“Gia Tộc Dối Trá” – Emily Lockhart - Rachel & Lilas

“Be normal, now, she said. Right now, she said.

Because you are. Because you can be.”

(Hãy bình thường lại ngay, bà nói. Ngay lập tức, bà nói.

Vì con là vậy. Vì con có thể làm được.)

“We were liars” được xuất bản ở Việt Nam dưới tên “Gia tộc dối trá”. Bạn có thể thấy rằng phần dịch không đúng lắm nhưng tôi tạm chấp nhận cách dịch này. We were liars, chúng tôi là những kẻ nói dối. “Chúng tôi” là những ai? Cadence, Johnny, Miren và Gat; hay toàn bộ nhà Sinclair của họ? Và “were” – đã từng? Sao lại là đã từng? Vì thời điểm câu chuyện này được kể, họ đã không còn là “liar” nữa chăng?

“We were liars” là một câu chuyện được viết cho thanh thiếu niên, cốt truyện không quá phức tạp, nhưng cái đặc sắc của câu chuyện không hẳn nằm ở đó mà là ở cái cách tác giả dẫn giải và sử dụng ngôn từ. Vì tôi đọc truyện này ở bản gốc tiếng Anh nên tôi sẽ phân tích nó ở bản  gốc, còn bản dịch của bên Nhã Nam tôi chưa thể đánh giá được dù tôi biết câu chuyện này qua bản dịch của họ, lúc ấy khi cầm cuốn sách ấy lên đọc những dòng đầu tiên, tôi khá là ấn tượng với ngôn từ khúc chiết của người dịch nên tôi cho rằng mình nên đọc truyện này ở bản gốc để cảm nhận rõ hơn về cách dùng từ của Lockhart.

Đúng như tôi dự đoán bản gốc dùng từ rất đơn giản, gãy gọn, nhưng nhiều phân đoạn của nó có thể làm bạn nhoi nhói ở tim một chút. Có thể so văn phong của “We were liars” với “La place” – “Một chỗ trong đời” của cô Annie Earnaux, tôi đánh giá “We were liars” vẫn đằm thắm và ấm áp hơn so với “La place” nhưng về độ cứng thì không bằng.

Khi Nhã Nam giới thiệu câu chuyện này là “Cadence phải gạn lọc từng mẩu sự thật từ tầng tầng lớp lớp những lời dối trá”, thật ra thì không phải vậy. Chẳng ai nói dối Cady cả, họ chỉ không đề cập và để Cady tự tìm ra theo lời khuyên của các bác sỹ. Bạn không cần phải vắt óc suy nghĩ có vụ án gì trong nhà này đâu, bạn chỉ cần đọc để thưởng thức ngôn từ của Lockhart thôi.

“We were liars” kể về một gia đình Sinclair da trắng thuần Mỹ. Sinclair một cách chơi chữ Pháp bồi của Lockhart: “sin” là “tội lỗi”, “clair” là “rửa sạch”, nên hiểu nôm na cái dòng họ này là không bao giờ đắc tội, hoặc là được tha thứ, có thể là được tha thứ cho sự tham lam, tự hãnh của họ, nhưng dù gì cái tên “Sinclair” này đã ẩn chứa ý niệm về một dòng họ tội lỗi và bất ổn. Qủa thế, bạn có thể đọc được ở họ hình ảnh của một gia đình da trắng thượng lưu người Mỹ rất điển hình: tóc vàng, đẹp đẽ, tài năng, giàu có,…  Ngay từ đầu trang, Lockhart đã tả gia đình này như sau:

WELCOME TO THE beautiful Sinclair family.

No one is a criminal.

No one is an addict.

No one is a failure.

The Sinclairs are athletic, tall, and handsome. We are old-money Democrats. Our smiles are wide, our chins square, and our tennis serves aggressive.

(…)

We are Sinclairs.

No one is needy.

No one is wrong.

We live, at least in the summertime, on a private island off the coast of Massachusetts.

Perhaps that is all you need to know.

Những dòng này cho bạn thấy quả là một gia đình hoàn mỹ, nhưng dường như có gì không đúng lắm, nhất là khi Penny, mẹ của Cady, luôn miệng bảo em “Be normal, be normal now. Because you are. Because you can be.” Một gia đình giàu có và bí ẩn, ai cũng muốn biết Sinclair thế nào, ai cũng ngước nhìn Sinclair, không ai dám bắt nạt Cady ở trường vì mẹ của Cady là người nhà Sinclair. Sự quyền lực và trọng vọng nằm ở ngay cái họ Sinclair rồi. Đến nỗi ông bố của Cady luôn phải nhẫn nhịn vì Sinclair và đến một mùa hè năm Cady 15 tuổi, ông yêu một phụ nữ nào đó bên ngoài hơn cả hai mẹ con Cady rồi quyết định rời bỏ căn nhà, với lời giải thích ông không phải, và không thể là người nhà Sinclair, ông không cố được nữa nên ông sẽ ra đi. Nỗi đau vì sự bỏ rơi của người bố có lẽ là khởi phát điểm của chứng đau nửa đầu của Cady mà sau này càng trầm trọng thêm do hậu quả của bi kịch hỏa hoạn. Đoạn văn Lockhart miêu tả lúc ông bố bỏ đi đọc rất hay.

Người đứng đầu dòng họ Sinclair là ông Harris Sinclair, một người đàn ông gia trưởng và luôn dùng tiền bạc, quyền lực để điều khiển mọi người, châm ngôn của ông: “no explain, no complain”, “không được nói “không” với ta”,….  Cậu người yêu của Cady gốc Ấn đã nhận xét về ông đơn giản thế này:

“I’m not saying he wants to be the guy who only likes white people,” Gat went on. “He knows he’s not supposed to be that guy. He’s a Democrat, he voted for Obama—but that doesn’t mean he’s comfortable having people of color in his beautiful family.”

(Anh không nói là ông muốn thành một kẻ chỉ chuộng người da trắng. Ông ấy biết ông không nên như vậy. Ông theo Đảng Dân chủ, ông bầu cho Obama nhưng đó không có nghĩa là ông thoải mái khi có người da màu trong gia đình xinh đẹp của mình).

Tôi nghĩ nhiều người da trắng sẽ giật mình khi đọc đến đoạn này.

Thật may là ông không có con trai. Ông chỉ có ba cô con gái và ông cưng họ như công chúa, ông xây cho họ mỗi người một căn biệt thự trên hòn đảo tư của gia đình.  Cả ba cô đều xinh đẹp, đều được hưởng nền giáo dục tốt nhất, đều tài năng, đều không thể tự chủ cuộc đời mình và đều thất bại trong cuộc sống hôn nhân.

 My mother and her sisters were dependent on Granddad and his money. They had the best educations, a thousand chances, a thousand connections, and still they’d ended up unable to support themselves. None of them did anything useful in the world. Nothing necessary. Nothing brave. They were still little girls, trying to get in good with Daddy. He was their bread and butter, their cream and honey, too.

Họ vẫn chỉ là những cô bé sống dựa dẫm vào người cha giàu có, điều này khiến ông Harris phiền muộn ít nhiều. Bù lại, ông khống chế được họ chỉ bằng những câu nói ẩn ý dọa dẫm: “Nếu con không nghe ta, con sẽ bị tước quyền thừa kế.” Kể ra cũng là một vòng tròn: ông bố muốn mọi người nghe lời mình, dùng tiền bạc kiểm soát các con, và các con thì ngày càng dựa vào ông, không bao giờ tự quyết được cuộc đời mình. Các cô con gái cãi nhau, tranh giành nhau di sản của bố mình, họ bắt con mình phải nói những lời dối trá ngọt ngào, xu nịnh để làm hài lòng ông ngoại chúng (thành ra “we” trong tựa truyện là nói về tất cả các nhân vật chứ không phải chỉ riêng 4 đứa trẻ kia). Họ luôn lo lắng lỡ như mình làm phật lòng ông thì ông sẽ không cho họ xu nào cả. Mối quan hệ gia đình Sinclair vì thế ngày càng rạn nứt, chỉ có thể hệ thứ ba, thế hệ Cadence, Johnny, Miren, sự rạn nứt chưa lan tới.

Bọn trẻ con (hay trẻ trâu) ấy nhìn ra được sự bất hòa trong gia đình mình, thói vị kỷ khó chịu của người lớn ép chúng phải dối trá, chúng quyết định phải làm gì đó để kéo mọi người về lại với nhau và vì chúng muốn giành quyền tự quyết cho cuộc đời mình. Thế là chúng quyết định đốt trụi cái căn biệt thự to lớn của ông ngoại, khi sự giàu có không còn, mọi người sẽ không còn phải đấu đá nhau vì nó nữa (có lẽ vì chúng quá trẻ nên không biết rằng sự giàu có không nằm tất cả ở căn biệt thự mà nằm ở tài khoản ngân hàng nên dù biệt thự thành tro thì ông Harris vẫn dư sức chi tiền cho Cady đi một vòng quanh châu Âu). Kết cục: 4 thủ phạm, 3 đứa bị kẹt trong đám cháy và chết, chỉ có một đứa duy nhất sống sót là Cady chịu đựng chứng đau nửa đầu và những kí ức lãng quên. Cady cứ tự thuyết phục mình là chứng đau đầu này là kết quả của một tai nạn khi cô bé đang đi bơi, Cady dần cho hết những đồ đạc của mình, biểu hiện vô thức của sự ăn năn và hối lỗi.

Rồi tất nhiên Cady dần nhớ lại, cái kết của câu chuyện là hình ảnh của một gia đình Sinclair mà chúng đã mong muốn: yêu thương và hạnh phúc bên nhau. Nhưng cái giá phải trả quá đắt, trả bằng tất cả những đứa con đầu lòng của những nàng công chúa Sinclair. Tội lỗi được rửa bằng lửa, và bằng máu.

The princesses, the fathers, the king, and the children, they crumbled like eggshells, powdery and beautiful—for they were always beautiful. It seemed as if as if this tragedy marked the end of the family. And perhaps it did. But perhaps it did not. They made a beautiful family. Still.

Cuối cùng sau bi kịch , Sinclair vẫn đứng vững, vẫn là một gia tộc đẹp đẽ và giàu có, như phượng hoàng lửa hồi sinh từ tro tàn, như căn nhà Clairmont được xây lại trên đống tro tàn của căn nhà cũ. Ẩm hưởng quay về đầu truyện, một gia tộc đẹp đẽ, thành đạt, nhưng gia tộc ấy giờ đây đã chấm dứt sự bất hòa xoay quanh tài sản, bây giờ tất cả họ đều xoay quanh tình yêu thương.

Co một đoạn mà tôi rất thích là khi Cady nhớ lại tất cả thì cũng là lúc em nhận ra tình thương của người mẹ mà em vẫn luôn lẩn tránh suốt những năm qua:

“I love you, Cady,” she says.

She says it all the time since I got sick, but only now do I see that what Mummy means is,

I love you in spite of my grief. Even though you are crazy.

I love you in spite of what I suspect you have done.

Sau tất cả, bà vẫn yêu Cady, sau tất cả, bà là những gì Cady còn lại từ khi bố em phản bội và bi kịch hỏa hoạn nhà Sinclair.

“We were liars” đan xen giữa kí ức và thực tại, giữa những câu chuyện cổ tích và đời thật, tạo nên một bức màn tâm lý phức tạp của Cadence, một trong bố kẻ nói dối, “liar”. Có nhiều băn khoăn tại sao bọn trẻ lại tự gọi chúng là “liar”? Tôi nghĩ đây là một cách chúng châm biếm nhà Sinclair, chúng không phải là “liar”, rõ ràng chúng là những đứa thành thật nhất truyện, nhưng cái gia đình Sinclair đầy rẫy sự tham lam và ích kỷ này đã muốn chúng làm “liar” để phục vụ cho mục đích riêng của họ, thế nên chúng tự gọi mình là “liar”.

Tôi đánh giá cao cách mà Lockhart dẫn truyện, nhiều đoạn đọc lên như một bài thơ, đẹp đẽ và đau đớn. Nếu bạn không quá giỏi tiếng Anh thì bạn có thể tìm bản gốc để đọc, để cảm nhận vẻ đẹp ngôn từ giản dị của Lockhart. “We were liars” hay “Gia tộc dối trá” là câu chuyện rất đáng đọc.

Chia sẻ:

• X
• Facebook

Thích Đang tải...