Tiêu điểm Ghé thăm đền Đô (Bắc Ninh) - nơi thờ tám vị vua triều Lý 03/06/2012 07:58 Phạm HảiTheo dõi trên(GDVN) - Đền Đô nằm trên vùng đất "địa linh nhân kiệt", từ xa xưa vùng đất này đã nổi tiếng là vùng văn hóa, phong cảnh hữu tình...
Đền Đô (hay còn gọi là đền Lý Bát Đế hoặc Cổ Pháp điện) thuộc xóm Thượng, làng (xã) Đình Bảng (nay là phường Đình Bảng), thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Đền nằm cách thủ đô Hà Nội gần 20 km về phía Bắc, thuộc địa phận hương Cổ Pháp, châu Cổ Pháp (làng Đình Bảng, Từ Sơn, Bắc Ninh) là một quần thể kiến trúc tín ngưỡng thờ tám vị vua đầu tiên của nhà Lý. Đền Đô đã được Nhà nước Việt Nam công nhận là di tích lịch sử - văn hóa theo Quyết định số 154 của Bộ Văn hóa-Thông tin cũ, nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ngày 25/01/1991 (Ảnh: Phạm Hải).
Nơi đây thờ 8 vị vua nhà Lý đó là: Lý Công Uẩn tức Lý Thái Tổ (1009-1028); Lý Thái Tông (1028-1054); Lý Thánh Tông (1054-1072); Lý Nhân Tông (1072-1128); Lý Thần Tông (1128-1138); Lý Anh Tông (1138-1175); Lý Cao Tông (1175-1210) và Lý Huệ Tông (1210-1224).
Đền Đô được khởi công xây dựng từ ngày 3 tháng Ba năm Canh Ngọ 1030 bởi Lý Thái Tông khi vị hoàng đế này về quê làm giỗ cha. Sau này, đền được nhiều lần trung tu và mở rộng. Lần trùng tu lớn nhất là vào năm thứ hai niên hiệu Hoàng Định của vua Lê Kính Tông (tức năm 1620), khắc văn bia ghi lại công đức của các vị vua triều Lý. Từ xa xưa, đền Đô luôn được các đời vua liên tục tôn tạo, mở rộng. Vào đời vua Lê Kính Tông, năm Giáp Thìn (1605), đền Đô đã được xây dựng lại ngay trên đất cũ và được khắc văn bia ghi lại công đức của các vị vua triều Lý (Ảnh: Phạm Hải).
Đền Đô rộng 31.250 m², với trên 20 hạng mục công trình, chia thành 2 khu vực: nội thành và ngoại thành. Tất cả đều được xây dựng công phu, đắp vẽ chạm khắc tinh xảo. Khu vực nội thành có kiến trúc theo kiểu "nội công ngoại quốc" (Ảnh: Phạm Hải).
Cổng vào nội thành gọi là Ngũ Long Môn vì hai cánh cổng có trạm khắc hình năm con rồng. Trung tâm của Khu nội thành và cũng là trung tâm đền là chính điện (Ảnh: Internet).
Chính điện gồm trước tiên là Phương đình (nhà vuông) 8 mái 3 gian rộng đến 70 m². Tiếp đến nhà Tiền tế 7 gian rộng 220 m². Tại đây có điện thờ vua Lý Thái Tổ. Phía bên trái điện thờ có treo tấm bảng ghi lại "Chiếu dời đô" của vua Lý Thái Tổ với đúng 214 chữ, ứng với 214 năm trị vì của 8 đời vua nhà Lý. Phía bên phải có treo tấm bảng ghi bài thơ nổi tiếng "Nam quốc sơn hà Nam đế cư..." (Ảnh: Phạm Hải).
Sau cùng là Cổ Pháp điện gồm 7 gian rộng 180 m² là nơi đặt ngai thờ, bài vị và tượng của 8 vị vua nhà Lý. Gian giữa là nơi thờ Lý Thái Tổ và Lý Thái Tông; ba gian bên phải lần lượt thờ Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông và Lý Thần Tông; ba gian bên trái lần lượt thờ Lý Anh Tông, Lý Huệ Tông và Lý Cao Tông (Ảnh: Internet).
Trong nội thành còn có nhà chuyển bồng, kiến trúc theo kiểu chồng diêm 8 mái, 8 đao cong mềm mại, nhà tiền tế, nhà để kiệu thờ, nhà để ngựa thờ. Đặc biệt, phía Đông đền có nhà bia, nơi đặt "Cổ Pháp Điện Tạo Bi" (bia đền Cổ Pháp). Tấm bia đá này cao 190 cm, rộng 103 cm, dày 17 cm, được khắc dựng năm Giáp Thìn (1605), do tiến sĩ Phùng Khắc Khoan soạn văn bia, ghi lại sự kiện lịch sử nhà Lê xây dựng lại đền và ghi công đức của các vị vua triều Lý (Ảnh: Internet).
Khu ngoại thành đền Đô gồm Thủy đình, Phương đình (nhà vuông), nhà chủ tế, nhà kho, nhà khách và đền vua Bà (thờ Lý Chiêu Hoàng, còn gọi là đền Rồng ).Thủy đình dựng trên hồ bán nguyệt, rộng 5 gian, có kiến trúc chồng diêm 8 mái, 8 đao cong. Đây là nơi để các chức sắc ngày trước ngồi xem biểu diễn rối nước. Thủy đình đền Đô xưa đã được Ngân hàng Đông Dương thời Pháp thuộc chọn làm hình ảnh tiêu biểu in trên tờ giấy bạc 5 đồng (Ảnh: Phạm Hải).
Thủy đình là một tòa nhà rộng 5 gian có kiến trúc chồng diêm 8 mái, 8 đao cong nằm giữa hồ, nối với bờ bằng một chiếc cầu đá (Ảnh: Phạm Hải).
Hai bên tả hữu đền Đô là nhà văn chỉ (thờ các quan văn) và võ chỉ (thờ quan võ) tiêu biểu nhất trong suốt 216 năm của vương triều nhà Lý. Nhà văn chỉ ba gian chồng diêm rộng 100 m² nằm bên trái khu nội thành thờ Tô Hiến Thành và Lý Đạo Thành, những quan văn đã có công lớn giúp nhà Lý (Ảnh: Phạm Hải).
Nhà võ chỉ có kiến trúc tương tự nhà văn chỉ, ở bên phải khu nội thành thờ Lê Phụng Hiểu, Lý Thường Kiệt, Đào Cam Mộc, những quan võ đã có công lớn giúp nhà Lý...(Ảnh: Phạm Hải)
Với chiều cao 3,5 mét, rộng hơn 8 mét, được ghép lại từ 214 chữ Hán làm bằng gốm Bát Tràng... bức cuốn thư "Chiếu dời đô" (Thiên đô chiếu) ở đền Đô (Bắc Ninh) được coi là bức chiếu bằng gốm lớn nhất Việt Nam (Ảnh: Phạm Hải).
Với chiều cao 3,5 mét, rộng hơn 8 mét, được ghép lại từ 214 chữ Hán làm bằng gốm Bát Tràng... bức cuốn thư "Chiếu dời đô" (Thiên đô chiếu) ở đền Đô (Bắc Ninh) được coi là bức chiếu bằng gốm lớn nhất Việt Nam (Ảnh: Phạm Hải).
Theo như đánh giá của các bậc thầy về phong thủy thì đền Đô được tọa lạc ở nơi đắc địa, vượng khí, phong thủy tốt, “Liên hoa bát diệp” (bông sen tám cánh) tỏa sáng tâm Phật, là đất rồng thiêng “Địa linh nhân kiệt xuất nhập hanh thông” (đất thiêng, người giỏi, ra vào may mắn), trước Đền có dòng sông Tiêu Tương chảy qua, cảnh quan cẩm tú, tụ cư (Ảnh: Phạm Hải).
Lễ hội đền Đô được tổ chức vào các ngày 14, 15, 16 tháng 3 âm lịch nhằm kỷ niệm ngày Lý Công Uẩn đăng quang (ngày 15/3 năm Canh Tuất 1009), ban "Chiếu dời đô". Đây là ngày hội lớn thu hút nhiều khách hành hương thể hiện lòng thành kính và nhớ ơn của người dân Việt đối với các vua Lý (Ảnh: Internet).
Đó cũng là lễ hội truyền thống có từ lâu đời và trở thành phong tục được nhân dân xã Đình Bảng tự nguyện lưu giữ, trở thành nhu cầu không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân. Du khách về dự hội vừa dâng hương tưởng niệm 8 vị vua nhà Lý, vừa vãn cảnh vùng đất Kinh Bắc tươi đẹp (Ảnh: Internet).
Phạm Hải
Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam
In bài viết
Từ khóa:
#đền đô
#đền lý bát đế
#cổ pháp điện
#triều lý
#tám vị vua triều lý
#thủy đình
#làng cổ pháp
#bắc ninh
#chiếu dời đô
#thiên đô chiếu
#văn chỉ
#võ chỉ
#giáo dục việt nam
THCS Lương Định Của: 5 giáo viên không được thưởng theo Nghị định 73, hiệu trưởng lý giải ra sao?
Tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên: Mục tiêu mới, vận hội mới!
Công ty Novastars trúng gói thầu về chương trình kỹ năng sống ở những trường công nào tại Hà Nội?
Hải Phòng: Sở GD&ĐT dự kiến công bố môn thi thứ ba tuyển sinh lớp 10 vào cuối tháng 1
Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Động lực trung tâm của phát triển
Đứng thứ 2 cả nước về số lượng giải học sinh giỏi quốc gia, lãnh đạo Sở GD&ĐT Ninh Bình chia sẻ gì?
Thông báo về điện mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam
Điện, thư chúc mừng Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV Tô Lâm
Diễn văn của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
Thông cáo báo chí phiên bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
Vụ trần thạch cao ở trường mầm non rơi trúng học sinh: Phường Vinh Phú đang làm việc với các bên
"Dân là gốc”: Thước đo cao nhất của mọi quyết sách
Liên kết dạy kỹ năng sống với Công ty Quốc tế Việt, trường học công khai thu - chi như thế nào?
Danh sách Ủy viên chính thức và Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV
Thông cáo báo chí về ngày làm việc thứ tư Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
TP.HCM: Công ty Quốc tế Việt tham gia và trúng nhiều gói thầu dạy kỹ năng sống ở trường công ra sao?
Xây dựng Chính phủ kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động quyết liệt, phục vụ Nhân dân
Công ty TNHH MTV Cầu Bắc ND và những gói thầu tiền tỷ cung cấp suất ăn ở trường công tại HN
Bộ trưởng Bộ Y tế: Chăm sóc sức khỏe nhân dân toàn diện, từ sớm, từ xa và ngay từ cơ sở
Đọc nhiều
1 .
Yêu cầu trường học không tổ chức gói bánh chưng, cán bộ UBND xã Minh Châu lý giải
2 .
THCS An Khánh họp khẩn, GV nói Tạp chí phản ánh đúng, sẽ trả lại hơn 159 triệu tiền dạy thêm
3 .
Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và có sáng kiến mới đạt Chiến sĩ thi đua cơ sở, hiệu trưởng nêu góp ý
4 .
THCS Lương Định Của: 5 giáo viên không được thưởng theo Nghị định 73, hiệu trưởng lý giải ra sao?
5 .
Cận cảnh học sinh THCS An Khánh kể học thêm giáo viên chính khóa, Hiệu trưởng được báo cáo ra sao?
KỶ NGUYÊN VƯƠN MÌNH
Đồng chí Tô Lâm được bầu giữ chức Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV
Thông báo về điện mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam
Diễn văn của Tổng Bí thư tại Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
HỌC VÀ LÀM THEO LỜI BÁC DẠY
“Mùa đông ấm” 2025: Một chút nắng vàng - Muôn vàn hơi ấm
Hải Phòng biểu dương 225 học sinh, sinh viên tiêu biểu và 25 vận động viên, 16 huấn luyện viên
Thủ tướng: Khẩn trương xây dựng Đề án phát hiện và bồi dưỡng nhân tài trẻ Việt Nam
TRÁCH NHIỆM NÊU GƯƠNG
Cần sớm có câu trả lời về 2 thành viên HĐGS ngành Kinh tế đến từ NEU để mùa xét duyệt 2025 minh bạch
Nhà khoa học vẫn kê khai bài báo đã bị rút thì không nên là thành viên của bất cứ HĐGS cấp nào
NEU vượt số thành viên tham gia HĐGS Kinh tế, cần xử lý trách nhiệm người đứng đầu
Giảm nghèo bền vững
Từ cô giáo mầm non đến người “đỡ đầu” cho nông sản ở A Lưới
Dấu ấn của cô Lê Thị Hoài Vân trên hành trình xây dựng những ngôi trường đạt chuẩn Quốc gia
Lớp học xóa mù chữ của thầy cô Trường dân tộc bán trú TH và THCS Xà Hồ
(GDVN) - Đền Đô nằm trên vùng đất "địa linh nhân kiệt", từ xa xưa vùng đất này đã nổi tiếng là vùng văn hóa, phong cảnh hữu tình... 
1 . 
