Đức Mất Vai Trò Lãnh đạo EU Vì Xung đột Nga-Ukraine?

Một năm trước, Thủ tướng Đức Angela Merkel chuẩn bị rời nhiệm sở sau 16 năm cầm quyền. Các nhà bình luận trên khắp thế giới một lần nữa ca ngợi bà là nhà lãnh đạo quan trọng nhất của EU. Rất ít người lên tiếng chỉ trích vai trò của bà trong việc ngăn cản Ukraine gia nhập NATO hoặc thúc đẩy đường ống dẫn khí đốt Nord Stream 2 (Dòng chảy phương Bắc 2) từ Nga sang Đức bất chấp việc Nga sáp nhập bán đảo Crimea.

Năm nay, khi Nga đưa quân vào Ukraine ngày 24/2, tân Ngoại trưởng Đức Annalena Baerbock nói: "Chúng ta thức dậy trong một thế giới khác".

Chiến dịch quân sự của Nga không chỉ phá vỡ trật tự của châu Âu thời hậu Thế chiến mà còn khiến chính sách với nước Nga của Đức trở nên khó khăn hơn. Vào tháng 4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã mời bà Merkel đến thị trấn Bucha, ngoại ô Kiev để tận mắt chứng kiến những hậu quả tàn khốc của chiến tranh.

Tác giả sách bán chạy nhất Ukraine, Andrey Kurkov gần đây nói với DW rằng ông nhận thấy sự gia tăng tâm lý chống Đức ở đất nước mình. Ông nói: “Khá công khai, bà Angela Merkel đang bị đổ lỗi cho những diễn biến mới nhất”.

Nhiều tiếng nói chỉ trích Đức khác cũng cất lên ở Ba Lan và các nước Baltic, nơi mọi người không chỉ chĩa mũi dùi vào bà Merkel mà còn cả thế hệ các chính trị gia Đức và chính sách "thay đổi thông qua thương mại" của họ đối với Nga. Cựu ngoại trưởng và tổng thống đương nhiệm của Đức, Frank-Walter Steinmeier, thừa nhận "những đánh giá sai lầm" đã khiến Đức mất rất nhiều uy tín. Tuy nhiên, đáng tiếc nhất là vai trò của cựu Thủ tướng Đảng Dân chủ Xã hội, Gerhard Schröder, người cho đến ngày nay vẫn từ chối tạo khoảng cách với Tổng thống Nga, Vladimir Putin.

Không có sự thay đổi mô hình thực sự?

Khi chiến tranh nổ ra, Thủ tướng Olaf Scholz tuyên bố về "Zeitenwende" - khái niệm chỉ sự thay đổi mô hình để nhấn mạnh rằng chính phủ Đức sẵn sàng hành động hỗ trợ Ukraine. Tuy nhiên, ông Scholz cũng cảnh báo về một cuộc chiến tranh thế giới thứ ba, và do dự cam kết giao vũ khí cho Kiev cũng như tẩy chay mạnh năng lượng Nga. Thủ tướng Ba Lan Mateusz Morawiecki thậm chí còn cáo buộc ông Scholz ngăn chặn các biện pháp trừng phạt quyết liệt hơn của EU.

Một số loại đạn dược cuối cùng đã sẵn sàng cung cấp cho các xe tăng Gepard cũ mà Đức cam kết chuyển cho Ukraine.

Nhà khoa học chính trị Volker Weichsel, người đã nghiên cứu chính trị Đông Âu trong nhiều thập kỷ, cho biết sự kiềm chế của Thủ tướng Đức cũng không được đền đáp ở Nga. "Liên minh châu Âu kỳ vọng vào sự lãnh đạo mạnh mẽ của Đức. Nhưng trong cuộc khủng hoảng hiện nay, chính phủ Đức đã liên tục hành động rất chậm và chỉ để đáp lại sức ép từ bên ngoài", ông Weichsel nhận xét.

Hôm 20/5, Đại sứ Ukraine tại Đức, Andrij Melnyk, nói với mạng truyền thông RND rằng ông tin là "Thủ tướng [Olaf Scholz] không muốn giao" vũ khí cho Ukraine. “Người ta có thể có ấn tượng rằng họ đang chờ một lệnh ngừng bắn. Sau đó, áp lực sẽ không còn ở Đức, và sau đó sẽ không cần phải đưa ra bất kỳ quyết định can đảm nào nữa”, Đại sứ Melnyk nghi ngờ.

Ai lãnh đạo châu Âu?

Nếu không phải là Đức, thì ai có thể dẫn đầu châu Âu? Các nhà bình luận chính trị đã lưu ý rằng trong tuần qua Tổng thống Ukraine, Zelenskyy mô tả cuộc trò chuyện qua điện thoại của ông với Olaf Scholz là "khá hữu ích" và ngược lại, cuộc điện thoại của ông với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron là "quan trọng và lâu dài" với trọng tâm rõ ràng là Ukraine muốn gia nhập EU càng nhanh càng tốt.