Đồng Bằng Sông Cửu Long: Trước Nguy Cơ Dần Biến Mất

Tròn ba năm sau, mùa hè 2019, sạt lở lại cắn sâu hơn vào vườn nhà, nuốt tiếp ngôi nhà thứ hai ông Hải mới cất. “Bốn mươi mét đất” rớt thẳng xuống sông trong đêm. Mái tôn, thanh sắt đổ sụm, cuộn vào dòng nước xoáy tóe tia lửa điện kêu xẹt xẹt do cuốn phải chiếc mô tơ đang bơm nước vào hồ cá. “Như đang chiến tranh đánh nhau vậy”, người đàn ông có nước da cháy nắng nhớ lại, mắt vẫn đang thả về hướng dòng sông.

Dừa rụng lộp độp xuống mái nhà, mọi người tỉnh giấc thoát ra ngoài. “Nhưng mẹ tôi già, đau bệnh nằm một chỗ. Tôi không kịp cõng bà chạy…”. Không ai cứu được người mẹ 85 tuổi của ông hôm ấy.

“Không biết bơi cũng chết. Biết bơi mà không biết lặn cũng chết. Rớt xuống nước điện giật chết. Ngủ quên cũng chết. Tường sập đè cũng chết”. Ông Hải nhớ lại trong buổi chiều hơn một năm trước; đôi mắt nhìn ra dòng sông Tiền lười biếng. Người ta tìm thấy thi thể mẹ ông vào sáng hôm sau.

Sạt lở vét trắng toàn bộ gia sản tiết kiệm, vốn liếng làm ăn tích cóp cả đời của gia đình. Khu nhà ông thành điểm nóng sạt lở của Hồng Ngự. Trong vòng năm năm qua, sông đã “ăn” gần 200m đất. Mé sông lấn ngày càng sâu vào thôn ấp. Nhiều hàng xóm của ông đã rời đi. Còn vợ chồng ông tiếp tục dời lùi vào trong, đánh liều đào lại hồ cá, cất lại mái nhà cách bờ sông mới lộ vài chục bước chân. Không còn đất để ở, ông xây mộ của mẹ ngay trong nhà

Những câu chuyện như của ông Hải dần không còn kỳ lạ bên bờ những nhánh sông Cửu Long của Việt Nam. Hàng chục nghìn hộ dân, cùng chung cảnh ngộ với gia đình ông Hải, có nguy cơ hoặc bắt buộc phải di dời. Mối nguy này ngày càng lớn theo năm tháng: hiện có 564 điểm nóng xói lở bờ sông và ven biển, trải theo chiều dài 834km, tăng gấp năm lần so với 99 điểm nóng cách đây một thập kỷ. Vùng đồng bằng đánh mất từ 300 đến 500 ha đất mỗi năm, tương đương diện tích của ba sân bóng đá, xuống sông và biển.