GDP Hay GNH? - Nhip Cau Dau Tu

Có thể bạn quan tâm

Thế giới

GDP hay GNH? Thứ Hai | 22/10/2012 11:36

Bhutan là một đất nước Phật giáo nhỏ bé nằm kín trong lục địa tại Nam Á. Thế nhưng, quốc gia này lại thu hút sự quan tâm của giới học thuật, chuyên gia kinh tế và cả các nhà làm chính sách.

Bhutan đã dùng chỉ số hạnh phúc quốc gia (GNH) như một thước đo về tiến bộ quốc gia hơn là tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Thủ tướng Jigmi Thinley đã xem đó như là một sứ mệnh của mình kể từ khi ông nhậm chức năm 2008. Ông đang chứng minh với thế giới rằng GNH không phải là giấc mơ không tưởng. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận: “Việc cụ thể hóa GNH thành những kế hoạch, chính sách và chương trình không phải là chuyện dễ dàng”.

Thước đo chỉ số GNH

Bước đầu tiên trong việc chứng minh tính hữu ích của chỉ số GNH là đo lường nó. Khảo sát GNH năm 2010 của Bhutan đã mất gần 7 năm và kết quả của cuộc khảo sát vừa được tung ra vào đầu năm nay. Để đo được chỉ số GNH, các nhà nghiên cứu đã đặt ra hàng trăm câu hỏi cho 8.000 trong số 738.000 người dân Bhutan. Như “có bao nhiêu người bạn có thể trông cậy giúp đỡ nếu bạn bị bệnh?”, “Lần cuối cùng bạn giao lưu với hàng xóm là khi nào?”, “Mức nợ như thế nào là bạn chấp nhận được?”...

Câu trả lời của những người được khảo sát đã hình thành nên chỉ số GNH cơ bản đầu tiên của Bhutan - 0,743 trong mức thang cao nhất là 1.

Kể từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008, việc đánh giá lại vai trò của GDP càng trở nên thôi thúc. Joseph Stiglitz, nhà kinh tế học đoạt giải Nobel, nhận xét: “Khi Bhutan dùng chỉ số GNH, một số người nói rằng đó là bởi vì họ muốn người ta không chú ý đến nền kinh tế nhỏ bé, tăng trưởng thấp của họ. Nhưng tôi thì nghĩ ngược lại. Cuộc khủng hoảng tài chính khiến cho chúng ta nhận thấy rằng các thước đo kinh tế học lâu nay quá tệ. Vì rõ ràng, GDP của Mỹ trông có vẻ tốt đấy nhưng sau đó chúng ta nhận ra rằng tất cả chỉ là ảo ảnh”.

Vậy thước đo nào có thể thay thế GDP? Ông Stiglitz là người ủng hộ việc xây dựng các thước đo hiệu quả hơn về sự phồn vinh của một quốc gia. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế đã đưa ra cái gọi là chỉ số Your Better Life Index, một công cụ mới cho phép người sử dụng internet xếp hạng các quốc gia theo 11 thước đo về hạnh phúc. Công cụ này cho thấy mỗi người có một ý nghĩ khác nhau về hạnh phúc, tùy theo thứ tự ưu tiên của họ.

Chẳng hạn, nếu xem sự cân bằng giữa cuộc sống, công việc và môi trường là quan trọng nhất thì Đan Mạch và Thụy Điển xếp hạng cao nhất. Còn nếu bạn xem trọng mức thu nhập và chế độ y tế thì Mỹ và Thụy Sĩ đứng đầu bảng. Stiglitz nhận ra rằng các thước đo hạnh phúc không loại bỏ GDP mà GDP là yếu tố bổ sung góp phần làm nên hạnh phúc.

Một số quốc gia đã rất tích cực trong việc đi tìm hạnh phúc. Tại Canada chẳng hạn, tỉnh Alberta và thành phố Edmonton đã ủng hộ việc xây dựng Chỉ số Hạnh phúc Canada (Canadian Index of Well-being). Chỉ số này tương tự như chỉ số GNH của Bhutan, nhưng thay vì sử dụng các câu hỏi khảo sát, các nhà nghiên cứu Canada đã tập hợp 64 nguồn dữ liệu thống kê hiện có, bao gồm giờ làm việc và tỉ lệ tội phạm để rút ra chỉ số cho riêng mình.

Còn Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh Quốc lại đặt thêm 4 câu hỏi mới về hạnh phúc trong đợt khảo sát hộ gia đình năm ngoái. Chẳng hạn, “Hôm qua bạn cảm thấy hạnh phúc như thế nào?”, “Mức độ hài lòng của bạn với cuộc sống hiện nay?”... Kinh phí thực hiện khảo sát mỗi năm là 3,2 triệu USD, tương đương khoảng 1% ngân sách của cơ quan này.

Làm gì với chỉ số GNH?

Một câu hỏi đặt ra là khi các quốc gia đo lường mức độ hạnh phúc xong, họ sẽ sử dụng dữ liệu đó như thế nào. Tại thành phố Edmonton (canada), chỉ số hạnh phúc mới dự kiến sẽ được dùng làm căn cứ để nhà hoạch định chính sách lên các chiến lược dài hạn.

Tại Anh, các nhà kinh tế hy vọng chỉ số GNH sẽ được đưa vào các cuộc tranh luận tầm vóc quốc gia về tỉ lệ thất nghiệp và thu nhập. Tuy nhiên, theo ông Nic Marks, nhà sáng lập Centre for Well-being, “chỉ số này vẫn còn ít người biết đến”.

Đó là lý do vì sao các chỉ số về hạnh phúc của Mỹ vẫn chưa được xem trọng ở cấp độ liên bang. Steve Landefeld, Giám đốc Cục Phân tích Kinh tế Mỹ, thừa nhận những thiếu sót lớn trong GDP nhưng ông lại không nghĩ cần phải đưa ra một chỉ số về hạnh phúc. Một lý do là “Tôi không biết mức độ hữu ích của chúng tới đâu”, ông nói.

Đó là điều Bhutan đang muốn chứng minh. Cách làm của Bhutan là xây dựng xã hội từ cái gọi là 4 trụ cột của GNH: phát triển kinh tế bền vững, bảo tồn môi trường, giữ gìn văn hóa và quản trị hiệu quả. Và các nguyên tắc của GNH được Bhutan sử dụng như một công cụ sàng lọc chính sách nhà nước nhằm vươn tới cái mà các quốc gia đều đeo đuổi nhưng lại khó nắm bắt: sự tăng trưởng kinh tế bền vững. Nỗ lực này của Bhutan vẫn còn trong giai đoạn sơ khai, nhưng sau cùng mọi quyết định quan trọng của Chính phủ Bhutan đều sẽ đi qua “máy lọc” GNH. Chẳng hạn, “máy lọc” GNH sẽ đưa ra một loạt các câu hỏi buộc các nhà làm chính sách phải cân nhắc, xem xét như liệu mức thuế mới hoặc một dự án công có ảnh hưởng đến tính đa dạng sinh thái, giảm mức độ căng thẳng trong dân chúng… hay không.

Hiện tại, Bhutan đang làm một cuộc tổng kiểm tra chính sách khai thác mỏ bằng cách sử dụng “máy lọc” GNH để đưa ra những quy trình đấu thầu tốt hơn, cũng như các quy định giúp hạn chế tối đa tình trạng tham nhũng và thiệt hại gây ra cho môi trường.

(Theo Time)

f | Chia sẻ bài viết

Theo dõi Nhịp Cầu Đầu Tư

TAGS: