Điển Tích Văn Học 1: Lá Thắm (Bài Viết Của Đỗ Chiêu Đức)
Có thể bạn quan tâm
Thứ Bảy, 10 tháng 11, 2018
Điển tích văn học 1: Lá Thắm (Bài viết của Đỗ Chiêu Đức)
ĐIỂN TÍCH VĂN HỌC 1: LÁ THẮM Điển tích “LÁ THẮM” được sử dụng rất nhiều và rất rộng rãi trong văn chương Việt Nam. Phần đầu Truyện Kiều, khi dò la chỗ ở của Thúy Kiều, Kim Trọng đã đụng phải: Thâm nghiêm kín cổng cao tường, Cạn dòng LÁ THẮM dứt đường chim xanh! Lá Thắm là từ Nôm của từ “Hồng Diệp 紅葉” là Lá đỏ thắm; mà Hồng Diệp lại là từ nói gọn lại của nhóm từ “Hồng Diệp Đề Thi 紅葉題詩” là “Lá Đỏ Đề Thơ”, hay là “Thơ Bài Lá Đỏ” như trong thơ của Hoàng Sĩ Khải: Thực nhân tình THƠ BÀI LÁ ĐỎ, Mạch sầu kia hầu tỏ cùng ai. lắm lúc lại được nói trại đi thành “Thả Lá Doành Câu” như trong Bích Câu Kỳ Ngộ là: Trông hoa lặng ngắt giờ lâu, Ấy ai THẢ LÁ DOÀNH CÂU ghẹo người?! Hồng Diệp đôi khi còn được nói thành nửa Hán nửa Nôm là “Lá Hồng”, như thơ của Nguyễn Huy Tự và Nguyễn Thiện trong Hoa Tiên Ký: Gớm nơi ngôi bảng duềnh khơi, LÁ HỒNG bỗng đến chi nơi nổi chìm. Hồng Diệp còn thường đi chung với Xích Thằng, thành “Hồng Diệp Xích Thằng 紅葉赤繩”, như lời của Thúy Kiều nói với Kim Trọng: Nàng rằng: HỒNG DIỆP Xích Thằng, Một lời cũng đã tiếng rằng tương tri! Và như trong Tây Sương Ký : Sự đâu nói gió bàn trăng, Mà nghe HỒNG DIỆP Xích Thằng như chơi! Hồng Diệp Xích Thằng nói Nôm na thành ra “Lá Thắm Chỉ Hồng”, cũng lời của Thúy Kiều nói với Kim Trọng khi Kim tỏ tình: Dù khi LÁ THẮM Chỉ Hồng, Nên chăng thì cũng tại lòng mẹ cha. Ta thấy, điển tích Lá Thắm được sử dụng hết sức rộng rãi trong văn học cổ Việt Nam ta, và được biến thể rất đa dạng từ Hồng Diệp đến Lá Thắm, Lá Hồng, Hồng Diệp Đề Thi, Thư Bài Lá Đỏ, Hồng Diệp Xích Thằng… nên muốn hiểu hết, cảm nhận hết ý nghĩa của các câu thơ trên, ta phải tìm hiểu xuất xứ của điển tích này để thấy được hết cái hay, cái ý vị hàm chứa trong các câu thơ đó. Có 3 xuất xứ cho điển tích LÁ THẮM như sau: 1. Theo THỊ NHI TIỂU DANH LỤC: Con gái nuôi của tài nhân nhà Phụng Ân Vương đời Đường là Phượng Nhi 鳳兒 thường đề thơ trên lá đỏ, rồi thả trên dòng nước từ cung vua trôi ra ngoài. Tiến sĩ Giả Toàn Hư 賈全虛 bắt được lá. Quan Kim Ngô tâu việc ấy lên vua. Nhà vua bèn gả Phượng Nhi cho Giả Toàn Hư và phong cho chức Kim Ngô. 2. Theo sách VĂN KHÊ HỮU NGHỊ: Thư sinh Lư Ốc 盧偓 đi ngang qua ngự câu (dòng nước chảy từ cung vua ra ngoài), ngẫu nhiên vớt được một chiếc lá đỏ trên đó có đề một bài thơ. Ốc nâng niu và cất vào trong tráp. Khi vua Đường thải cung nữ cho đi lấy chồng. Lư Ốc lấy được một cô, lại đúng là người thả chiếc lá kia. Lúc trông thấy chiếc lá đỏ trong tráp, người vợ nói: "Khi ấy thiếp chỉ ngẫu nhiên đề thơ, không ngờ chàng lại chính là người đã bắt được!” 3. Theo THANH TỎA CAO NGHI và THÁI BÌNH QUẢNG KÝ: Cung nhân Hàn Thị 韓氏 đề một bài thơ trên lá đỏ, thả trên dòng nước từ cung vua trôi ra ngoài. Thư sinh Vu Hựu 于祐 nhặt được đem cất đi. Hựu lại viết hai câu thơ, rồi đợi nước lớn thả ngược vào trong cung. Hàn Thị bắt được lá cũng cất vào trong rương. Sau vua Đường cho thải ba ngàn cung nhân, Hàn Thị được thải ra và rất tình cờ lấy được Vu Hựu làm chồng. Khi phát hiện ra lá đỏ của nhau, vợ cùng cùng cảm kích mà nói: "Chúng ta phải tạ ơn cho hai người mai mối, chính là hai cái lá đỏ nầy đây." Cả ba xuất xứ trên của điển tích Lá Thắm đều có nội dung tương tự như nhau, nhưng truyền tụng rộng rãi trong dân gian và được mọi người yêu thích nhất là Xuất Xứ Thứ 3: Truyện của chàng thư sinh Vu Hựu và cung nhân Hàn Thị. Truyện được kể như sau: Đời vua Đường Hi Tông (874-888), thiên hạ loạn lạc. Giặc giã nổi lên khắp nơi, vì thế mà kẻ sĩ là những người chân yếu tay mềm đều nhập kinh lánh nạn, một số cũng nhân cơ hội nầy đợi kỳ ứng thí để tìm chút công danh. Trong số đó có chàng nho sinh Vu Hựu. Sau khi lưu lạc ở đất Trường An, Vu Hựu cũng không tìm được việc làm thích hợp. Chàng hay lang thang đi về những nơi hẻo lánh của chốn kinh thành. Một buổi chiều thu, khi thả bộ bên dòng Ngự Câu từ trong cung chảy ra, ngắm những lá phong vàng bị gió thu cuốn rơi lả tả trôi theo dòng nước. Cảm khái với thân phận của mình cũng giống như những chiếc lá vàng kia, chàng bèn ngồi xuống một tảng đá bên bờ ngự câu mà nhìn lá rơi nước cuốn. Những chiếc lá phong đỏ rực lấp lánh bên dòng nước, thu hút sự chú ý của chàng. Chàng chợt thấy thấp thoáng trên một chiếc lá phong ẩn hiện như có dòng chữ viết, bèn vội vả vớt lên xem, thì thấy có bốn câu Ngũ ngôn Tứ tuyệt sau đây: Lưu thuỷ hà thái cấp ? 流水何太急 ? Thâm cung tận nhật nhàn. 深宮盡日閒。 Ân cần tạ hồng diệp, 殷勤謝紅葉, Hảo khứ đáo nhân gian ! 好去到人間! Có nghĩa :Không có nhận xét nào:
Bài đăng Mới hơn Bài đăng Cũ hơn Trang chủ Đăng ký: Đăng Nhận xét (Atom)Mục Lục
- Góc Cổ Thi (60)
- Hình Ảnh Cũ Thầy & Bạn VHH (4)
- Hình Ảnh Mới Thầy & Bạn VHH (9)
- Hình Ảnh Thầy-Trò TKN (5)
- Ký Ức Về Viện Hán Học Huế (133)
- Những Vần Thơ Gởi Cố Nhân - vhp.Hải Vân (6)
- Thơ Nhạc vhp.Hải Vân (137)
- Thơ Thân Hữu (8465)
- Thơ Văn Của Thầy (20)
- Thơ Xướng - Họa (339)
- Truyện dài Tóc Mai - vhp.Hạ Vũ (18)
- Văn Thân Hữu (1805)
- Văn VHP.Hạ Vũ (77)
Bài đã đăng
- ► 2013 (19)
- ► tháng 12 (19)
- ► 2014 (877)
- ► tháng 1 (16)
- ► tháng 2 (30)
- ► tháng 3 (48)
- ► tháng 4 (63)
- ► tháng 5 (89)
- ► tháng 6 (84)
- ► tháng 7 (90)
- ► tháng 8 (102)
- ► tháng 9 (78)
- ► tháng 10 (83)
- ► tháng 11 (88)
- ► tháng 12 (106)
- ► 2015 (1249)
- ► tháng 1 (92)
- ► tháng 2 (116)
- ► tháng 3 (88)
- ► tháng 4 (108)
- ► tháng 5 (99)
- ► tháng 6 (104)
- ► tháng 7 (83)
- ► tháng 8 (121)
- ► tháng 9 (126)
- ► tháng 10 (101)
- ► tháng 11 (103)
- ► tháng 12 (108)
- ► 2016 (1055)
- ► tháng 1 (125)
- ► tháng 2 (128)
- ► tháng 3 (96)
- ► tháng 4 (105)
- ► tháng 5 (77)
- ► tháng 6 (75)
- ► tháng 7 (58)
- ► tháng 8 (89)
- ► tháng 9 (80)
- ► tháng 10 (72)
- ► tháng 11 (74)
- ► tháng 12 (76)
- ► 2017 (834)
- ► tháng 1 (95)
- ► tháng 2 (53)
- ► tháng 3 (62)
- ► tháng 4 (66)
- ► tháng 5 (68)
- ► tháng 6 (80)
- ► tháng 7 (60)
- ► tháng 8 (49)
- ► tháng 9 (83)
- ► tháng 10 (76)
- ► tháng 11 (68)
- ► tháng 12 (74)
- ► 2019 (1224)
- ► tháng 1 (99)
- ► tháng 2 (124)
- ► tháng 3 (110)
- ► tháng 4 (121)
- ► tháng 5 (115)
- ► tháng 6 (81)
- ► tháng 7 (82)
- ► tháng 8 (91)
- ► tháng 9 (91)
- ► tháng 10 (100)
- ► tháng 11 (83)
- ► tháng 12 (127)
- ► 2020 (940)
- ► tháng 1 (119)
- ► tháng 2 (59)
- ► tháng 3 (70)
- ► tháng 4 (79)
- ► tháng 5 (95)
- ► tháng 6 (70)
- ► tháng 7 (79)
- ► tháng 8 (91)
- ► tháng 9 (80)
- ► tháng 10 (68)
- ► tháng 11 (57)
- ► tháng 12 (73)
- ► 2021 (961)
- ► tháng 1 (53)
- ► tháng 2 (58)
- ► tháng 3 (75)
- ► tháng 4 (64)
- ► tháng 5 (81)
- ► tháng 6 (74)
- ► tháng 7 (81)
- ► tháng 8 (100)
- ► tháng 9 (82)
- ► tháng 10 (74)
- ► tháng 11 (108)
- ► tháng 12 (111)
- ► 2022 (839)
- ► tháng 1 (102)
- ► tháng 2 (73)
- ► tháng 3 (69)
- ► tháng 4 (91)
- ► tháng 5 (68)
- ► tháng 6 (52)
- ► tháng 7 (60)
- ► tháng 8 (69)
- ► tháng 9 (62)
- ► tháng 10 (64)
- ► tháng 11 (63)
- ► tháng 12 (66)
- ► 2023 (676)
- ► tháng 1 (73)
- ► tháng 2 (45)
- ► tháng 3 (69)
- ► tháng 4 (61)
- ► tháng 5 (54)
- ► tháng 6 (55)
- ► tháng 7 (55)
- ► tháng 8 (40)
- ► tháng 9 (59)
- ► tháng 10 (51)
- ► tháng 11 (48)
- ► tháng 12 (66)
- ► 2024 (635)
- ► tháng 1 (72)
- ► tháng 2 (49)
- ► tháng 3 (38)
- ► tháng 4 (41)
- ► tháng 5 (47)
- ► tháng 6 (40)
- ► tháng 7 (34)
- ► tháng 8 (71)
- ► tháng 9 (64)
- ► tháng 10 (63)
- ► tháng 11 (54)
- ► tháng 12 (62)
- ► 2025 (760)
- ► tháng 1 (74)
- ► tháng 2 (58)
- ► tháng 3 (54)
- ► tháng 4 (63)
- ► tháng 5 (65)
- ► tháng 6 (62)
- ► tháng 7 (58)
- ► tháng 8 (62)
- ► tháng 9 (61)
- ► tháng 10 (68)
- ► tháng 11 (64)
- ► tháng 12 (71)
- ► 2026 (115)
- ► tháng 1 (73)
- ► tháng 2 (42)
Các trang thân hữu
- Hoài Niệm Tây Ninh
- Ngân Triều
- đàoanhdũng
Từ khóa » Tích Lục Tham Hồng
-
Từ điển Tiếng Việt "tiếc Lục Tham Hồng" - Là Gì?
-
Từ Điển - Từ Tiếc Lục Tham Hồng Có ý Nghĩa Gì - Chữ Nôm
-
Tiếc Lục Tham Hồng - Wiktionary Tiếng Việt
-
Tra Từ: Tích Lục - Từ điển Hán Nôm
-
Truyen Kieu (0001-0244)
-
Đọc Toàn Bộ Với Chú Giải - Lời Nói đầu
-
Hai Loại Người Trong Truyện Kiều
-
Truyện Kiều – Wikipedia Tiếng Việt
-
Chữ Tài Chữ Mệnh Khéo Là Ghét Nhau.
-
Điển Tích Truyện Kiều: Má Hồng | Hồng Nhan Bạc Mệnh - Blog Ngữ Văn
-
Các Cầu Thủ đại Lục Tham Gia đội Bóng Hồng Kông【 ...