Đình Giẽ Hạ - Ha Noi 360°

Lược sử

Đình Giẽ Hạ được xây vào năm Bính Dần 1686 tại một vùng đất của người Việt cổ [1], bên trong thờ thành hoàng Quảng Bác Uyên Dung đại vương, còn gọi là thánh Ba Sa, hay thủy thần Tam Giang. Theo truyền thuyết, ngài là con trai thứ 2 trong số 5 người con của Hùng Huy Vương (tức vua Hùng thứ 8), có công giúp vua đánh giặc Thục, bảo vệ dân và giữ nước. Giữa đình và chùa làng có ngôi đền hiện nay bị biến tướng thành thờ Mẫu. Đền xưa thờ mẹ ngài Quảng Bác là Dung Châu công chúa, bà còn được thờ tại Phúc Nhuệ Tự, tức chùa Rồi hay chùa Cả của làng Cựu (xã Vân Từ, huyện Phú Xuyên, TP Hà Nội), nơi nổi tiếng với nhiều thợ may giỏi và những ngôi nhà kiểu thời thuộc Pháp.[2]

Đình được gọi theo tên của làng Giẽ Hạ. Làng này cùng làng Giẽ Thượng liền kề đều nổi tiếng về nghề làm giày da. Vào thời Lê cả hai làng thuộc thôn Thịnh Phúc, thời Nguyễn mới tách ra, nay thuộc xã Phú Yên, huyện Phú Xuyên, TP Hà Nội. Hội làng được tổ chức hàng năm vào đầu mùa hạ. Cứ 5 năm một lần 6 thôn: Thượng, Hạ, Thần, Bùng, Cầu và Thủy Phú của tổng Thịnh Đức cũ (cùng thờ ngài Quảng Bác đại vương) lại chung nhau làm đại lễ.

Xưa kia Giẽ Hạ đã có truyền thống học hành thi cử, tiêu biểu là tiến sỹ Đặng Huấn (1519–1590) vốn di cư từ làng Lương Xá đến đây. Năm 1511, cụ theo Lê Bá Ly vào Thanh Hoá tôn phò nhà Lê Trung Hưng và được phong Khổng Lý Hầu, quản lãnh tinh binh. Con gái Đặng Huấn lấy Trịnh Tùng và sinh ra Trịnh Tráng, sau làm Chúa. Trong số hậu duệ của cụ Huấn còn có Đại đô đốc Đặng Tiến Đông (1738–1801) từng lập nhiều chiến công cho chúa Trịnh Sâm và sau này cho vua Quang Trung.

Trong lần đại trùng tu đình Giẽ Hạ vào năm 1843 dưới đời vua Thiệu Trị, dân làng đã cho đào ao và trồng nhiều cây, sau này bị chặt mất nhiều.

Năm 1996, đình Giẽ Hạ được xếp hạng Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật quốc gia.