Địa Chí An Giang: Thất Kinh Với Công Trình “kinh điển” - Báo Phụ Nữ

edf40wrjww2tblPage:Content

So với bản dự thảo (hai tập với 973 trang giấy khổ 19x27 in vào các năm 2003 và 2007), lần này Địa chí An Giang (ĐCAG) chỉ in thành một tập với 1.112 trang giấy khổ 19x27 và có nhiều điều chỉnh, bổ sung. Nổi bật là việc bổ sung thêm ba nhân vật: Huỳnh Phú Sổ (giáo chủ đạo Phật giáo Hòa Hảo, Ung Văn Khiêm (nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Bộ Nội vụ) và Nguyễn Văn Hưởng (nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế) vào danh sách phụ lục về nhân vật lịch sử trước đó; bổ sung thêm năm cây bút trong chương Văn học - nghệ thuật, gồm: nhà giáo, nhà “Tân Châu học” Nguyễn Văn Kiềm; nhà giáo, học giả Nguyễn Văn Hầu; các nhà văn, nhà báo, dịch giả Nguyễn Hiến Lê, Thần Liên Lê Văn Tất và nhà giáo, nhà nghiên cứu Liêm Châu.

Có những bổ sung rất cần thiết cho cách khai thác tư liệu “sờ voi” trước đó, điển hình là việc giải thích tên con kênh Vĩnh Tế. Nếu bản dự thảo chỉ đưa ra một lý giải: vua thưởng công Nguyễn Văn Thoại (1761-1829) bằng cách lấy tên chánh thất của ông là Châu Thị Vĩnh Tế (1766-1826) đặt tên kênh, thì lần này có bổ sung thêm: chưa thấy tài liệu nào ghi Thoại Ngọc Hầu phu nhân tên Châu Thị Vĩnh Tế và tên Vĩnh Tế đã có trong các chỉ dụ của vua trong quá trình đào… Những bổ sung “đúng” này rất đáng trân trọng.

Trong phần Văn hóa - xã hội, tuy có bổ sung, cập nhật, nhưng nhiều nghệ sĩ, nhà khoa học nổi danh như: cây cọ biếm họa Chóe (Nguyễn Hải Chí), soạn giả Hoa Phượng (Lương Kế Nghiệp) được thể hiện rất ngắn và mờ nhạt, thậm chí là không hề nhắc đến những người như: GS-TS Nguyễn Ngọc Trân và “nhà văn chuyện ma” Người Khăn Trắng (Huỳnh Thượng Đẳng). Riêng về NSND Bạch Tuyết, nghệ sĩ cải lương đầu tiên đạt học vị tiến sĩ về nghệ thuật, còn bị “hạ cấp” xuống thành NSƯT.

Điều đáng quan tâm là nhiều sai lầm đã không được khắc phục… Được xác định như tài liệu “kinh điển” về An Giang, nhưng nhóm biên soạn lại rất thờ ơ với những biến động quan trọng của đời sống. Tuy mãi đến tháng 9/2013 mới in, nộp lưu chiểu, nhưng không hiểu sao nhóm biên soạn vẫn giữ nguyên tên gọi và bản đồ hành chính huyện Tân Châu như bản dự thảo, trừ việc chú thích ngắn gọn “năm 2009 lên thị xã”. Vấn đề không chỉ là cái tên mà còn liên quan đến việc phân chia địa giới hành chính mới, việc điều chỉnh nhiều công trình, di tích, trong đó có di tích quốc gia Thánh đường Mubarak từ xã Phú Hiệp của huyện Phú Tân trước đó sang địa phận của xã Châu Phong thuộc thị xã Tân Châu. Không chỉ thế, trong ĐCAG còn xuất hiện nhiều lỗi “phi thực tế” của nhóm biên soạn. Điển hình là việc giới thiệu nhà khoa học Võ Tòng Xuân là "GS khoa học" và TS khoa học. Thực chất ông được Đại học Cửu Châu (Kyushu - Nhật) cấp học vị TS Nông học vào tháng 3/1975. Cái gọi là “GS khoa học” thì không hề có trong hệ thống học hàm hiện hành. Việc dẫn nguồn thiếu chọn lọc, dẫn đến sai sót cả kiến thức cơ bản. Nổi bật là chuyện cho rằng cụ Đoàn Minh Huyên, tức Phật Thầy Tây An (1807-1856) đã từng cùng thiền sư Hải Tịnh (1786-1875) trụ trì chùa Tây An (Châu Đốc). Thực tế, năm 1849 cụ Đoàn Minh Huyên được “chỉ định” vào chùa sau khi bị nghi là “gian đạo sĩ” và ngài được thiền sư Hải Tịnh “tổ khai sơn” (trụ trì đầu tiên) của chùa Tây An, nhận làm đệ tử “xuất gia thế độ” (cư sĩ ở chùa). Điều này cũng trùng khớp với nội dung văn bia trước mộ cụ tại chùa Tây An: là tu sĩ Phật giáo thuộc thiền phái Lâm Tế đời thứ 38, trong khi đó, thiền sư Hải Tịnh thuộc thiền phái Lâm Tế đời thứ 37.

Công trình ĐCAG còn bỏ sót những đặc sản về ẩm thực dân tộc như tung lọ mọ (lạp xưởng bò của người Chăm), về kiến trúc độc đáo hai trong một: “tiền đình - hậu tự” (phía trước là đình, phía sau là chùa) của đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa… Thậm chí, còn nhầm lẫn đáng tiếc khi không hề đề cập đến đặc sản sân khấu Khmer Nam bộ duy nhất có ở An Giang là loại hình sân khấu "dù kê", một hình thức sân khấu cổ, vốn có mặt ở nhiều tỉnh có đông đồng bào Khmer, như Sóc Trăng, Trà Vinh…

Tùng Hương