành, nhưng các bản này đều có xuất xứ từ một trong bảy bản trên.

Hiện nay bản Dạ cổ hoài lang được phổ biến rất rộng không những ở trong nước và đã được nhạc sĩ Lưu Hữu Phước, Trương Bỉnh Tòng, Lê Văn Cao, Út Trà Ôn, Kiên Giang, Anh Đệ, Đắc Nhẫn, Lê Thanh Nhàn, Sơn Nam, Lê Duy Hạnh, Năm Châu, Viễn Châu, Trọng Nguyễn, Lưu Hữu Đức, Vũ Thành, Thanh Châu, Trần Minh Tiên, Lê Minh Chánh, Thanh Tâm... hết lời ca tụng mà còn được Trần Văn Khê, Lâm Tường Vân, Hương Lan, Ghi-sa, G.Knops... cổ vũ ở nước ngoài. Bài Dạ cổ hoài lang được phổ biến càng rộng thì càng có nhiều dị bản. Một bài ca chỉ mới ra đời chưa đầy trăm năm mà đã có nhiều bản khác nhau, việc này tuy đủ chứng minh bài Dạ cổ được nhiều người lưu ý, nhưng vì có quá nhiều dị bản nên đã gây khó khăn cho những nhà nghiên cứu, những nhà giáo đang giảng dạy âm nhạc cổ truyền và cả những nghệ nhân đờn ca tài tử. Vì vậy cần có những công trình điều tra xác định bản gốc và các dị bản Dạ cổ hoài lang sẽ có ý nghĩa rất thiết thực.

TRẦN PHƯỚC THUẬN

(1) Tập bản thảo của nhạc sĩ Cao Văn Lầu. (2) Tập chép nhạc của nghệ sĩ Đỗ Lộc Châu.

Chia sẻ bài viết

Chia sẻ Facebook

BÌNH LUẬN Ý kiến của bạn Gửi ý kiến

*Email (không hiển thị trên trang):

*Họ tên (hiển thị trên trang):

Vui lòng nhập mã xác nhận vào ô bên dưới. Nếu bạn không đọc được, hãy Chọn mã xác nhận khác.

Gửi Đọc thêm

Đưa "Nỗi buồn chiến tranh" ra khỏi danh sách bình chọn tác phẩm tiêu biểu sau 1975
“Để leo một ngọn núi” - Dừng lại để chiêm nghiệm cùng âm nhạc
“Tình cây và đất” thông tin hữu ích về nông nghiệp
Một năm vui của điện ảnh Việt Nam
Phim “Nhà mình đi thôi” ra rạp mùng 10 Tết Bính Ngọ
Nhiều chính sách khuyến khích phát triển văn học
Nhiều chính sách khuyến khích phát triển văn học
Ngọn lửa truyền thống trên đất Trường Long
Sách nói vẫn tăng trưởng tốt
Lãnh đạo thành phố dự Lễ hội Kỳ yên Thượng điền Ðình Thần Tân An

Tiêu điểm

“Để leo một ngọn núi” - Dừng lại để chiêm nghiệm cùng âm nhạc
Ngọn lửa truyền thống trên đất Trường Long
Sách nói vẫn tăng trưởng tốt
Lãnh đạo thành phố dự Lễ hội Kỳ yên Thượng điền Ðình Thần Tân An
Sắc màu Phố đi bộ Ninh Kiều
Khảo sát chọn điểm tổ chức Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ lần thứ XIII năm 2026
Những bài phê bình văn học “ngẫm thật kỹ, nghĩ thật lâu”
Đi tìm xóm Rẫy trong "Tình anh bán chiếu"
Đôi bàn tay của cô gái ấy
“Thiên đường máu” vạch trần nạn lừa đảo xuyên biên giới

Đọc nhiều

Bắn pháo hoa nổ tầm thấp chào mừng Lễ hội Văn hóa Sông nước Cần Thơ
Sẵn sàng cho đêm khai mạc Lễ hội Văn hóa Sông nước Cần Thơ năm 2025
[INFOGRAPHICS] Lễ hội Văn hóa Sông nước Cần Thơ năm 2025 “Cần Thơ - Sắc màu sông nước”
Khảo sát chọn điểm tổ chức Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ lần thứ XIII năm 2026
Lắng đọng vở cải lương “Người mẹ và thanh gươm”
Lễ hội Văn hóa Sông nước Cần Thơ khai mạc tối 27-12
Xem cải lương và chiếu phim miễn phí tại Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật TP Cần Thơ
Rực rỡ đêm khai hội Văn hóa Sông nước Cần Thơ
Nửa thế kỷ, trọn một lòng với cải lương
Lãnh đạo thành phố dự Lễ hội Kỳ yên Thượng điền Ðình Thần Tân An

Văn hóa - Nghệ thuật

Đưa "Nỗi buồn chiến tranh" ra khỏi danh sách bình chọn tác phẩm tiêu biểu sau 1975
Một năm vui của điện ảnh Việt Nam
Nhiều chính sách khuyến khích phát triển văn học
Mở rộng chiều sâu nghiên cứu văn hóa dân tộc
Các giải thưởng âm nhạc ghi nhận nghệ sĩ và tác phẩm xứng đáng

Xem-Nghe-Đọc

“Để leo một ngọn núi” - Dừng lại để chiêm nghiệm cùng âm nhạc
“Tình cây và đất” thông tin hữu ích về nông nghiệp
Phim “Nhà mình đi thôi” ra rạp mùng 10 Tết Bính Ngọ
“Thiên đường máu” vạch trần nạn lừa đảo xuyên biên giới
Dấu ấn độc đáo của điện ảnh khu vực Nam Á

Dự án căn hộ Green Skyline TBS Land mở bán 2026Bcons Center City Dĩ An ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

RAO VẶT NHÀ ĐẤT HỌC HÀNH XE ĐIỆN TỬ VIỆC LÀM KHÁC

Sơn giả gỗ - Giải pháp kiến tạo không gian sang trọng, bền đẹp
THƯ MỜI THAM GIA THI TUYỂN PHƯƠNG ÁN KIẾN TRÚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở CHUNG CƯ KIM CƯƠNG ĐỎ - CARA LEGEND
THÔNG BÁO
Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: Thông báo tuyển dụng viên chức đợt 2 năm 2025
Sim đẹp Gá rẻ tại Cần Thơ - Giá gốc chỉ 250k/ Sim
THÔNG BÁO (V/v truy tìm vật chứng)
THÔNG BÁOVề việc tìm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án
THÔNG BÁOVăn phòng công chứng Bùi Quang Nhơn
Xây nhà trọn gói tại Cần Thơ: Giải pháp tối ưu cho nhu cầu an cư hiện đại
Thông báo tuyển dụng
BẢNG GIÁ QUẢNG CÁO TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ - TRANG TIẾNG VIỆT
BẢNG GIÁ QUẢNG CÁO TRÊN BÁO IN CẦN THƠ